Tính đến thời điểm này, trên toàn quốc đã có 5 địa phương xuất hiện dịch cúm gia cầm, đặc biệt lại là chủng H5N6 mới đặc biệt nguy hiểm từ Trung Quốc. Điều đáng nói là việc lây lan dịch bệnh lại xuất phát từ nguồn gia cầm giống buôn lậu qua biên giới.
Theo công bố của Cục Thú ý, hai tỉnh Quảng Ngãi và Quảng Bình vừa được phát hiện có dịch cúm gia cầm H5N6. Dịch cúm xảy ra trên đàn gia cầm nhỏ, từ 14-18 ngày tuổi. Đặc biệt tại Quảng Ngãi, cúm gia cầm H5N6 được phát hiện trên đàn vịt nhỏ 1.100 con. Cục Thú y cho biết, toàn bộ đàn vịt nhiễm cúm H5N6 tại Quảng Ngãi được mua giống tại chợ Đại Xuyên, huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Đây là chợ gia cầm giống lớn nhất miền Bắc. Cục Thú y đã lấy mẫu xét nghiệm, giải trình tự gene các mẫu virus tại 5 ổ dịch được phát hiện ở Việt Nam đều cho kết quả, tương đồng đến 99% mẫu virus H5N6 gây chết người đang hoành hành ở Trung Quốc.
Trước diễn biến trên, Cục Thú y nhận định, thời điểm này đang vào đúng dịp người chăn nuôi vào đàn để chuẩn bị cung ứng cho dịp Tết Nguyên đán nên nhu cầu tiêu thụ gia cầm giống khá lớn. Chính vì vậy, dù đã có nhiều biện pháp ngăn chặn quyết liệt, gia cầm giống nhập lậu từ bên kia biên giới vẫn tìm mọi kẽ hở để tràn vào nội địa.
Trong thời gian gần đây, lực lượng chức năng các tỉnh biên giới như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng… đã liên tiếp bắt giữ các vụ vận chuyển gia cầm giống nhập lậu vào Việt Nam. Ông Nguyễn Nam Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh Lạng Sơn cho biết, năm 2014 số lượng gia cầm lậu bị bắt giữ, tiêu hủy tăng đột biến. Đặc biệt là sau khi có những thông tin xuất hiện virus H7N9, H5N6... Theo thống kê của Chi cục Thú y Lạng Sơn, từ đầu năm đến nay cơ quan này đã tổ chức 202 vụ tiêu hủy 16.477 kg gà Trung Quốc thải loại, 685kg gà thương phẩm, 138.883 con gà giống, 162.537 con vịt giống... Ngoài ra còn một số lượng rất nhiều ngỗng, chim bồ câu... Tính riêng trong tháng 7 và tháng 8, số lượng gia cầm giống nhập lậu bị cơ quan chức năng bắt giữ giao cho Chi cục Thú y Lạng Sơn tiêu hủy tăng đột biến, hơn 110.000 con gia cầm giống.
Cũng từ đầu năm, Công an tỉnh Lạng Sơn đã xử lý tới 101 vụ buôn bán, vận chuyển gia cầm lậu. Như vậy, sau một thời gian nạn buôn bán gia cầm lậu tạm lắng, các đối tượng đã tiếp tục liều lĩnh, thậm chí chống lại lực lượng chức năng để buôn lậu. Đơn cử như vụ việc tại thôn Thâm Loỏng, xã Thụy Hùng, huyện Cao Lộc. Khi lực lượng chức năng ập vào, bắt quả tang xe ôtô mang BKS 98C- 030.08 do Trần Văn Thưởng, trú tại Yên Hòa, Yên Mỹ, Hưng Yên điều khiển đang bốc xếp 1.500 con gà thải loại, một số đối tượng đã kích động người dân trong thôn chống đối, ném đá, cướp hàng, giữ ôtô... Trong quá trình đưa tang vật và đối tượng ra khỏi địa bàn, tổ công tác đã bị bao vây, ném đá trộm khiến một số người bị thương. Ngay sau đó, cũng tại khu vực này, Công an tỉnh Lạng Sơn tiếp tục thu giữ gần 2.000 con gia cầm giống gồm vịt, gà, ngỗng con tại điểm tập kết giáp ranh giữa thôn Khuổi Mươi và Thâm Loỏng đã bị nhiều đối tượng tổ chức cướp lại.
Bộ NN&PTNT cho biết, kết quả xác minh tại một số ổ dịch cúm gia cầm H5N6 vừa qua cho thấy, dịch xảy ra có liên quan đến việc buôn bán, vận chuyển gia cầm giống không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch thú y.
Theo nhận định của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát, nguy cơ các chủng virus cúm mới tiếp tục xâm nhập vào Việt Nam thông qua các hoạt động nhập khẩu trái phép gia cầm và các sản phẩm gia cầm qua các tỉnh biên giới, nhất là phía Bắc rất cao.
Ông Phát lo ngại, do trong nước siết chặt hoạt động buôn bán, vận chuyển gia cầm lậu nên các đối tượng hoạt động cũng tinh vi hơn trước. “Các đầu nậu thu gom không bao giờ xuất hiện hay trực tiếp đứng ra mà chỉ liên hệ theo các đầu mối, rồi cho người xuống các thôn, bản vận động người dân sang phía bên kia biên giới vận chuyển hàng. Do đó, khi lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ cũng chỉ là những người vận chuyển hàng thuê”, Bộ trưởng cho biết.
Để ngăn chặn hoạt động buôn bán gia cầm nhập lậu, ông Cao Đức Phát yêu cầu các địa phương biên giới không cho phép mọi hình thức buôn bán, vận chuyển qua biên giới gia cầm và các sản phẩm gia cầm chưa qua xử lý nhiệt, không qua kiểm dịch, không rõ nguồn gốc, kể cả quà tặng, quà biếu của cư dân biên giới
