Bản tổng hợp ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Phòng, chống rửa tiền do Ủy ban Kinh tế báo cáo khá ngắn gọn với hơn 6 trang nhưng phiên thảo luận của UBTV Quốc hội chiều 14/12 lại nẩy sinh nhiều vấn đề mới với hàm ý rộng và sâu và nóng hơn hẳn văn bản giải trình. Riêng chi tiết cơ quan phòng, chống rửa tiền đặt ở đâu đã cho thấy nhiều ý kiến không tán thành cách mà Ủy ban Kinh tế báo cáo.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý thẳng thắn: Thảo luận ở Quốc hội, có nhiều ý kiến khác nhau về mô hình này, thế nhưng báo cáo giải trình gút lại: Nhiều ý kiến nhất trí cơ quan phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước! "Có ý kiến phát biểu rằng, nếu cán bộ ngân hàng có hành vi rửa tiền mà cơ quan này lại đặt ở đây, thì giải quyết thế nào? Cái này ban soạn thảo giải thích không rõ. Tôi thấy nhiều ý kiến đề nghị phải đặt ở Bộ Công an" - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật giải thích.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Kso Phước viện dẫn, hành vi rửa tiền có thể thực hiện với những tài sản có giá trị lớn như máy bay, tàu biển, việc đó Ngân hàng sao quản lý được? Ông cho rằng, việc phòng, chống rửa tiền là công việc chuyên trách của lực lượng Công an.
Thực tế, bản tổng hợp ý kiến đại biểu Quốc hội cho thấy có ít nhất 5 loại ý kiến xung quanh mô hình cơ quan phòng, chống rửa tiền: là đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước; là đơn vị thuộc Bộ Công an; là cơ quan độc lập; là mô hình cấp Ủy ban; mô hình giao tổ chức tình báo tài chính.
Nêu quan điểm tại phiên họp, Trung tướng Phạm Quý Ngọ, Thứ trưởng Bộ Công an lập luận vấn đề này như sau: Mô hình cần được lập một cách chặt chẽ, chuyên sâu và đồng bộ. Nếu đặt cơ quan này ở Ngân hàng là chưa thỏa mãn yêu cầu và yếu tố khách quan, không đạt được mục đích đặt ra. Qua đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhất là kênh Interpol và qua làm việc với nhiều nước cho thấy, nhiều nơi đặt cơ quan phòng, chống rửa tiền thuộc cảnh sát. Như buôn bán ma túy, tội phạm rửa tiền ra nước ngoài, chỉ có cơ quan cảnh sát, an ninh qua biện pháp nghiệp vụ mới nắm được. Vậy, nếu đặt cơ quan này tại Ngân hàng Nhà nước là chưa thỏa mãn yêu cầu.
Trung tướng Phạm Quý Ngọ cho rằng, phía Ngân hàng chỉ nên xây dựng cơ quan làm trung tâm thu thập thông tin liên quan hoạt động giao dịch và tài sản qua ngân hàng có nghi vấn. Khi có nghi vấn, cơ quan này báo cáo lại cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh. Nếu không theo cơ chế đó sẽ mất thời cơ, gây trở ngại trong công tác phòng, chống rửa tiền. Hiện Bộ Công an cũng đã có lực lượng hoạt động chuyên trách về phòng, chống rửa tiền.
Cũng theo Trung tướng Phạm Quý Ngọ, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị không nên gộp hành vi tài trợ khủng bố vào luật này. Dự án Luật Phòng, chống khủng bố đã điều chỉnh toàn diện, bao gồm cả hành vi tài trợ chống khủng bố. Dự luật Phòng, chống khủng bố đang được Chính phủ chỉ đạo soạn thảo, sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ tư. Trong khi đó, dự thảo luật Phòng, chống rửa tiền quy định nhiều vấn đề mà các luật khác đã quy định, như khái niệm rửa tiền, khái niệm tài sản, song các khái niệm này chưa thống nhất giữa các luật.
Ông Trần Minh Tuấn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tham dự phiên họp tiếp tục bảo lưu quan điểm cơ quan phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng và chỉ thực hiện chức năng tiếp nhận, xử lý và chuyển giao thông tin về rửa tiền. Quan điểm này cũng tương tự như thuyết trình của Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu - nguyên Thống đốc Ngân hàng.
Trước vấn đề nóng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân điều khiển phiên thảo luận không nêu chính kiến mà cho biết: Vì vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau nên còn phải tiếp tục lấy ý kiến sâu hơn trước khi "chốt" để trình Quốc hội
