Cơ quan chức năng vào cuộc, làm rõ nguồn gốc khoáng sản (Bài cuối)

Khoảng 14h20 ngày 26/9, xe đầu kéo BKS 49H-00884 tiến vào bãi tập kết khoáng sản tại thôn Thanh Bình, xã Bình Thạnh, huyện Đức Trọng để “ăn hàng”. Tiếp đó, xe đầu kéo có rơ moóc mang BKS 49R-00464 cũng tới bãi tập kết này bốc khoáng sản.

Cũng trong chiều ngày 26/9, từ 16h5 đến 17h10, ngoài hai xe đầu kéo trên, PV Báo CAND ghi nhận có các xe loại 4 chân, BKS 49C-14654, 49H-00900, 49H-01945 cũng vào bãi tập kết này lấy khoáng sản sau đó ra đỗ trước khu nhà xưởng, cách hiện trường khoảng 300m. Tuy nhiên, do “bị động”, thay vì bắt đầu di chuyển từ đầu giờ tối, tới 1h30 ngày 27/9, toàn bộ các xe chở khoáng sản trên vẫn đậu yên trong khuôn viên cây xăng và một số địa điểm khác thuộc xã Tân Hội, huyện Đức Trọng.

Theo điều tra của PV Báo CAND, khoáng sản tại bãi tập kết ở thôn Thanh Bình, xã Bình Thạnh, huyện Đức Trọng ngoài được khai thác trái phép tại khu vực giáp ranh giữa thôn Văn Minh, xã Tân Văn và thôn Phúc Hưng, xã Tân Hà, huyện Lâm Hà, còn được lấy từ một mỏ khoáng sản được UBND tỉnh Lâm Đồng cấp giấy phép khai thác đất sét làm gạch từ năm 2017 tại xã Phú Sơn, huyện Lâm Hà, cách bãi tập kết khoảng 30km.

Khoáng sản được khai thác tại xã Phú Sơn có các màu xám trắng, vàng nhạt, tơi, một phần dùng để trộn với loại khoáng sản có màu xám, mịn, đóng cục được khai thác trái phép ở vùng giáp ranh giữa xã Tân Văn và Tân Hà, huyện Lâm Hà trước khi múc lên các xe siêu tải trọng chở đi tiêu thụ. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy, khoáng sản ở bãi tập kết này được phân chia thành nhiều vị trí, mỗi vị trí có chất lượng khác nhau, tương ứng với màu sắc và độ tơi, mịn.

Như vậy, khoáng sản tại bãi tập kết ở thôn Thanh Bình, xã Bình Thạnh, huyện Đức Trọng, được lấy từ hai điểm khai thác khác nhau. Một nguồn được lấy từ mỏ khai thác tại xã Phú Sơn, huyện Lâm Hà có giấy phép khai thác, do UBND tỉnh Lâm Đồng cấp cho Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Thành. Nguồn khoáng sản còn lại được khai thác trái phép tại khu vực giáp ranh giữa thôn Văn Minh, xã Tân Văn và thôn Phúc Hưng, xã Tân Hà, huyện Lâm Hà. 

Lúc 1h30 ngày 27/9, nhóm phóng viên đang di chuyển trên tỉnh lộ ĐT 724, tới đoạn đối diện cây xăng Petrolimex thôn Tân Trung, xã Tân Hội, nơi đang tập trung các xe đầu kéo chở khoáng sản thì bất ngờ bị xe ôtô bán tải, BKS 49C-26370 phóng với tốc độ cao rượt đuổi theo, xi nhan chặn trước xe của PV. Trước tình thế trên, xe của PV buộc phải lách sang trái, tăng tốc, chạy ra hướng quốc lộ 20 rồi rẽ lên thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng. Sau khoảng 12km bị xe bán tải trên rượt đuổi, phóng viên buộc phải điều khiển xe rẽ vào trụ sở một cơ quan nhà nước tại đầu thị trấn liên Nghĩa, huyện Đức Trọng và chờ tới sáng mới ra về. 

Do “bị động”, toàn bộ những xe đã được múc đầy khoáng sản lên thùng trong ngày 26/9 không dám di chuyển ra quốc lộ 20 mà đậu lại tại một số địa điểm ở xã Tân Hội, huyện Đức Trọng nằm chờ. Sau hơn một ngày không có tín hiệu khả quan để di chuyển, những xe siêu tải trọng này lần lượt quay về bãi tập kết khoáng sản để hạ tải. Chính vì vậy, trong tối 28, 29/9 và 4/10, Trạm CSGT Madaguoi, Phòng CSGT Công an tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu một số xe chở khoáng sản vào cân tải trọng. Kết quả tất cả những xe này đều chỉ dư tải trọng dưới 10%. Ở ngưỡng này, theo quy định, người vi phạm chỉ bị nhắc nhở mà không bị xử phạt vi phạm hành chính.

Theo điều tra của PV Báo CAND, khu đất dùng để làm bãi tập kết khoáng sản tại xã Bình Thạnh, huyện Đức Trọng được cấp quyền sử dụng đất cho ông Vũ Thiện ngày 12/6/2018 và được Công ty TNHH Long Quang LH thuê lại. Ngày 20/2/2023, Phòng TN&MT huyện Đức Trọng đã phối hợp với UBND xã Bình Thạnh tiến hành kiểm tra bãi tập kết khoáng sản trên.

Cơ quan chức năng xác định, khu vực dùng để tập kết khoáng sản là đất sét, cao lanh chưa xác định được nguồn gốc, diện tích khoảng 8.700m². Đoàn kiểm tra ghi nhận tại khu vực tập kết khoáng sản này có một máy múc hiệu Sumitomo gầu 0,5 bánh xích không hoạt động và một xe ben cũ BKS 49C-03289 đang đậu. Khu vực 1 có diện tích khoảng 800m², đang tập kết sét, cao lanh màu vàng, chiều cao trung bình 3m, trữ lượng khoáng sản khoảng 2.400m³.

Tại thời điểm này, có dấu hiệu tập kết mới với diện tích 500m², chiều cao trung bình khoảng 3m, trữ lượng khoáng sản mới tập kết khoảng 1.500m³. Khu vực 2 là một đống sét màu vàng có dấu hiệu mới tập kết, diện tích khoảng 200m², cao 2m và 1 đống sét màu xám, diện tích khoảng 600m², cao trung bình 3m. Tổng trữ lượng tập kết sét, cao lanh trái phép tại vị trí này khoảng 2.200m³.

Liên quan tới hoạt động mua bán, tập kết khoáng sản tại thôn Thanh Bình, xã Bình Thạnh, ngày 20/6/2022, UBND huyện Đức Trọng đã có văn bản gửi Sở TM&MT tỉnh Lâm Đồng, đề nghị thông tin về hành vi vận chuyển, mua bán khoáng sản trên địa bàn xã Bình Thạnh giữa Công ty TNHH Long Quang LH và Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Thành.

Trong văn bản trả lời, Sở TN&MT tỉnh Lâm Đồng đã cung cấp giấy phép khai thác khoáng sản số 96, được UBND tỉnh Lâm Đồng cấp cho Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Thành. Theo đó, công ty này được khai thác đất sét làm gạch bằng phương pháp lộ thiên từ năm 2017 tại xã Phú Sơn, huyện Lâm Hà. Việc Công ty TNHH Long Quang LH ký hợp đồng mua bán khoáng sản với Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Thành là giao dịch dân sự, Sở TN&MT tỉnh Lâm Đồng không có ý kiến.

Tuy nhiên, theo điều tra của PV Báo CAND, ngoài mua khoáng sản từ Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Thành, một nguồn khoáng sản rất lớn khác của Công ty TNHH Long Quang LH có nguồn gốc được khai thác tại khu vực giáp ranh giữa thôn Văn Minh, xã Tân Văn và thôn Phúc Hưng, xã Tân Hà, huyện Lâm Hà.

Thượng tá Nguyễn Văn Tiếp, Trưởng Phòng CSGT Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết, từ ngày 1/1 tới 28/9, chỉ tính riêng Trạm CSGT Madaguoi đóng trên quốc lộ 20, thuộc huyện Đạ Huoai, nơi giáp ranh với tỉnh Đồng Nai, đã phát hiện, lập biên bản xử lý hành chính 104 trường hợp xe chở quá tải, trong đó có 87 xe tải và 17 xe đầu kéo. Cấp có thẩm quyền đã ra quyết định, xử phạt vi phạm hành chính tài xế và chủ xe vi phạm với tổng số tiền hơn 1,5 tỷ đồng.

Việc phát hiện, xử lý các xe tải, xe đầu kéo, nhất là xe chở khoáng sản của lực lượng CSGT thường gặp rất nhiều khó khăn. Bên cạnh việc cắt cử người trực ngay Trạm CSGT Madaguoi để theo dõi mọi hoạt động của lực lượng CSGT, các đối tượng còn lập hội, nhóm kín trên mạng xã hội để “cấp báo, chỉ điểm”, nhằm trốn tránh việc kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm của lực lượng chức năng. Những xe chở khoáng sản quá tải thường lợi dụng thời điểm chuyển giao ca trực của lực lượng CSGT, đêm khuya và rạng sáng để di chuyển.

Để phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm xe quá tải, Phòng CSGT Công an tỉnh Lâm Đồng đang triển khai đồng độ các giải pháp, trong đó có việc tăng cường tuần tra, kiểm soát, nhất là vào các khung giờ “trọng yếu”, vốn thường bị tài xế xe quá tải lợi dụng để di chuyển.