...Tháng tư, trời Điện Biên thấp hẳn xuống, tựa như được gác hờ lên hai dãy Pú Tà Cọ và Pú Hồng Mèo. Khoảng 13h ngày 17/4/2004, từ hướng đông nam thung lũng Mường Thanh, một chiếc trực thăng mang ký hiệu VN-B206 hạ dần độ cao rồi nhẹ nhàng đỗ xuống sân bay quốc tế Mường Thanh. Bên khung cửa máy bay, một vị khách đặc biệt xuất hiện trong bộ quân phục mang hàm cấp Tướng, đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh QĐND Việt Nam.
Sân bay Điện Biên bỗng như có bão, một trận “bão người” với những tiếng reo hò như triều dâng thác đổ. Hoa vẫy tưng bừng, cờ bay rạo rực, nắng vàng lung linh và những giọt nước mắt hạnh phúc thấm mặn trên những làn môi. Cùng đi với Đại tướng có phu nhân Đặng Bích Hà, một số cán bộ quân đội và cựu chiến binh nguyên là cán bộ, chiến sỹ từng tham gia trận huyết chiến “56 ngày đêm”. Mặc dù tin Đại tướng lên thăm Điện Biên chỉ được thông báo trong một phạm vi hẹp, nhưng bằng sự nhạy cảm tinh tế của mình, nhân dân Điện Biên nô nức đổ ra sân bay và chen chân bên các đường phố. Cảm động hơn cả là rất nhiều cựu chiến binh (CCB) Điện Biên Phủ dẫu đã ở vào tuổi mắt mờ chân chậm, nhưng vẫn ra đây và chờ bằng được dưới cái nóng oi nồng để đón vị Tổng chỉ huy của mình 50 năm trước. Ai cũng muốn được tận mắt ngắm nhìn vị Tướng đã từng vắt óc suy nghĩ để đề ra những phương châm tác chiến sáng suốt, trong cuộc đọ sức quyết liệt với một đội quân nhà nghề được trang bị vào loại tối tân nhất châu Âu.
Sáng 18/4, Đại tướng và phu nhân tới thắp hương tưởng niệm tại Nghĩa trang A1. Trong niềm xúc động dạt dào, tự tay Đại tướng trồng cây tùng lưu niệm, với ý tưởng bóng cây này sẽ che mát thêm hương hồn của những người đồng đội ưu tú đã ngã xuống cho độc lập tự do của dân tộc Việt Nam. Tiếp theo, địa danh thứ hai ở Điện Biên mà Đại tướng tới thăm, là di tích hận thù Noong Nhai (xã Thanh Xương, huyện Điện Biên). Chiều 18/4, Đại tướng lên đồi D1 thăm Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ khi công trình đang vào giai đoạn thi công nước rút. Ngồi lại khá lâu dưới chân Tượng đài, Đại tướng không nhắc lại những tháng ngày máu lửa, mà chỉ ân cần căn dặn và hỏi chuyện những công nhân của Công ty Mỹ thuật Trung ương.
Sáng 19/4/2004, chiếc chuyên cơ mang số hiệu Mi-172 của Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam, đưa Đại tướng từ sân bay Mường Thanh vào xã Mường Phăng (huyện Điện Biên), thăm lại nơi đóng quân của Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chỉ huy chuyến bay đặc biệt này là Đại tá Trần Văn Thi, Tham mưu phó Quân chủng Phòng không - Không quân. Tổ bay gồm Thượng tá Nguyễn Xuân Hồng (lái chính), Trung tá Bùi Văn Vanh (hoa tiêu), Trung tá Đặng Đức Nga (máy trưởng) và Trung tá Bùi Xuân Phương (thông tin). Chưa đầy nửa giờ, máy bay hạ cánh xuống cánh đồng Phiêng Ta Lét, hàng chục nghìn người dân Mường Phăng và các xã trong vùng đã chờ sẵn để đón Đại tướng. Ra khỏi máy bay, Đại tướng và phu nhân rất xúc động, chắp tay và giơ lên quá đầu để đáp lại tấm lòng người dân.
Đối với cán bộ và nhân dân các dân tộc xã Mường Phăng, đây thực sự là một niềm tự hào, một ngày hội lớn và chắc chắn sẽ trở thành dấu ấn sâu đậm trong ký ức của nhiều thế hệ đồng bào. Trong số hàng nghìn người cố chen chân để đến gần Đại tướng hơn, có một người xứng đáng là “Công dân số 1” của Mường Phăng, đó là ông Lò Văn Bóng, 83 tuổi (thời điểm năm 2004), dân tộc Thái. Hồi chiến dịch Điện Biên diễn ra, anh thanh niên Bóng mới ngoài 30 tuổi, anh là du kích xã và được giao nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài “khu đặc biệt quan trọng”. Sau ngày Điện Biên giải phóng, ông Bóng là người bảo vệ tự nguyện cho khu di tích suốt từ bấy đến nay. Trong câu chuyện với nhân dân Mường Phăng, hơn một lần Đại tướng cảm ơn đồng bào vì đã giúp đỡ, chở che Việt Minh trong thời gian Sở Chỉ huy đóng ở đây. Đại tướng căn dặn bà con tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, hăng say lao động, giữ gìn thật tốt khu di tích cho các thế hệ mai sau. Thay mặt bà con Mường Phăng, ông Lò Văn Bóng chúc Đại tướng sống lâu, mạnh khoẻ và mong Đại tướng sẽ còn có dịp trở lại Mường Phăng.
Cũng chuyến thăm này, Đại tướng đã mang tặng Ban quản lý di tích Mường Phăng một vật vô giá, đó là tấm bản đồ tác chiến chiến dịch Điện Biên Phủ. Được biết, đây là tấm bản đồ mà các chiến sỹ quân báo của ta đoạt được từ tay Pháp, vào sáng 28 Tết Giáp Ngọ 1954; do đích thân các con của Đại tướng (anh Võ Hồng Nam và chị Võ Hạnh Phúc) phục chế, bổ sung trên cơ sở tư liệu gốc của nguyên Đại đoàn phó Đại đoàn công pháo 351 Đào Văn Trường. Nguyên thể tấm bản đồ này do quân đội Pháp thực hiện theo nguyên tắc phép chiếu hình Bon (Bonne), sử dụng các bức ảnh chụp từ máy bay, tỷ lệ 1/25.000, tên địa danh bằng chữ Việt, chú thích bằng chữ Pháp, được can phóng tại Sở Địa dư Đông Dương đóng tại cao nguyên Trung phần (Đà Lạt).
Sáng 20-4, Đại tướng đi thăm cầu Mường Thanh (cây cầu bắc qua sông Nậm Rốm, đã được xếp hạng “Di tích lịch sử quốc gia” từ năm 1962). Tiếp theo, Đại tướng thăm lại hầm Đờcát, nơi đóng Sở Chỉ huy quân Pháp trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Tại đây, vào lúc 17h30 ngày 7/5/1954, Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật (Đại đội 360, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312) dẫn đầu một tổ xung kích gồm 4 chiến sĩ, đánh thẳng vào hầm Đờcát, bắt sống toàn bộ cơ quan đầu não của Pháp…
Cũng trong buổi sáng 20/4/2004, tại Trung tâm Hội nghị - Văn hoá tỉnh, Đại tướng có cuộc gặp gỡ với hơn 300 cựu chiến binh tỉnh Điện Biên và tỉnh Cao Bằng, cùng đại diện các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và các lực lượng vũ trang tỉnh Điện Biên. “Tôi muốn nói, gặp lại nhau đây sau 50 năm là quý lắm rồi” - mấy lời gan ruột của “Người anh cả” Võ Nguyên Giáp khiến rất nhiều CCB đưa bàn tay già nua run run chùi lên khóe mắt. Một đời trận mạc họ chưa bao giờ rơi lệ, ngay cả khi đã bắn hết viên đạn cuối cùng mà quân thù vẫn tràn lên từ bốn phía... Nhưng giây phút này thì họ khóc, khóc vì chẳng biết trong quỹ thời gian ít ỏi còn lại của kiếp trần hữu hạn, liệu có lần nào được “gặp lại nhau” nữa không? Ghi nhớ lời dặn của Đại tướng: “Hãy làm một trận Điện Biên Phủ trong xây dựng và phát triển kinh tế”
