Tiếp tục “hành” người lao động
Sáng 5/7, anh Nguyễn Đạt Chinh từ xã Thuận Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An bắt xe khách ra Hà Nội. Theo lịch hẹn của Công ty Trường Phát, trong ngày 5/7, họ sẽ trả lại anh số tiền đặt cọc 3 triệu đồng khi ký hợp đồng làm lái xe cách đây khoảng 2 tháng. Anh Chinh tìm đến trụ sở Công ty Trường Phát địa chỉ tại số 439 Phạm Văn Đồng, huyện Từ Liêm, Hà Nội khi đọc được quảng cáo tuyển lái xe của công ty này. Tuy nhiên, sau khi nộp hồ sơ và 600.000 đồng chi phí làm thủ tục cộng với 3 triệu đồng tiền đặt cọc, anh Chinh không nhận được việc như đã hẹn.
Sau thời gian trụ lại Hà Nội đòi lại số tiền đặt cọc nhưng không được nên anh phải về quê kiếm việc. Ngày 5/7, anh phải xin phép nghỉ việc để ra Hà Nội. Anh tính, chi phí ra, về luôn trong ngày sẽ chỉ tốn vài trăm nghìn đồng, đổi lại sẽ mang về được 3 triệu đồng thì cũng bõ công. Khấp khởi mừng thầm, anh Chinh đến trụ sở Công ty Trường Phát thì nhận được câu trả lời ráo hoảnh của một nhân viên, hẹn ngày khác quay lại. 10h sáng hôm đó, anh Chinh đành thất thểu ra bến xe Mỹ Đình trở về quê.
Cũng giống như anh Chinh, anh Nguyễn Phú Minh ở xã Vĩnh Ngọc, huyện Đông Anh, Hà Nội nộp tổng cộng số tiền 3,6 triệu đồng cho Công ty Trường Phát. Khi nhận thấy không có khả năng được nhận làm việc như hợp đồng đã ký, anh Minh đòi lại số tiền đặt cọc nhưng đại diện công ty này hẹn ngày 13/7 sẽ trả tiền. Nhưng đến ngày này, anh Minh tiếp tục được hẹn đến ngày 18/7.
Ngày 13/7, phản ánh tới phóng viên Báo CAND, anh Minh rất bức xúc trước cách lấy tiền của người lao động: “Với kinh nghiệm hơn chục năm lái xe của tôi, họ nói rằng tôi đi làm ngay ngày hôm sau nên tôi mới đặt cọc. Thế nhưng, họ không hề có việc như đã giới thiệu. Tôi đã nộp tiền từ tháng 5 nhưng vẫn giữ đủ hợp đồng, phiếu thu nên quyết tâm đòi lại tiền”.
Việc Công ty Trường Phát giới thiệu việc làm không đúng với ngành nghề đăng ký kinh doanh là hành vi kinh doanh trái phép quy định tại Điều 9 Luật Doanh nghiệp. Không chỉ có thế, việc kinh doanh này đã để lại hậu quả không nhỏ đối với những người lao động đang thất nghiệp. Vì không có việc họ mới đi tìm các trung tâm môi giới việc làm, các công ty tuyển lao động phù hợp khả năng. Do quảng cáo hấp dẫn, người lao động tin là thật nên đã nộp tiền đặt cọc với mục đích để có việc làm. Số tiền đặt cọc và phí thủ tục 3,6 triệu đồng với người lao động thất nghiệp là món tiền lớn. Bởi vậy, hành vi lợi dụng điểm yếu của người lao động để thu tiền là đáng lên án.
Cần làm rõ dấu hiệu khuất tất
Tình trạng dùng các thủ đoạn để thu lợi bất chính từ việc giới thiệu việc làm, tuyển dụng lao động đã diễn ra rất nhiều trong những năm gần đây. Khi tỷ lệ lao động thất nghiệp gia tăng thì kiểu kinh doanh trá hình này càng hoạt động sôi động hơn. Tuy nhiên, phần lớn người lao động chịu thiệt thòi khi trót chuyển tiền cho các doanh nghiệp này vì số tiền không quá lớn, các doanh nghiệp này lại tìm cách lách luật để tránh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Điều 20 Bộ luật Lao động 2012 nghiêm cấm người sử dụng lao động (nhà tuyển dụng) thu bản chính giấy tờ tùy thân, các loại bằng cấp cũng như nghiêm cấm việc yêu cầu người lao động bảo đảm bằng tiền hoặc các loại tài sản khác (ví dụ như đặt cọc tiền) cho việc thực hiện hợp đồng lao động.
Theo Nghị định 19/2005/NĐ-CP, giới thiệu việc làm là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, do vậy với hành vi giới thiệu việc làm không đúng đăng ký kinh doanh chỉ bị xử phạt trong khoảng từ 02 - 06 triệu đồng theo quy định tại Khoản 2, Khoản 4 Điều 10 Nghị định 06/2008/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 112/2010/NĐ-CP). Mức phạt trên chưa đủ sức răn đe. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, xử lý của cơ quan chức năng không ráo riết, thậm chí là buông lỏng, khiến cho ngày càng nhiều người lao động thất nghiệp bị mất tiền oan.
Luật sư Hoàng Văn Thạch, Văn phòng Luật sư số 5 Hà Nội nêu ý kiến: “Đối với việc kinh doanh trái phép, các cá nhân có thẩm quyền trong công ty có thể cũng sẽ bị xử lý hình sự theo quy định tại Điều 159 BLHS nếu số tiền đã thu của người lao động đạt từ 100 triệu trở lên; hoặc các cá nhân này trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này...
Đối với Công ty Trường Phát, nếu trong quá trình điều tra mà xác minh được cụ thể Công ty Trường Phát có hành vi cố tình làm cho người lao động tin rằng Trường Phát là nhà tuyển dụng, hoặc thổi phồng các thông tin về lương bổng, tiêu chí tuyển dụng của nhà tuyển dụng, hoặc thu tiền nhưng không thực hiện việc giới việc làm cho người lao động, câu kết với nhà tuyển dụng để tạo ra các rào cản đánh trượt người lao động nhằm chiếm đoạt tiền đặt cọc của người lao động thì các cá nhân có thẩm quyền của Công ty Trường Phát và có thể cả nhà tuyển dụng đã có dấu hiệu phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 139 BLHS”.
Luật sư Thạch cũng khẳng định: “Do việc thu tiền của Công ty Trường Phát xuất phát từ hành vi kinh doanh trái phép nên mọi thỏa thuận giữa người lao động và công ty cũng đều trái pháp luật, không phát sinh hiệu lực do vậy Công ty Trường Phát có nghĩa vụ hoàn trả lại tiền cho người lao động. Người lao động có quyền tố giác hành vi của Công ty Trường Phát và các cá nhân có thẩm quyền của công ty này tới cơ quan Công an để điều tra, xử lý”
