Nhiều doanh nghiệp ngừng hoạt động, nạn thất nghiệp, nợ xấu tồn đọng, nông nghiệp không còn là điểm “trú ẩn”... Nhiều giải pháp hữu hiệu đã được đưa ra để giải quyết khó khăn, như nợ thu ngân sách, tái cơ cấu nền kinh tế, đánh tan “cục máu đông” trong ngân hàng, ổn định thị trường vàng và hỗ trợ cho nông nghiệp, nông thôn…
1. Tránh bệnh thành tích trong báo cáo
Là người đầu tiên phát biểu, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Hòa Bình) đã thổi một luồng hơi ấm, có cái nhìn tích cực vào bức tranh kinh tế thời gian qua.
“Dù tình hình kinh tế thế giới suy giảm, nhưng kết quả thực hiện kế hoạch kinh tế - xã hội năm 2012 và những tháng đầu năm 2013 nước ta là rất đáng trân trọng. Kinh tế vĩ mô ổn định, kiềm chế lạm phát, tổng công ty nhà nước, các Bộ, ngành đã triển khai tái cơ cấu đầu tư, tai nạn giao thông giảm đáng kể, không để ách tắc kéo dài, số người chết vì tai nạn giao thông giảm nhiều…”, ông Sơn nói.
Đó là do những chính sách quyết liệt của Chính phủ, các NQ 01, NQ02… đã mang về hiệu quả đáng khích lệ.
Vẫn những nét khả quan khi đánh giá sự phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu Trần Ngọc Vinh cho rằng: “Dù kinh tế thế giới khó khăn, nhưng Chính phủ đã điều hành tốt, kiềm chế lạm phát, an ninh –quốc phòng được giữ vững. Nền kinh tế có nhiều điểm sáng, lãi suất ngân hàng giảm, biện pháp kích cầu đã có tác dụng…”.
Nhiều đại biểu đồng tình với những đánh giá trên, từ đó cho thấy những cố gắng của Chính phủ trong giai đoạn khó khăn vừa qua. Và một số đại biểu đặt vấn đề: “Cử tri cả nước và cộng đồng doanh nghiệp (DN) xem Quốc hội lần này đã ra quyết sách gì để chống sự trì trệ giảm sút của nền kinh tế, trì trệ thị trường”.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu đạt được, thực trạng bức tranh kinh tế vẫn còn không ít khó khăn, có thể nói là ảm đạm. Đó là, việc triển khai tái cấu trúc nền kinh tế còn chậm, chưa phân bổ nguồn lực. Ngoài giải quyết những vấn đề cấp bách còn phải tập trung nguồn lực ưu tiên vào các lĩnh vực có sức lan tỏa cao, đảm bảo an sinh xã hội.
Các đại biểu đề nghị, các con số, chỉ tiêu đạt được trong báo cáo kinh tế phải sát thực tế, nhiều ý kiến băn khoăn về chỉ tiêu giảm nghèo, hoài nghi về các con số phát triển kinh tế, thiên về thành thành tích, trong khi đó tỉ lệ thất nghiệp phản ánh không đúng tình hình thực tế, còn thiên về tô hồng thành tích…
“Nhiều năm chấp nhận GDP địa phương cao gấp rưỡi, gấp đôi Trung ương. Cục máu đông, nợ xấu ngân hàng (8,6%) mà báo cáo tại kỳ họp là 7,8%. Như vậy là không chính xác”, đại biểu Nguyễn Văn Hiến (Bà Rịa - Vũng Tàu) đưa ví dụ.
Ông Hiến lo lắng, con số thực, bản chất nợ xấu nghiêm trọng hơn nhiều con số công bố, không biết bất động sản tồn kho bao nhiêu, nợ công là bao nhiêu… liệu có an toàn? Và ông đặt câu hỏi, tại sao mỗi năm hơn 50.000 DN phá sản mà lao động thất nghiệp cứ giảm. Những con số cứ như “cài đặt”, liệu có đáng tin không. Xăng dầu lúc nào cũng bảo lỗ, ai biết thế nào. Có phải do bệnh thành tích mà các con số thống kê không khớp với nhau. Nếu không có con số đúng thì không có quyết sách đúng, khiến người dân lo lắng…
2. Không để lợi ích nhóm chi phối
“Nền kinh tế nước ta vẫn trong giai đoạn trì trệ, cả nhà nước và tư nhân, số DN ngừng hoạt đông ở mức cao. Hàng hóa kém an toàn vệ sinh thực phẩm nên đã gây nên tâm lý bất an trong dân”, đại biểu Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng) nói.
Nhiều đại biểu đề cập, đời sống người nghèo, vùng sâu vùng xa còn rất nhiều khó khăn, ô nhiễm môi trường, hàng hóa kém chất lượng tràn lan, làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Tình trạng an toàn vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng bức xúc, phải có giải pháp cụ thể chứ không để lặp đi lặp lại trong suốt thời gian dài như vậy là rất bất ổn. Tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, sinh viên ra trường không có việc làm, đó là do các trường đào tạo không đúng với thị trường lao động. Trong khi đó các nhà tuyển dụng rất chú ý đến chất lượng lao động.
Đại biểu Lê Đắc Lâm (Bình Thuận) đề nghị, cần có biện pháp cụ thể đột phá: dạy nghề hợp lý có hiệu quả cho lao động nông thôn, ưu đãi thuế và các chính sách đất đai, vốn tín dụng ưu đãi… nói về những khó khăn, nhưng đại biểu Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) đã lý giải và đưa ra những giải pháp về phát triển, công nghiệp đang nổi lên cạnh tranh, nghiêng về đầu tư nước ngoài. Những khó khăn năm 2012 đã bước qua 2013.
Ông Lịch cho rằng, Chính phủ rất chủ động khi ra những Nghị quyết hỗ trợ thị trường, đã kiềm chế được lạm phát mà trước đó là “con ngựa bất kham”, đến nay không còn bất kham nữa. Trước đây, không lập được biện pháp mạnh thành lập, hướng tới mục tiêu trung dài hạn, nay đã làm được.
Ông Lịch cho rằng, vài năm nữa kinh tế Việt Nam phục hồi và quay lại giai đoạn 1991 - 1996 và 2000 - 2007. Nếu kinh tế không phát triển được thì không thể đạt được mục tiêu công nghiệp hóa…
3. Cho cần câu hơn là cho con cá
Nông nghiệp đang rất khó khăn, không còn là nơi trú ẩn an toàn như trước. Nhiều đại biểu đã tỏ ra rất lo lắng khi người nông dân đang gặp rất nhiều rắc rối trên cánh đồng thửa ruộng và trang trại mà họ sản xuất kinh doanh.
“Cần quan tâm khu vực nông thôn. Sự trì trệ khu vực nông nghiệp và một mối lo”, đại biểu Lê Công Đỉnh (Long An) đề nghị. Trong khi, chỉ số giá nông nghiệp tăng, nhưng thu tại ruộng không tăng, cần xem xét vai trò của các tổng công ty, nhất là các mặt hàng xuất khẩu.
Một số ý kiến cho rằng, mô hình “cánh đồng mẫu lớn” đã mang lại kết quả, nhưng đầu ra sản phẩm rất khó khăn. Vì thế, ngoài đầu tư đồng bộ cho sản xuất còn phải có doanh nghiệp chịu trách nhiệm từ cung ứng vật tư đến tiêu thụ sản phẩm. Thực hiện mô hình này là thực hiện tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp.
“Hiện nay đời sống người nông dân giảm sút. Họ chỉ biết quanh quẩn với mảnh vườn ruộng, ao cá mà không tạo ra được sản phẩm, tiền bạc…”, đại biểu Đồng Nai phản ánh
