Năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam sau 5 năm gia nhập WTO:

"Đã tiến bộ, nhưng vẫn còn kém so với yêu cầu"

5 năm gia nhập WTO mang lại cho Việt Nam nhiều kết quả, trong đó đáng kể nhất là việc chúng ta đã hoàn thiện được một hệ thống luật pháp liên quan đến kinh tế, xuất khẩu tăng gấp đôi, GDP tăng gấp đôi, chính thức bước ra khỏi tình trạng kém phát triển, gia nhập nhóm các nước đang phát triển có thu nhập trung bình…

10/03/2012 11:46

Tuy nhiên, dù “so với trước đã tiến lên rất nhiều, thì so với yêu cầu vẫn còn rất kém” là nhận định của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan trong Hội thảo khoa học vừa được Tạp chí Cộng sản phối hợp với Bộ Công thương và Ủy ban Quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế tổ chức sáng 9/3 tại Hà Nội.

Tại Hội thảo, ông Lương Văn Tự - nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Café, Cacao Việt Nam cho biết: Xuất khẩu café của Việt Nam hiện đứng đầu thế giới. Các nhà nhập khẩu cam kết “nếu chất lượng của các ông đồng đều, chúng tôi sẵn sàng trả thêm 100 USD/tấn”. Với lượng xuất khẩu 1 triệu tấn/năm, số tiền kiếm thêm được là 100 triệu USD, không hề nhỏ. Tiền kiếm dễ thế, tuy nhiên bàn cãi đã lâu mà đến nay vẫn chưa làm được.

Ông Tự cho rằng, vấn đề nằm ở 2 chỗ, sự thiếu liên kết của các DN và thiếu thống nhất của các qui chuẩn. “Bộ Nông nghiệp có 1 chuẩn, Bộ Khoa học Công nghệ có 1 chuẩn. DN ở giữa thích gì thì làm nấy”. “Buôn có bạn, bán có phường” là một thông điệp của ông Lương Văn Tự gửi đến các DN, vì sự thiếu liên kết, cạnh tranh lẫn nhau vốn đã tồn tại bấy lâu vẫn chưa thể khắc phục.

"Đã tiến bộ, nhưng vẫn còn kém so với yêu cầu" ảnh 1 — Kim ngạch xuất khẩu đã tăng hơn gấp đôi sau 5 năm gia nhập WTO.

Có thể ví dụ ngay ngày 7/3 vừa qua, do xuất khẩu gạo gặp khó khăn, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã cho biết sẽ giám sát chặt các thành viên, đề phòng có người “lén” xuất khẩu với giá rẻ, phá giá thị trường. Chỉ biết đến cái lợi trước mắt vẫn là căn bệnh phổ biến của DN Việt.

Điều này dẫn theo hàng loạt những hệ lụy khác như các DN không đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực, chỉ thích “săn đầu người”, tìm người giỏi nơi khác về làm. Việc đầu tư vào khoa học công nghệ cũng rất kém. “10 người giàu nhất Việt Nam không có ai đi lên từ khoa học công nghệ, chỉ từ kinh doanh bất động sản và ngân hàng. Trong khi đó, công nghệ mới là cái gốc” - GS. TSKH, nguyên Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Mại dẫn ví dụ.

Chính vì vậy, nền kinh tế của chúng ta vẫn chưa phát triển về chiều sâu, xuất khẩu vẫn chỉ dựa trên nguyên liệu thô, hàm lượng chất xám rất ít. Chỉ có một vài điểm sáng là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam vừa tự sản xuất được 1 giàn khoan hiện đại và thành quả của Viettel, đang vươn lên có vị thế trong khu vực về công nghệ phần mềm và viễn thông.

Theo cam kết WTO, chúng ta chỉ còn 2 năm nữa trước khi phải mở cửa toàn bộ. Ngoài việc các DN phải tự nâng cao khả năng cạnh tranh, các chuyên gia đều nhấn mạnh vai trò bà đỡ của Nhà nước, với việc hoàn thiện hệ thống luật pháp, thông thoáng chính sách và cơ chế lãi suất phù hợp.

Hiện nhiều chính sách của chúng ta vẫn còn cản trở trong việc giúp các DN phát triển. “Năng lực cạnh tranh quốc tế bao gồm 3 yếu tố: năng lực cạnh tranh của Nhà nước, năng lực cạnh tranh của DN, và tích tụ lại trở thành năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Phải có đủ các yếu tố đó, chúng ta mới có thể cạnh tranh được với thế giới” – ông Lương Văn Tự khẳng định.

Các thành tựu của Việt Nam sau 5 năm gia nhập WTO

Dù là giai đoạn hứng chịu nhiều tác động tiêu cực từ thế giới, Việt Nam vẫn đạt nhiều thành tựu như: Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định với tốc độ tăng trưởng cao thứ nhì khu vực châu Á (bình quân 5 năm đạt 7%/năm). Của cải làm ra nhiều hơn, GDP năm 2011 đạt xấp xỉ 120 tỉ USD, gấp gần 2,3 lần mức 53 tỷ USD của năm 2006. GDP trên đầu người cũng cao gấp hơn 2 lần (1.300 USD so với 640 USD). Thị trường mở rộng đến 149 nền kinh tế thành viên của WTO. Kim ngạch nhập khẩu cũng tăng gấp đôi từ 48,56 tỉ USD lên 96,3 tỷ USD trong năm 2011. Một thành tựu nổi bật nữa là chúng ta đã sửa đổi, hoàn thiện được hơn 30 luật có liên quan đến kinh tế

Vũ Hân