Khóc ròng với quất
Từ nhiều năm qua, xã Hòa Thắng (TP Buôn Ma Thuột) được biết đến là vùng chuyên canh cung cấp lượng quất cảnh phục vụ Tết cho tỉnh Đắk Lắk. Hầu hết các hộ dân ở đây đều sống nhờ vào loại cây này. Thế nhưng, chưa năm nào nhà vườn lại lo thất thu như năm nay. Rải rác tại các thôn 3, 4, 10, 11… hàng chục gia đình đang cố gắng vớt vát, cứu chữa những cây mới bị bệnh tấn công với hi vọng bù lỗ.
Như mọi năm, ăn tết xong, gia đình anh Nguyễn Xuân Trường (thôn 4) lại tập trung chăm sóc vườn quất mới với hơn 2.000 gốc. Quanh năm suốt tháng “ăn ngủ” với quất, vợ chồng anh Trường đầu tư hơn 500 triệu đồng tiền vốn đổ dồn vào vườn cây. Chưa kịp vui mừng thì hơn 2 tháng qua, vườn cây của gia đình bỗng nhiên đồng loạt bị vàng lá, rụng quả.
Dẫn chúng tôi đi thăm khu vườn tràn ngập những luống quất ngả màu vàng úa, anh Trường buồn bã cho biết: “Hơn 10 năm trồng quất chưa năm nào tôi gặp phải tình cảnh này. Nhà vườn chúng tôi vẫn gọi đùa loại bệnh này là Sida, không thể cứu chữa, mắc rồi thì cây cứ thế chết dần chết mòn. Vườn tôi thiệt hại hơn 70% diện tích, tính ra chỉ còn được 600 chậu là có thể bán được trong dịp Tết này. Nếu năm nay giá quất mà thấp nữa chắc chắn gia đình tôi lỗ nặng. Bỏ bao công sức cả năm, giờ chỉ mong sao hòa vốn là mừng lắm rồi”.
Cùng chung cảnh ngộ với anh Trường, gia đình anh Cao Thanh Oai (thôn 3) cũng đến khổ với nửa vườn quất bị bệnh. Đầu tư hơn 200 gốc, giờ vườn của anh đã có đến 100 cây vàng lá, rụng quả. Nếu tính theo mức giá của các năm trước thì mùa quất này gia đình anh Oai sẽ chịu lỗ gần 400 triệu đồng bởi gia đình chủ yếu đầu tư vào những cây quất lớn, giá cũng phải 4 đến 5 triệu đồng một chậu. Anh Oai cho biết, vốn sinh ra và lớn lên ở Văn Giang, Hưng Yên, miền đất của cây cảnh, vậy mà anh cũng phải lắc đầu chịu thua với tình trạng vườn cây đang hứng chịu, thiệt hại do thời tiết gây ra là quá lớn.
Người dân chỉ còn cách nhổ bỏ, tiêu hủy những cây bệnh nặng.
Với người trồng quất trên địa bàn xã Hòa Thắng, chưa bao giờ thời tiết thất thường như năm nay. Quất cảnh vốn là loại cây nhạy cảm với nước và độ ẩm. Vậy mà vào những tháng cuối năm, thời tiết biến động mưa nhiều, kéo dài liên tục đã làm cho lá cây quang hợp kém, rễ bị nghẹt không thoát nước được dẫn đến hiện tượng vàng lá, ít đậu quả và chất lượng quả cũng không đảm bảo. Lo lắng hơn nữa là nhiều quả ở tầng thấp còn có hiện tượng thâm và rụng. Nhìn vườn quất xác xơ, ngả vàng, trụi lụi quả, người nông dân chỉ còn biết thở dài và cầu trời.
Đơn độc với nghiệp trồng quất
Là người có thâm niên trồng quất lâu năm, anh Trường cho biết, không phải ai cũng có thể trồng quất được. Khác với các loại cây cảnh khác, chăm được quất là điều cực kỳ khó. Một năm chăm bẵm, tỉa lá, tỉa cành, bón phân, tưới nước… người làm vườn phải tính toán sao cho tới Tết quất phải vừa sai quả, vừa có hoa lại có cả lộc non. Người nào không chịu khó sẽ không thể gắn bó với nghiệp trồng quất. Cũng giống như các loại cây khác, quất rất dễ mắc các loại bệnh gây thiệt hại cho người trồng. Tuy nhiên, anh Trường cũng thừa nhận: “Nghề trồng quất chỉ mới phát triển ở tỉnh Đắk Lắk, chủ yếu là do người dân tự phát nên chưa được hỗ trợ về mặt kỹ thuật, nhà vườn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm để trồng và chăm sóc. Vườn quất bị bệnh, chúng tôi cũng chỉ biết nhổ bỏ những cây bị bệnh nặng, còn những cây nhẹ hơn thì tăng cường dùng phân bón lá kích rễ để cây phục hồi”.
Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch xã Hòa Thắng cho biết thêm: “Năm nay, hầu hết các hộ trồng quất trên địa bàn đều bị thiệt hại nặng do quất bỗng nhiên vàng lá, rụng quả đồng loạt. Nhưng các hộ ở đây đều tự phát, trồng quất lại cần kỹ thuật chuyên ngành, có bí quyết riêng nên rất khó để tổ chức lớp tập huấn cho bà con. Hiện nay, các hộ đã hồi phục được khoảng 30% số cây bị bệnh, nhưng chỉ lo quất phát triển kém, trái nhỏ và ít, nhìn không bắt mắt, ra thị trường khó tiêu thụ khiến nhà vườn thêm lao đao”.
Trong tình cảnh “tiến thoái lưỡng nan”, người nông dân trồng quất ở đây chỉ còn biết cứu vãn tình thế bằng cách cố gắng phục hồi những cây bệnh nhẹ, đồng thời cầu mong giá quất năm nay sẽ cao hơn mọi năm nhằm giảm bớt phần nào thiệt hại
