Ông Hoàng Văn Bẩy - Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên - Môi trường) cho biết, theo quy trình dự thảo, từ ngày 16/12 đến 31/8 hàng năm, các hồ A Vương, Đắk Mi 4, Sông Tranh 2 phải vận hành theo nguyên tắc thứ tự ưu tiên sau: đảm bảo an toàn công trình, đảm bảo nhu cầu sử dụng nước tối thiểu cho hạ du, đảm bảo hiệu quả phát điện. Các hồ vận hành theo giá trị mực nước tại trạm thuỷ văn Ái Nghĩa và Giao Thuỷ. Kết quả thống kê chuỗi thủy văn từ năm 1976 đến 2008 (trước khi có hồ thủy điện) cho thấy, mực nước trung bình 03 tháng nhỏ nhất tại trạm thủy văn Ái Nghĩa là 2,67m, trung bình 01 tháng nhỏ nhất là 2,53m. Do vậy, nếu đảm bảo được giá trị mực nước tại Ái Nghĩa từ 2,53m trở lên sẽ đáp ứng được nhu cầu nước hạ du.
Dự thảo Quy trình đã quy định vận hành hồ trong các thời kỳ sử dụng nước gia tăng và sử dụng nước bình thường theo các cấp mực nước tại Ái Nghĩa. Cụ thể, khi mực nước tại trạm thủy văn Ái Nghĩa nhỏ hơn 2,53m, hồ Đắk Mi 4 xả 25m3/s đối với thời kỳ dùng nước gia tăng, 12,5m3/s đối với thời kỳ dùng nước bình thường; khi mực nước tại trạm thủy văn Ái Nghĩa trong khoảng từ 2,53m đến 2,67m, hồ Đắk Mi 4 xả 12,5m3/s đối với thời kỳ dùng nước gia tăng, 8m3/s đối với thời kỳ dùng nước bình thường; Khi mực nước tại trạm thủy văn Ái Nghĩa lớn hơn 2,67m, hồ Đắk Mi 4 xả 8m3/s đối với thời kỳ dùng nước gia tăng, 5m3/s đối với thời kỳ dùng nước bình thường.
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường Nguyễn Thái Lai thẳng thắn: "Bộ không e ngại đối thoại với Đà Nẵng. Bộ không quản lý thuỷ điện nào nên không có lý do gì để bênh thuỷ điện. Quy trình đang trong quá trình hoàn thiện, nếu tính toán chưa chính xác có thể điều chỉnh. Quan điểm của Bộ là không làm tổn hại cho người dân. Khi phê duyệt xây dựng cho Đắk Mi 4, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) chỉ quy định xả về hạ du với lưu lượng 3m3/s. Qua đánh giá, Bộ thấy 3m3/s không đủ. Bộ kiến nghị với chính phủ yêu cầu chủ đầu tư thiết kế cống xả tối đa 25m3/s. Như vậy, Bộ rất quan tâm đến nhu cầu dùng nước ở hạ du, đặc biệt với Đà Nẵng. Ban soạn thảo quy trình có tới 6 Bộ, ngành. Bộ lắng nghe ý kiến của tất cả các bên. Nếu tất cả đều đồng ý nhưng riêng Đà Nẵng chưa đồng ý thì Bộ cũng chưa trình Chính phủ".
Ông Phùng Tấn Viết – Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng nêu quan điểm: “Về cơ bản, Đà Nẵng cũng đồng thuận với quy trình dự thảo đưa ra. Năm 2010, tại cuộc họp ở Tây Nguyên, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã yêu cầu Đắk Mi 4 xả 25m3/s. Vì vậy, Đà Nẵng yêu cầu Đắk Mi 4 xả liên tục với lưu lượng 25m3/s trong suốt mùa cạn. Quy trình đưa ra mực nước khống chế tại trạm Ái Nghĩa là 2,53m, chúng tôi rất băn khoăn. Qua theo dõi 3 năm gần đây, Đà Nẵng thấy cần phải điều chỉnh tới mực nước 2,80m mới đảm bảo lượng nước cho hạ du". Ông Viết cũng cho biết thêm, quy trình vận hành liên hồ cũng phải tính toán đến yếu tố biến đổi khí hậu: "Năm 2002, ở Đà Nẵng, nhiễm mặn xảy ra với tần suất thấp. Từ 2012 trở lại đây, thời tiết cực đoan hơn, nhiễm mặn nhiều hơn, phải huy động các trạm bơm liên tục, tác động xâm thực bờ biển cũng rõ ràng hơn".
Câu chuyện thuỷ điện Đắk Mi 4 thực chất là tranh chấp nguồn nước giữa Quảng Nam và Đà Nẵng, do đây là công trình chuyển dòng, lấy nước từ sông Vu Gia trả về sông Thu Bồn. Có mặt tại hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam thừa nhận, Đắk Mi 4 đưa nước về Thu Bồn nên mùa kiệt thì Thu Bồn được hưởng lợi nhưng làm cho Vu Gia nhiễm mặn, Đà Nẵng thiệt hại. Các hồ phải điều tiết làm sao để trước mùa mưa bão, mực nước xuống 2m40. Khi mực nước đạt 2,80m vào mùa kiệt, thuỷ điện có thể ngừng xả về hạ du. Ông Quang cũng cho rằng, Bộ Tài nguyên - Môi trường nên giao cho Ủy ban quản lí lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đứng ra điều tiết chia sẻ nguồn nước để tránh tình trạng "Quảng Nam và Đà Nẵng không ai nói được ai".
| Chủ đầu tư Đắk Mi 4: Chúng tôi không thể trả nợ Theo ông Đào Minh Tiến - Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty đầu tư phát triển đô thị và khu công nghiệp Việt Nam - IDICO (chủ đầu tư thuỷ điện Đắk Mi 4), tổng đầu tư của Đắk Mi 4 là 5630 tỉ đồng, trong đó vốn vay trong nước là 2874,51 tỉ đồng, vốn vay nước ngoài 47,9 triệu USD, còn lại là vốn đối ứng của IDICO. Dự án đã hoàn thành vào tháng 4/2012 và đã phát điện trên 24 tháng. Trường hợp thuỷ điện Đắk Mi 4 phải vận hành theo đúng qui trình dự thảo, thiệt hại của IDICO là rất lớn. Trường hợp chỉ phải xả tối thiểu (8m3/s), thuỷ điện cũng bị giảm 77,6 triệu kWh/năm, tương đương 89,1 tỉ đồng. Nếu tính cả việc điều chỉnh qui trình vận hành liên hồ mùa lũ, mỗi năm IDICO chịu thiệt hại từ 136-205 tỉ đồng. Về điều này, Thứ trưởng Nguyễn Thái Lai khẳng định: "Những thiệt hại của chủ đầu tư Đắk Mi 4 sẽ được phản ánh đầy đủ trong tờ trình trình Chính phủ để Chính phủ xem xét có những hỗ trợ nhất định". |
