"Đánh thức" các di tích thành những không gian sáng tạo hấp dẫn

Cùng với Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2024, từ ngày 9/11, rất nhiều công trình kiến trúc đặc biệt có tuổi đời hàng trăm năm tại Thủ đô được "đánh thức", thu hút đông đảo người dân là du khách.

"Thánh đường tri thức" thành "thánh đường triển lãm"

Mặc dù là ngày cuối tuần nhưng chiều 9/11, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Hà Nội vẫn tấp nập nhưng không phải là sinh viên của nhà trường mà là rất nhiều người dân, du khách ở trong và ngoài nước. Lý do của "hiện tượng lạ" này tại công trình kiến trúc cả trăm năm tuổi là công trình nghệ thuật "Những cảm thức Đông Dương" được các nghệ sĩ "trình làng" - hoạt động điểm nhấn trong Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2024. Toạ lạc tại 19 Lê Thánh Tông, Hà Nội, trường Đại học Khoa học Tự nhiên vốn là Viện Đại học Đông Dương, hiện là một di tích văn hoá có giá trị kiến trúc trường học thuộc loại quý hiếm trong kho tàng kiến trúc cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 ở Việt Nam.

22 tác phẩm trưng bày và sắp đặt ánh sáng được thể hiện tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh VTV
22 tác phẩm trưng bày và sắp đặt ánh sáng được thể hiện tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh VTV

Được truyền cảm hứng từ vẻ đẹp của "thánh đường tri thức" này, 18 nghệ sĩ đã biến không gian của tòa nhà thành một "thánh đường triển lãm" mang tên "Cảm thức Đông Dương", với 22 tác phẩm trưng bày và sắp đặt ánh sáng. Tại đây, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cùng với các nghệ sĩ Triệu Minh Hải, Ngô Hương, Trần Hậu Yên Thế, Phạm Ngọc Trâm, Lâm Na... cùng nhau trưng bày cụm các tác phẩm nghệ thuật tương tác độc đáo, gợi mở những cảm thức xưa cũ về kiến trúc và mỹ thuật Đông Dương bằng thẩm mỹ nghệ thuật đương đại, tạo thành một điểm nhấn đầy rung cảm về kiến trúc, nghệ thuật, hình ảnh và âm thanh.

Ngắm kỹ từng tác phẩm, hiện vật trưng bày và nhiệt tình hướng dẫn du khách, Nguyễn Phương Thảo, sinh viên năm thứ 3 của Học viện Ngoại giao cho biết, đây là lần đầu tiên Thảo được vào thưởng lãm nghệ thuật tại toà nhà này. Bởi lẽ, nhiều khu vực trước đây chỉ dành cho sinh viên của nhà trường học tập, nghiên cứu. Các kiến trúc như mái vòm của toà nhà rất đẹp nhưng ngày thường sẽ khó có ai được tiếp cận gần. Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2024 là cơ hội hiếm để Thảo và các bạn chiêm ngưỡng công trình này gần nhất.

Trao đổi với chúng tôi, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế cho biết, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2024 lấy cảm hứng từ các di sản là các công trình kiến trúc hàng trăm năm tuổi, nhắc nhớ về phong cách kiến trúc đỉnh cao, xác lập yếu tố bản địa của kiến trúc Việt Nam, đó là kiến trúc Đông Dương. "Cảm thức Đông Dương" nói về một thời kỳ cụ thể, vừa là một ẩn dụ của phong cách nghệ thuật đặc biệt, đề cao các giá trị văn hoá. Ở đó, trung tâm là bức họa khổng lồ của hoạ sĩ Victor Tardieu - Hiệu trưởng đầu tiên của Đại học Mỹ thuật Đông Dương. Tác phẩm này thể hiện khát vọng hoà bình, các dân tộc bình đẳng, cùng tạo dựng nền văn minh của mình.

Với "Cảm thức Đông Dương" các nghệ sĩ tôn vinh công trình kiến trúc, các trang trí kiến trúc tại toà nhà bằng nhiều hình thức nghệ thuật, vừa hiện đại vừa không đánh mất giá trị kiến trúc, triết lý được gửi gắm qua công trình: Video art, 3Dmapping chiếu lên bề mặt mái vòm, nghệ thuật sắp đặt…

Sáng tạo, khám phá, đối thoại trên nền tảng lịch sử, ký ức cộng đồng

Thực tế, tại Lễ hội năm nay còn có nhiều công trình kiến trúc khác được "đánh thức", trong đó có Nhà hát Lớn Hà Nội, Nhà khách Chính phủ (Bắc Bộ Phủ), Cung Thiếu nhi Hà Nội… Lễ hội thu hút trên 500 kiến trúc sư, nghệ sĩ, chuyên gia, các nhóm sáng tạo, các nhà tổ chức, các nhà quản lý, các cơ quan, doanh nghiệp, hay đơn giản là những người yêu hoạt động sáng tạo. Tất cả đều mang nhiệt tâm đóng góp cho Lễ hội, cùng nhau thúc đẩy công nghiệp văn hóa của Hà Nội phát triển. Trao đổi với chúng tôi, nhiều nhà sáng tạo đều cho hay, họ hào hứng đến với Lễ hội với mong muốn tôn vinh các giá trị văn hoá, nghệ thuật, mang đến những sáng tạo thú vị, mới mẻ nhất để phục vụ cộng đồng, vì cộng đồng.

Tại Cung Thiếu nhi Hà Nội, các giám tuyển Vân Đỗ, Lê Thuận Uyên, Phạm Minh Hiếu cùng với các đơn vị, tổ chức, cá nhân hoạt động sáng tạo đã biến không gian của Cung thành tổ hợp triển lãm, hoạt đồng cộng đồng mang tên "Cung Thiếu nhi Hà Nội: Hoài niệm cho tương lai" với 41 hoạt động từ sắp đặt công trình kiến trúc, trưng bày, triển lãm, chiếu phim, biểu diễn nghệ thuật đến trải nghiệm sáng tạo và vui chơi cộng đồng.

Các công trình kiến trúc biểu tượng (pavilion) "Hành lang thơ ngây" tại Cung Thiếu nhi Hà Nội, "Dòng" ở Vườn hoa Diên Hồng và Bắc Bộ Phủ, "Rồng rắn lên mây" tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia với sự góp sức của kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Hà Thắng và  nhiều KTS khác… tạo ra cuộc đối thoại giữa công trình biểu tượng với di sản, kết nối giữa truyền thống và hiện tại, làm đường dẫn, khơi gợi, làm gia tăng sức hấp dẫn của di sản, thu hút sự tham gia của đông đảo công chúng đến check in, trải nghiệm.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Trần Thị Vân Anh, Lễ hội Thiết kế sáng tạo năm 2024 với chủ đề "Giao lộ sáng tạo" cam kết tiếp tục thúc đẩy cho quá trình phát triển mạng lưới nhà thiết kế sáng tạo trẻ, hỗ trợ các không gian sáng tạo. Với chủ đề "Giao lộ sáng tạo", lễ hội chính thiết kế dọc theo 7 công trình di sản lịch sử tiêu biểu của Hà Nội với hơn 100 hoạt động sáng tạo. Dịp này, Ban tổ chức cũng kêu gọi rộng rãi các đơn vị, tổ chức, cá nhân (các cửa hàng, cơ quan, đơn vị, nhà dân) nằm trên tuyến trải nghiệm "Giao lộ sáng tạo" cùng hưởng ứng bằng các hoạt động đa dạng như trưng bày, sắp đặt, trang trí… vừa tạo sự phong phú cho hoạt động lễ hội, vừa lan tỏa tinh thần sáng tạo tới cộng đồng, thu hút cộng đồng tham gia và khám phá, đối thoại trên nền tảng lịch sử, ký ức cộng đồng cùng Lễ hội.

Bà Bùi Thị Thanh Hương, Phó Tổng Biên tập phụ trách Tạp chí Kiến trúc (đơn vị đồng tổ chức Lễ hội) cho biết, ngoài việc khơi gợi các giá trị di sản đã quen thuộc với người dân Hà Nội, Lễ hội năm nay còn mong muốn đánh thức tinh thần sáng tạo của cộng đồng. Lễ hội không chỉ dành cho nghệ sĩ, mà là của tất cả mọi người dân Hà Nội, hãy cùng chung tay và tạo nên lễ hội của chính mình. Điều thú vị là Lễ hội đã tạo được sự cộng hưởng trong cộng đồng, không chỉ thu hút những người làm thiết kế sáng tạo mà còn thu hút những cá nhân và tổ chức đa lĩnh vực, đa ngành nghề. Đây chính là một điểm khác biệt nổi bật của Lễ hội. Tất cả các hoạt động Lễ hội đều hướng tới cộng đồng và mở cửa cho tất cả mọi người, ở các quy mô khác nhau, diễn ra đến ngày 17/11.                        

N.Nguyễn

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.