Xung quanh các vụ việc buôn bán nội tạng động vật không rõ nguồn gốc thời gian qua mới được phát hiện, dư luận đang cho rằng, phải chăng mức xử phạt vi phạm hành chính là quá nhẹ nên các đối tượng buôn bán vẫn tiếp tục nhập mặt hàng này về, thậm chí khi chúng đã bốc mùi và bắt đầu bị phân hủy, cung cấp cho thị trường, trong khi mối nguy hại của chúng đối với sức khỏe con người đã quá rõ ràng.
Nội tạng nhập lậu tràn lan khắp nơi
Việc thời gian gần đây liên tiếp những vụ buôn bán nội tạng “bẩn”, hôi thối vào Việt Nam bị cơ quan chức năng phát hiện với số lượng lớn đã khiến nhiều người tiêu dùng giật mình về nguồn gốc của món “khoái khẩu” mình vẫn dùng hàng ngày. Trong khi đó, tại các chợ trên địa bàn Hà Nội, lòng tràng trắng muốt vẫn được bày bán ê hề, không có một dấu hiệu nào chứng minh nó hợp vệ sinh hay có nguồn gốc. Tại các quán nhậu, lòng lợn tiết canh, lòng trần cháo... thực khách vẫn ra vào, tuy có e dè hỏi “đây có phải lòng nhập từ Trung Quốc không”, thì cũng chỉ nhận được những câu trả lời chẳng lấy gì làm đảm bảo.
Trong khi đó, trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Hồng Bảo - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội - cho biết: Tất cả những nơi có kinh doanh ăn uống đều là địa chỉ đến của những thứ nội tạng “bẩn” này. Thậm chí không loại trừ cả nhà hàng, khách sạn lớn.
Theo khảo sát của chúng tôi tại các chợ như Thành Công, chợ Hôm, Nguyễn Công Trứ và một vài phố có bày bán nhiều nội tạng như Hàng Thùng, quán nhậu ở Đào Duy Từ, Lê Duẩn... khách hàng có vẻ dè chừng hơn với loại thực phẩm này. Thậm chí tại các quán nhậu vỉa hè, lượng bán cũng giảm đi. Trước các thông tin dồn dập về lòng tràng hôi thối không rõ nguồn gốc, dù là những người “mê” món này nhất cũng phải chờn.
“Giờ chị muốn ăn là cứ phải dặn trước hàng thịt quen, bảo họ lấy cho tại lò mổ, về tự làm mới dám ăn. Chứ mua thức ăn chín thế này, ai biết họ lấy từ đâu, tẩm ướp những gì” – một bà nội trợ tại chợ Thành Công chia sẻ. Hiện những “bí quyết” lựa được đồ ngon, đồ “chuẩn” thế này đang được các bà nội trợ rỉ tai nhau. Ví như hạn chế mua đồ chín, không mua ở những hàng bày tràng, tim, lòng “xe điếu” ê hề, mà chỉ chọn những hàng bày 1, 2 cỗ lòng, vài quả tim. Như vậy tin tưởng là lợn của họ mổ ra hơn... Tuy nhiên, những bí quyết dựa vào cảm tính này cũng chưa lấy gì làm đảm bảo. Vả lại, tâm lý đề phòng của người tiêu dùng phần lớn chỉ trong vài ngày, nhiều thì được một vài tháng, rồi lại đâu đóng đấy, tặc lưỡi kiểu “khuất mắt trông coi”, “ăn ít chẳng chết ngay được”. Trong khi đó, theo các chuyên gia về VSATTP, các loại nội tạng rất dễ bị ôi thiu, nhanh hỏng. Do vậy, dù đã được kiểm dịch hay chưa kiểm dịch, nếu trong quá trình bảo quản, vận chuyển không đảm bảo, rất dễ bốc mùi thiu thối, nhiễm khuẩn. Và cũng chính vì lẽ đó, tiểu thương thường có những “mánh” bảo quản hàng hóa mà có giời mới biết họ cho những chất gì, có độc hại hay không.
Chưa kể đến việc chế biến không hợp vệ sinh còn dẫn đến khả năng nhiễm nhiều vi khuẩn đường ruột, nguy cơ gây ung thư cho người sử dụng. Thậm chí có thể làm lây lan mầm bệnh ra cộng đồng khi chế biến. Trong khi đó, theo tham khảo của chúng tôi với một số nhà chuyên môn, không có địa chỉ nào có thể coi là “tin tưởng”, đảm bảo không ăn phải nội tạng bẩn đã qua chế biến. Và cũng không có biện pháp phân biệt nào bằng mắt thường hay cảm quan. “Chỉ biết khuyên người dân là hãy mua ở những cửa hàng mình thân quen, tin tưởng, hoặc tốt nhất là đừng ăn” - ông Nguyễn Hồng Bảo cho biết.
Chấp nhận bị phạt vì lợi nhuận cao
Vụ việc mới đây nhất được liên ngành của Hà Nội phát hiện là ngày 27/11, Đội Quản lý thị trường số 11 phối hợp với Đội 6, Phòng PC49 - Công an TP Hà Nội đã phát hiện xe ôtô mang biển kiểm soát 99L-0400 vận chuyển 50kg tràng lợn và 1.400kg nầm lợn không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, không có giấy chứng nhận kiểm dịch. Trị giá lô hàng này là 150 triệu đồng. Chủ xe bị phạt hành chính 1.500.000 đồng, toàn bộ số hàng trên đã bị tiêu hủy. Tuy nhiên, từ vụ việc này, có thể thấy, chế tài xử phạt đối với hành vi buôn lậu nội tạng động vật còn quá thấp, trong khi những nguy cơ từ thực phẩm bẩn này (phần lớn đều bốc mùi ngay khi rã đông) mang tác hại cho sức khỏe con người lại rất lớn.
Theo Điều 12, Nghị định 40/2009, mức xử phạt hành vi vận chuyển, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật không có giấy chứng nhận kiểm dịch chỉ từ 1-2 triệu đồng, còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Vì vậy, các đối tượng kinh doanh vẫn bất chấp lực lượng chức năng, liên tục vận chuyển nội tạng động vật hôi thối từ biên giới vào nội địa tiêu thụ. Vì thế, phần lớn các vụ việc bị phát hiện, chủ hàng thường “bỏ của chạy lấy người”.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Nguyễn Hồng Bảo cho biết, ngoài điểm đến là các chợ, quán ăn, nhà hàng, khách sạn, nội tạng nhập lậu qua đường biên giới còn được tập kết tại Hà Nội và vận chuyển tiếp vào các tỉnh miền Trung và miền Nam. Nếu vận chuyển trót lọt, số nội tạng này sẽ được đưa đến các cơ sở chế biến “hóa phép” thành những loại nội tạng mới, đưa ra thị trường tiêu thụ. Đơn cử như vụ việc được Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Công an tỉnh Đồng Nai) phát hiện mới đây, gần 700kg nội tạng trâu, bò đang được ngâm hóa chất để tẩy trắng. Sau khi tẩy trắng, chủ cơ sở đem giao cho các quán ăn trên địa bàn và tỉnh Bình Dương tiêu thụ.
Để xác định nội tạng nhập lậu có bị tẩm ướp các hóa chất gây độc hại để bảo quản, ông Bảo cho biết rất khó xác định, do điều kiện về máy móc cũng như kinh phí để giám định còn nhiều hạn chế, nên việc giám định các mẫu nội tạng động vật bị thu giữ có chứa những chất gì vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Theo ông Bảo, cách tốt nhất để người tiêu dùng không bị mua và sử dụng các loại nội tạng không rõ nguồn gốc, nhập lậu là chọn các địa chỉ uy tín, quen thuộc để mua. Bởi, nếu chỉ nhìn cảm quan bằng mắt thường, khó có thể phân biệt được đâu là nội tạng đã qua xử lý hóa chất và nội tạng tươi được lấy từ lò mổ
