Cuộc chiến chống COVID-19: Cầm vàng đừng để vàng rơi

Cầm vàng đấy rồi lại để rơi vàng ngay đấy. Không thể ngờ, chính những ngày yên ả sau giãn cách xã hội đã khiến nhiều người chủ quan, lơ là và thậm chí hành động bất chấp chỉ vì cái lợi nhỏ.

Ngày 28/7, trong cuộc họp trực tuyến với các bệnh viện tuyến đầu trong cả nước về công tác điều trị các bệnh nhân COVID-19, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 đã nhấn mạnh, đại ý: Cả hệ thống chính trị, trước hết là ngành y tế cần phải "chia lửa" với Đà Nẵng, không phân biệt bệnh viện tuyến Trung ương với địa phương, hoặc địa phương với địa phương. 

Những chỉ đạo của Phó Thủ tướng là rất rõ ràng, sát sao và kịp thời. Nhưng qua những gì ông nhắc đến, có lẽ chính mỗi người dân chúng ta cần phải suy ngẫm. Và điều chúng ta cần ý thức, đó là không chỉ "cả hệ thống chính trị, trước hết là ngành y" cần "chia lửa" với "ổ dịch Đà Nẵng" mà mỗi người dân Việt Nam trong cuộc chiến chống COVID cam go này đều phải tự biết và có ý thức "chia lửa" với Đà Nẵng.

Một số đối tượng đưa người Trung Quốc nhập cảnh trái phép vào Việt Nam bị CSGT công an tỉnh Lào Cai bắt giữ.
Một số đối tượng đưa người Trung Quốc nhập cảnh trái phép vào Việt Nam bị CSGT công an tỉnh Lào Cai bắt giữ.

Chưa bao giờ ý thức công dân được đòi hỏi lớn lao như lúc này. Quay trở lại với câu chuyện chống dịch COVID-19, chúng ta hãy nhớ lại thời điểm từ quý 1 năm 2020, đã có lúc chúng ta tưởng như mình tạo được một thành trì vững chãi trước đại dịch của thế giới. Nhưng rồi chỉ một sơ suất nhỏ của những cá nhân, mà điển hình như bệnh nhân số 17, công tác chống dịch lại phải bắt đầu lại từ đầu với nhiều khó khăn chất chồng hơn. Chính Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam khi ấy, dù cay đắng lắm, nhưng vẫn thể hiện khí chất của người đầu tàu bằng tuyên bố rằng "Chúng ta sẽ làm lại từ đầu".

Ý thức xã hội đã được đánh thức mạnh mẽ bởi trong mỗi người, ngoài mối lo ngại về bệnh dịch là cả sự nuối tiếc về chuyện một cơ hội vàng chiến thắng dịch COVID-19 đã bị bỏ lỡ. Từ đó, người dân nghiêm chỉnh chấp hành hơn và chính sự nghiêm chỉnh ấy đã là liều thuốc bổ biệt dược để ngành y Việt Nam đối đầu sóng dữ, chiến thắng sóng dữ. 

Và chúng ta đã vượt qua khi gần 100 ngày không có ca nhiễm mới là một kỳ tích trong khi tình hình thế giới đang ngày càng "hỗn loạn" vì dịch bệnh. Một lần nữa, chúng ta lại "cầm vàng" trong sự thán phục của quốc tế cũng như sự tự hào của từng người dân Việt.

Song, cầm vàng đấy rồi lại để rơi vàng ngay đấy. Không thể ngờ, chính những ngày yên ả sau giãn cách xã hội đã khiến nhiều người chủ quan, lơ là và thậm chí hành động bất chấp chỉ vì cái lợi nhỏ. Những người nhập cảnh trái phép vào sâu được tới nội địa Việt Nam là do ai, nếu không phải là sự tiếp tay của những người Việt? Những tin tức về chuyện phát hiện người Trung Quốc nhập cảnh trái phép ở Đà Nẵng, Quảng Nam, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh liên tục được phát đi trong mấy ngày qua. 

Cảm giác tiếc nuối và lo sợ bắt đầu quay trở lại và thậm chí còn đậm nét hơn lần "đánh rơi vàng" hồi tháng 3/2020. Đơn giản, sau giãn cách xã hội, mọi việc bắt đầu có vẻ trở lại với sự bình thường, du lịch nội địa bắt đầu rục rịch trở lại nhờ những nỗ lực rất lớn của ngành du lịch cũng như các địa phương. Và khi bóng ma ám ảnh về chuyện đời sống sẽ có thể bị đình trệ lần nữa khiến con người ta phải hoảng hốt. 

Rồi sẽ bao nhiêu người mất việc nữa đây? Rồi có xảy ra đói kém hay không? Rồi nếu có đói kém như thế, liệu an ninh quốc gia có đảm bảo khi con người ta vô công rồi nghề và tự nuôi thêm cho mình những bức xúc, ẩn ức do sự đình trệ kinh tế mang lại?

Thử thách lần này có thể sẽ không lớn như ở đợt giãn cách xã hội trước đây nhưng nó phải là một lần đòi hỏi khắt khe và nghiêm túc trách nhiệm công dân của mỗi người. Cái trách nhiệm ấy dứt khoát không thể được hình thành từ nỗi sợ bệnh tật, mà nên được hình thành từ nỗi hổ thẹn với cộng đồng để từ đó tạo ra thói quen sống tuân thủ pháp luật và có trách nhiệm với xã hội. Nếu đạt được điều đó, chúng ta sẽ lại cầm vàng, và cầm rất chắc. 

Dễ hiểu, bởi đó không chỉ là "vàng" trong thành tựu chống dịch, được quốc tế ghi nhận như trước, mà nó còn là một thứ "vàng" quý hơn là xây dựng được một xã hội "bình thường mới" với những cá nhân có ý thức thượng tôn luật pháp, có ý thức mình vì cái chung, có ý thức hành xử theo lẽ phải như một tập quán thực sự. Và một xã hội như thế là một xã hội lành mạnh, đủ tạo động lực cho phục hồi và phát triển không chỉ kinh tế mà còn cả ở nhiều lĩnh vực khác.

Cơ hội không bao giờ đến hai lần. Người ta thường nói vậy về những cơ hội kiểu trời cho. Còn những lần chúng ta chiến thắng, vượt qua đại dịch vừa rồi là do nỗ lực của cả một hệ thống xã hội, những nỗ lực của cá nhân và cả cộng đồng, đặc biệt là từ sự hi sinh cao cả của các y bác sĩ. Đó không phải là may mắn nào cả, mà đó là cơ hội tự chúng ta tạo nên. 

Hãy nhìn vào sự vất vả của các y bác sỹ chưa được thả lỏng sau chuỗi ngày dài căng thẳng được bao lâu, giờ đã lại phải lao vào cuộc chiến mới mà cảm thấy trách nhiệm riêng của mình. Và hãy hỏi: "Liệu ta đã giúp được gì cho họ chưa hay có khi ta lại đang góp phần khiến cho họ vất vả thêm?" để biết mình có phải là người đáng được tự hào hay đáng phải hổ thẹn.

Còn niềm tin thì lúc nào cũng đầy, như cái cách mà nhạc sỹ Đức Trí chia sẻ trên facebook hôm 27/7 vừa rồi về COVID-19 rằng: "Xin được viết sai ngữ pháp một lần là: We did it and we will did it again" (Chúng ta đã làm được và chúng ta sẽ lại "Đã làm được" lần nữa).

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.