Tại một căn phòng của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ (Bộ Công an) cách không xa nhà số 30 Hoàng Diệu (tư gia của Đại tướng Võ Nguyên Giáp) trong một buổi chiều thu hanh hao, những cựu sĩ quan Cảnh vệ Công an và Quân đội có cuộc gặp mặt đột xuất. Họ rưng rưng chia sẻ nỗi đau thương khi biết tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp - anh Văn kính mến đã về cõi vĩnh hằng.
Từ nơi họ ngồi, có thể nhìn ra đường Điện Biên Phủ và đường Hoàng Diệu, những dòng người vẫn nối dài kiên trì chờ đến lượt vào tưởng nhớ vị danh tướng của dân tộc và thế giới.
Tôi có mặt trong cuộc họp của “Hội Cựu sĩ quan cận vệ Bác Hồ và Bộ Chính trị tiền bối” khi những người lính già đang bàn việc tổ chức đoàn viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào thứ Bảy tuần này (12/10). Vị cựu sĩ quan cận vệ Trần Viết Hoàn, nguyên Giám đốc Khu di tích Phủ Chủ tịch bồi hồi nhớ lại những kỉ niệm về Đại tướng, người mà họ trân trọng gọi là “Anh Văn”.
Theo lời ông Hoàn, năm 2001, nhân dịp mùa xuân đầu tiên của thiên niên kỷ mới và kỷ niệm 60 năm Ngày Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng (28/1/1941 - 28/1/2001), Thượng tướng Phùng Thế Tài, một trong những người đầu tiên được vinh dự trực tiếp bảo vệ Bác Hồ, cùng ông Tạ Quang Chiến (người cận vệ được Bác Hồ đặt tên trong kháng chiến chống Pháp) và một số đồng chí Công an, Quân đội từng trực tiếp bảo vệ Bác Hồ và các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp... đã họp bàn và thống nhất đề nghị lập một tổ chức để sinh hoạt.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các cựu sĩ quan cận vệ lực lượng Công an, Quân đội (năm 2009).
“Anh em chúng tôi đã đến xin ý kiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nghe chúng tôi trình bày, anh Văn tỏ ý đồng tình và gợi ý nên đặt tên cho tổ chức này là "Hội Cựu sỹ quan cận vệ Bác Hồ và các đồng chí Bộ Chính trị tiền bối”, tôi được tín nhiệu bầu làm Hội trưởng. Tổ chức này được Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bố trí văn phòng làm việc và ủng hộ mọi mặt để hoạt động. Hơn 10 năm qua, chúng tôi vẫn duy trì đều sinh hoạt thăm hỏi, chia sẻ những buồn vui với nhau”, ông Hoàn nhớ lại.
Đại tá Trần Hữu Diệt, Trưởng ban Liên lạc sĩ quan hưu trí Bộ Tư lệnh Cảnh vệ thì băn khoăn: “Chúng tôi đã bàn kĩ việc đi viếng anh Văn. Sẽ đông lắm, biết có đến lượt mình không nhưng chúng tôi quyết tâm vào gặp anh Văn lần cuối”. Chỉ vào một lão đồng chí, ông Diệt giới thiệu: Đây là anh Thỉnh, người cận vệ của anh Văn trong nhiều năm. Anh ấy rất gắn bó và có nhiều kỷ niệm với anh Văn…
Ông Đinh Xuân Thỉnh là người con của chiến khu Việt Bắc, nhìn tráng kiện và trẻ hơn nhiều so với cái tuổi 69. Nhấp một ngụm trà, ông tâm sự: “Sáng nay tôi đến nhà anh Văn, mãi trưa mới về rồi lại lên ngay họp với anh em trong Hội Cựu sĩ quan. Tôi nguyên là cán bộ Phòng 45, Cục Bảo vệ Quân đội. Từ năm 1968, tôi vinh dự được trực tiếp bảo vệ anh Văn gần như liên tục cho đến khi tôi nghỉ hưu năm 1993”.
Nhớ về Đại tướng, ông Thỉnh bâng khuâng: “Không riêng gì người dân Việt Nam mình mà thế giới cũng đánh giá anh Văn là vị tướng tài, võ công lẫm liệt. Nhưng tôi là người được gần gũi anh Văn trong nhiều năm thì thấu hiểu anh là con người nghĩa tình thủy chung…".
"Tôi nhớ ngay sau ngày thống nhất đất nước, anh Văn có chuyến công tác vào Đà Lạt dự một hội nghị quan trọng. Ban tổ chức bố trí anh nghỉ ở một biệt thự cổ, chúng tôi nhanh chóng triển khai lực lượng canh gác đảm bảo an toàn. Hôm đó, một đồng chí trong tổ Cảnh vệ cắt tóc cho anh, còn chúng tôi người nào việc nấy. Không ngờ đã xảy ra một việc khiến tôi nhớ đời".
"Không rõ bằng cách nào, một thanh niên mặc quân phục, vai đeo ba lô và khẩu súng AK lọt được vào biệt thự… Cắt tóc xong, anh Văn gọi chúng tôi lại và nói: “Mình vừa thấy một đồng chí bộ đội mang súng AK đi về phía bếp. Các cậu xuống kiểm tra xem”. Chúng tôi lập tức xuống bếp và thấy anh bộ đội đang ngồi nói chuyện với cô nhân viên phục vụ, chiếc ba lô và khẩu súng AK để trên chiếc bàn bên cạnh".
"Chúng tôi chưa kịp xử trí thì anh Văn xuất hiện. Anh bộ đội bối rối khi thấy chúng tôi. Anh Văn ôn tồn hỏi đồng chí bộ đội về quê quán, đơn vị, đi đường nào vào. Đồng chí này tỏ ý thành thật trả lời… Anh Văn hỏi: “Thế cậu biết mình là ai không?”. Anh bộ đội ấp úng: “Thú thực, em vào chiến đấu trong này đã lâu, em không chắc nhưng nhìn thủ trưởng thấy quen lắm”…
Sự việc tạm dừng ở đây, anh Văn trở lên lầu và nghiêm khắc phê bình chúng tôi về sự sơ suất vừa rồi, nhất là trong tình hình lực lượng FULRO có nhiều hoạt động phức tạp, manh động... Theo chỉ đạo của anh, chúng tôi đã xác minh được nhân thân của đồng chí bộ đội và đồng chí đó đã báo cáo những điều trung thực, kể cả mối quan hệ yêu đương với cô nhân viên phục vụ…
Tưởng việc đã qua anh không còn bận tâm nhưng sau bữa cơm tối, anh Văn hỏi lại đã giải quyết sự việc thế nào thì anh Phan Văn Liệu, phụ trách tổ Cảnh vệ báo cáo: “Dạ, hiện giờ đồng chí đó đang bị Kiểm soát Quân sự tỉnh tạm giữ ạ”.
Nghe vậy, anh Văn sửng sốt và tỏ ý không hài lòng. Anh nói: “Các cậu xử lí kiểu ấy là hại người ta rồi. Hơn 10 năm đi chiến trường đối mặt bom đạn, ngày chiến thắng thì bị Kiểm soát Quân sự tạm giữ, cầm chắc kỉ luật nặng… Thử hỏi, người ta còn mặt mũi nào trở về quê?”.
Rồi anh chỉ đạo điện sang Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh, yêu cầu trả tự do ngay cho đồng chí bộ đội đó và không truy cứu bất cứ điều gì. Qua việc này, chúng tôi vô cùng thấm thía tấm lòng của anh.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp và cận vệ Đinh Xuân Thỉnh tại chợ Lệ Thủy (Quảng Bình) năm 1986.
Cũng trong chuyến công tác đó còn xảy ra một việc khiến chúng tôi suy nghĩ, áy náy mãi và càng trân trọng tình người của anh Văn.
Từ Đà Lạt về Sài Gòn, anh Văn nghỉ tại nhà khách T78. Theo chỉ đạo của anh, chúng tôi cử anh Nguyễn Văn Tỵ đi tiền trạm tìm nhà Thượng tướng Trần Văn Trà để buổi tối anh Văn sẽ đến thăm.
Đến tối, chúng tôi tháp tùng anh nhưng có lẽ do không thạo địa hình nên anh Tỵ dẫn đoàn đi lạc vào một căn biệt thự bỏ hoang, chúng tôi phải mất khá nhiều thời gian mới tìm được nhà anh Trần Văn Trà. Lúc về đến nhà khách T78, anh Văn nhắc nhở: “Các cậu phải rút kinh nghiệm việc này. Muốn bảo vệ mình an toàn, các cậu phải làm việc tỉ mỉ, thận trọng”…
Một thời gian sau không thấy anh Tỵ xuất hiện trong các chuyến công tác, anh Văn hỏi đồng chí phụ trách đơn vị thì được biết, sau sự việc đáng tiếc nhầm nhà xảy ra không lâu, đơn vị đã cho anh Tỵ xuất ngũ. Anh Văn tỏ ý buồn lắm, anh nói với chúng tôi: “Các cậu làm thế là mất cán bộ. Người ta mắc lỗi một lần, nếu biết rút kinh nghiệm thì sẽ nhớ rất lâu và càng cẩn thận. Mỗi lần ngã là một lần khôn”…
Nhớ lần Đại tướng về thăm và làm việc tại Quảng Bình năm 1986, ông Thỉnh kể: “Trưa hôm đó, anh Văn bảo tôi cùng ra chợ Lệ Thủy để biết cuộc sống của người dân. Anh lần lượt hỏi chuyện bà con, hỏi giá từng mặt hàng, nhất là giá gạo. Lúc về, anh trầm ngâm nói với tôi: “So với báo cáo thì giá gạo bên ngoài cao lắm!””.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp về cõi vĩnh hằng ở độ tuổi 103, là điều may mắn, tự hào của mỗi người Việt Nam và cũng là sự kỳ diệu của đất trời. Tâm đắc với điều này, ông Thỉnh kể: “Nhiều năm trước, tôi đã nói với bạn bè thân thiết rằng anh Văn sẽ sống tới 103 tuổi. Tôi nói và tin điều này vì có lần, tôi chứng kiến anh Văn được một thầy lang nổi tiếng, thường gọi là ông lang Luyến, nhà ở khu vực phố Cửa Đông, Hà Nội thăm khám. Sau khi bắt mạch cho anh, ông lang Luyến khẳng định: “Hiếm người nào có được sức khỏe, khí chất như Đại tướng. Đại tướng sẽ thọ 103 tuổi!”.
Câu chuyện với các vị cựu sĩ quan cận vệ càng thêm mặn mà nhờ những kỉ niệm sâu sắc với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Là người nhiều năm làm Giám đốc Khu di tích Phủ Chủ tịch, ông Trần Viết Hoàn tự hào: “Tôi hay được tiếp anh Văn sang thăm nhà sàn và ao cá Bác Hồ. Lần nào thấy Đại tướng, đồng bào và khách quốc tế cũng quây lấy anh vòng trong vòng ngoài với sự ngưỡng mộ sâu sắc để nói chuyện và chụp ảnh lưu niệm. Anh luôn vui vẻ trò chuyện với đồng chí đồng bào, với khách quốc tế anh cũng cởi mở trao đổi mà không cần phiên dịch. Anh thường nhắc tôi: “Phải giữ gìn Khu di tích Phủ Chủ tịch thật tốt cho hôm nay và cả mai sau””.
Kết thúc bài viết này, tôi xin nêu tâm sự của những người lính cảnh vệ Công an, như Đại tá Trần Văn Giá: Nhìn những dòng người xếp hàng vào nhà số 30 thắp hương tưởng niệm anh Văn, có đủ các tầng lớp, người già, người trẻ… càng thấy vị trí của Đại tướng trong lịch sử, trong lòng dân. Chúng ta càng hiểu rõ và tự hào: Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Anh Văn luôn thủy chung son sắt với đồng chí đồng bào, cởi mở chân thành với bạn bè thế giới. Về nơi vĩnh hằng, chắc hẳn anh vẫn là người cộng sự, người học trò gần gũi và thân thiết của Bác Hồ như thuở bình sinh
