Cuba sửa đổi Hiến pháp: Công nhận kinh tế thị trường

Ngày 22-7-2018, Quốc hội Cuba đã thông qua dự thảo sửa đổi hiến pháp, với nội dung chính là công nhận nền kinh tế thị trường, nhưng vẫn kiên định con đường xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng sản.

Sau 2 ngày làm việc, thảo luận với sự tham gia đóng góp ý kiến của hơn 100 đại biểu quốc hội trong phiên họp thường kỳ đầu tiên của nhiệm kỳ khóa IX, Quốc hội Cuba ngày 22-7 đã phê chuẩn Dự thảo hiến pháp mới với sự đồng thuận tuyệt đối. Ngay sau khi bản Dự thảo hiến pháp mới được phê chuẩn, Quốc hội Cuba đã công bố thông qua việc tiến hành tham vấn công chúng văn kiện này từ ngày 13-8 đến ngày 15-11-2018.

Tiếp theo đó, cơ quan lập pháp Cuba sẽ tổ chức cuộc trưng cầu dân ý để tham khảo sự ủng hộ của người dân đối với những cải cách hiến pháp nói trên.

Bản Dự thảo hiến pháp mới, gồm 224 điều khoản, được soạn thảo bởi một ủy ban đứng đầu là Bí thư Thứ nhất đảng Cộng sản Cuba Raul Castro và tân Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel. Theo chính quyền La Habana, việc sửa đổi hiến pháp này là cần thiết để tạo điều kiện cho việc mở cửa nền kinh tế Cuba cho đầu tư nước ngoài và cho tư nhân.

Sau 4 thập niên Cuba kiên quyết đi theo mô hình kinh tế tập trung, khi lên cầm quyền thay Chủ tịch Fidel năm 2008, ông Raul Castro bắt đầu tiến hành các cải tổ nhằm kích thích doanh nghiệp tư nhân. Theo các số liệu chính thức, hiện nay khu vực tư nhân ở Cuba sử dụng gần 600.000 người, tức là 13% dân số nước này.

Sau khi đình chỉ trong 1 năm việc cấp phép cho khoảng 30 loại hoạt động kinh tế tư nhân để rà soát lại các quy định, vừa qua, chính quyền La Habana đã cấp phép trở lại, nhưng tăng cường kiểm soát các doanh nghiệp tư nhân.

Theo nhật báo Granma, hiến pháp mới sẽ “công nhận vai trò của thị trường và các hình thức sở hữu mới, trong đó có sở hữu tư nhân”. Sự công nhận này sẽ cho phép hợp thức hóa các xí nghiệp vừa và nhỏ. Bản Dự thảo hiến pháp cũng nhìn nhận “tầm quan trọng của đầu tư ngoại quốc đối với sự phát triển của đất nước”. Thật ra thì hiện nay Cuba đã có cơ chế cho đầu tư nước ngoài nhưng là để bổ sung cho đầu tư của nhà nước, thông qua các liên doanh.

Tuy nhiên, dù công nhận thị trường và quyền tư hữu, bản Dự thảo hiến pháp sửa đổi vẫn tái khẳng định “bản chất xã hội chủ nghĩa” của hệ thống chính trị, kinh tế và xã hội của Cuba, vai trò trung tâm của đảng Cộng sản Cuba, “lực lượng lãnh đạo tối cao xã hội và nhà nước”.

Tân Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel phát biểu tại Quốc hội ngày 21-7.
Tân Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel phát biểu tại Quốc hội ngày 21-7.

Trước khi Quốc hội Cuba thông qua Dự thảo hiến pháp mới, Chủ tịch Miguel Diaz-Canel đã tuyên bố là “ở Cuba sẽ không có việc chuyển hướng sang tư bản”. Về phần mình, Esteban Lazo, Chủ tịch Quốc hội Cuba, nói rằng sự thay đổi trên “không đồng nghĩa với việc chúng tôi từ bỏ lý tưởng của mình”.

Ông nói thêm rằng Cuba chỉ đơn giản đã bước vào một thời kỳ khác sau khi Liên bang Xôviết sụp đổ. “Chúng tôi tin vào một đất nước bền vững, thịnh vượng, độc lập, tự chủ và mang tính xã hội chủ nghĩa”, ông Lazo nói thêm.

Bên cạnh những thay đổi về hệ thống kinh tế, hiến pháp mới của Cuba cũng có một số thay đổi về hệ thống chính trị, chẳng hạn bản dự thảo này công nhận Cuba là một “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, dân chủ, độc lập và có chủ quyền”, đồng thời khẳng định nhà nước “bảo đảm các quyền của con người, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận và tự do tư tưởng”.

Một điểm đáng chú ý khác đó là hiến pháp mới sẽ lập ra chức vụ thủ tướng. Hiện chưa biết là vị thủ tướng này sẽ được chỉ định như thế nào nhưng theo giới chuyên gia luật quốc tế, mục tiêu của việc lập ra chức thủ tướng là nhằm giảm bớt trách nhiệm hành pháp và hành chính cho chủ tịch và như vậy có thể sẽ giúp cân bằng tập trung quyền lực.

Hiến pháp mới cũng quy định chủ tịch quốc hội lãnh đạo hội đồng Nhà nước, cơ quan quyền lực tối cao đến lúc này vẫn do chủ tịch nước điều hành. Người đứng đầu cơ quan này sẽ có nhiệm kỳ là 5 năm, có thể triển hạn 1 lần và không vượt quá 60 tuổi vào thời điểm nhậm chức.

Về mặt xã hội, hiến pháp mới thừa nhận hôn nhân đồng giới. Điều 68 không nói tới giới tính, khi định nghĩa hôn nhân là sự đồng thuận và tự nguyện chung sống giữa 2 người. Dự thảo hiến pháp mới của Cuba cũng mở rộng quyền con người, với các vấn đề như đảm bảo thủ tục tố tụng, “lệnh đình quyền giam giữ” (Habeas Corpus), giả định vô tội và tái hòa nhập xã hội của các tù nhân.

Phát biểu bế mạc phiên họp thường kỳ đầu tiên của Quốc hội Cuba khóa IX, Chủ tịch Miguel Diaz-Canel phát biểu: "Sau khi bản hiến pháp được bỏ phiếu và thông qua, người dân Cuba sẽ đoàn kết hơn trong công cuộc bảo vệ cách mạng. Mọi người dân Cuba đều có thể tự do bày tỏ quan điểm của mình dựa trên bản hiến pháp phản ánh thực trạng và tương lai của đất nước”.

Cũng trong bài phát biểu trên, ông Diaz-Canel kêu gọi người dân nước này chung tay đấu tranh chống tham nhũng và tội phạm. Ông khẳng định tinh thần đoàn kết của người dân Cuba sẽ là "vũ khí" chính trong cuộc chiến chống tham nhũng ở đảo quốc này. Ban lãnh đạo Cuba xếp tham nhũng là mối đe dọa lớn đối với đất nước.

Đây là lần đầu tiên Cuba sửa đổi bản hiến pháp năm 1976, phản ánh sự thay đổi về kinh tế, xã hội và chính trị ở nước này. Từ khi lên nắm quyền thay Chủ tịch Fidel Castro năm 2008, ông Raul Castro đã tiến hành nhiều cải cách nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội.

Tháng 4-2018, ông Raul Castro, 86 tuổi, đã trao quyền lãnh đạo cho ông Diaz-Canel, 58 tuổi, nhưng tiếp tục giữ vai trò Tổng Bí thư đảng Cộng sản cho tới năm 2021. Ông Castro cũng trực tiếp lãnh đạo Ủy ban Cải cách hiến pháp.

Nhân dịp này hãng AFP của Pháp liệt kê 9 thành quả của ông Raul trong 10 năm cầm quyền: Cải thiện quan hệ với Mỹ; cải cách chính sách du lịch và nhập cư, cho phép người dân được phép xuất ngoại trong vòng 2 năm mà không bị mất tài sản hay nhà ở nếu họ ra đi một cách hợp pháp; mở cửa cho lĩnh vực kinh tế tư nhân; cho phép cá nhân được mua và bán nhà ở, thị trường ô tô được tự do hóa; cho phép truy cập internet và lắp đặt nhiều điểm truy cập wifi công cộng trên toàn quốc; thay đổi luật để khuyến khích đầu tư nước ngoài; đàm phán lại được khối nợ nước ngoài với tất cả các chủ nợ, thanh toán tổng số tiền 23 tỉ đôla còn thiếu và gây dựng được độ tin cậy của nước này trên thị trường. Nhờ đó, Cuba có thể có được những khoản vay mới; thống nhất đồng tiền và cải cách ruộng đất.

Đan Kô (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.