Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên

Việt Bắc luôn là nỗi khắc khoải, nhớ thương của nhiều người rời xa quê hương lập nghiệp ở vùng đất mới. Bởi lẽ đó, từ nhiều năm nay, khi Tháng Giêng về, cộng đồng các dân tộc Việt Bắc lại tổ chức lễ hội Việt Bắc giữa núi rừng Tây Nguyên. 

1. Năm nay, Lễ hội văn hóa dân gian Việt Bắc được tổ chức tại xã Cư ÊWi, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk. Từ sáng sớm, tiếng nhạc hội đã tưng bừng khắp núi rừng. Bên trong không gian của lễ hội, đội văn nghệ của các thôn buôn đại diện cho các dân tộc Việt Bắc như Thái, Tày, Nùng, Mường... xúng xính trong những bộ trang phục đặc trưng của đồng bào mình. Bên cạnh đó là đội ẩm thực cũng không kém phần náo nhiệt. Các lò quay heo, vịt quay, bếp cơm lam, nấu bánh chưng nóng rực giữa cái rét mướt của màn sương sớm mai.

Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên -0
Biểu diễn hát Then, đàn Tính tại lễ hội.

Dù tuổi cao, sức khỏe yếu nhưng bà Nông Thị Vì, 68 tuổi, ngụ xã Ea Tam, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk đã có mặt từ rất sớm. Nhà cách địa điểm tổ chức lễ hội gần 100 cây số, bà được con trai chở xe máy về từ chiều hôm trước. Hai mẹ con ở nhờ nhà người quen trong xã Cư ÊWi. Sáng nay, bà Vì vận bộ áo dài nhuộm chàm thuần túy, mang đậm đặc trưng trang phục của người Tày. Nhìn bà vẫn còn đầy đủ nét đẹp của người phụ nữ dân tộc Tày, vừa lam lũ chịu thương chịu khó lại thuần khiết, trong sáng và đầy lòng vị tha.  

Bà Vì cười suốt, lòng phấn khởi, xốn xang vì ở đây gặp được nhiều đồng hương quê Cao Bằng, lại được nghe giai điệu Then bên tiếng đàn tính thân thương mà rất lâu rồi bà chưa nghe lại. Bà kể, thời con gái, được mẹ dạy hát Then, được bố truyền đàn tính. Những dịp xuân về, bà đều tham gia biểu diễn trong làng. Năm 1985, gia đình bà chuyển vào Tây Nguyên lập nghiệp, nỗi nhớ điệu Then, đàn tính luôn da diết thổn thức trong lòng. Đặc biệt, mỗi dịp Tết về hoặc ngày lễ hội lớn, bà mong mỏi được tham gia, được biểu diễn làn điệu dân tộc mình. Năm nay, bệnh xương khớp tái phát, đầu gối sưng vù gây khó khăn trong việc đi lại nhưng bà vẫn một mực đòi con cháu chở đi xem lễ hội.

Không chỉ bà Vì ở xa về, còn có bà Nông Thị Mình (72 tuổi, ở huyện Krông Ana), bà Nông Thị Mê (70 tuổi, huyện Krông Bông)... và nhiều cụ ông cụ bà khác vì còn da diết với truyền thống văn hóa quê hương mà lặn lội về thăm, hội ngộ cuộc vui anh em Việt Bắc trên đất Tây Nguyên.

Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên -0
Cuộc thi ẩm thực mang phong vị Việt Bắc.

Gia đình bà Mình có 3 chị em gái thì cả 3 đều biết hát Then, chơi đàn tính. Di cư vào vùng đất mới, những năm đầu tiên, gia đình bà Mình ở sâu trong rừng làm rẫy, trồng lúa. Hai em gái mỗi người ở một vùng đất, cách xa nhau mấy quả đồi, vài con suối. “Một năm chúng tôi đi thăm nhau một lần trong dịp giỗ ông bà. Chỉ những lần hội ngộ hiếm hoi như thế chúng tôi mới nhắc lại điệu hát, tiếng đàn, hồi ức về năm tháng xa xưa mà thèm, mà tủi. Bây giờ kinh tế tạm ổn, các con đón ra ngoài ở, đường sá đi lại dễ dàng thì tuổi đã “gần đất xa trời”, chúng tôi không còn đủ minh mẫn để hát múa nữa nhưng vẫn còn tình yêu sâu nặng với làn điệu dân ca của người Tày”, bà Mình cười, kể chuyện.

Điệu Then, đàn tính là một trong những tiết mục đặc sắc của lễ hội năm nay. Giai điệu Then sâu lắng, có sức truyền cảm, lay động lòng người. Âm thanh đàn tính - nhạc cụ chính được sử dụng trong hát Then mượt mà, rạo rực, tạo nên hồn dân ca, dân vũ đặc sắc. Với những giá trị nghệ thuật độc đáo của mình, Then đã góp phần hun đúc tâm hồn, tình cảm và ý chí, khát vọng vươn lên, xây đắp cuộc sống ấm no, hạnh phúc của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Năm 2019 “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam" chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 

2. Một trò chơi không kém phần kịch tính và vui nhộn trong lễ hội phải kể đến là ném còn. Trở về xã Cư ÊWi từ 2 ngày trước, anh Đinh Văn Hiền, 35 tuổi, quê Mộc Châu, Sơn La, hiện ngụ xã Ea Kuêh, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk háo hức tham gia trò chơi ném còn. Anh Hiền kể, trò chơi gắn với tuổi thơ của anh ở núi rừng Tây Bắc. Tròn 10 năm từ ngày xa quê, anh chưa có cơ hội được chơi nên năm nay quyết tâm trở về lễ hội để tham gia. Những trái còn không ngừng được tung lên, xoáy vào vòng tròn cao vút trên cây nêu, cuốn hút hàng trăm cặp mắt hướng lên trời. Mọi cung bậc cảm xúc được dồn nén và vỡ òa vui sướng khi quả còn lọt qua vòng tròn tâm đạo.

Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên -0
Niềm vui của những phụ nữ dân tộc Tày khi được trở về tham dự lễ hội.

Dù mắt đã mờ nhưng ông Hoàng Văn Ninh, 77 tuổi, ngụ huyện Ea Ka, vẫn say sưa xem nam thanh nữ tú thi ném còn trong tiếng vỗ tay cổ vũ náo nhiệt của dân làng. Tuổi tác và thời gian có thể lấy đi của ông nhiều thứ, nhưng ký ức về những mùa xuân trên bản làng Yên Bái quê hương vẫn còn vẹn nguyên trong ông. Trong từng câu khắp, điệu xòe, ánh mắt giao duyên đều ngời sáng cất lên những cồn cào, day dứt cùng nỗi nhớ cháy bỏng về thời trai trẻ. Các trò chơi dân gian như: Đẩy gậy, kéo co, lẩy cỏ, hội thi ẩm thực, cắm trại... đã kéo ông Ninh về lại thời thanh xuân sôi nổi của mình. “Tuổi trẻ của tôi gắn liền với những mùa xuân lễ hội ở Tây Bắc. Cứ tháng Giêng về, trai tráng ở khắp bản làng lại xuống chợ huyện tham gia các trò chơi dân gian. Chúng tôi say sưa chơi có khi quên mất thời gian trở về nhà. Chúng tôi kiếm được vợ cũng từ những mùa lễ hội dân gian này”, ông Ninh vui sướng kể.

Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên -0
Cán bộ chiến sĩ Công an làm nhiệm vụ phân luồng giao thông dịp lễ hội.

Sinh sống ở vùng đất mới, cách xa quê hương Yên Bái hàng ngàn cây số, những người già như ông Ninh ít có cơ hội về thăm quê hương nên mùa lễ hội Tây Bắc được tổ chức tại Tây Nguyên lần nào ông Ninh cũng về dự. Những năm trước, xã Ea Tam, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk là địa phương tổ chức lễ hội văn hóa dân gian Việt Bắc, bà con các dân tộc Tây Bắc kéo về dự đông vui như trẩy hội. Với 81% dân số là người dân tộc Tày, Nùng, Ea Tam được mệnh danh là Việt Bắc thu nhỏ trên vùng đất Tây Nguyên, nơi hội tụ nhiều nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc.

Lễ hội mở màn bằng nghi lễ “cúng Nàng Hai” vào dịp rằm tháng Giêng, vì theo tín ngưỡng dân gian dân tộc Tày trên cung trăng có Mẹ Trăng và 12 nàng tiên - con gái của mẹ. Mẹ cùng các nàng hằng năm chăm lo, bảo vệ mùa màng cho dân, giúp trần gian trong công việc làm ăn sinh sống.

Có một Việt Bắc giữa lòng Tây Nguyên -0
Nhiều cụ già đến từ rất sớm tham gia lễ hội.

Lễ hội còn là dịp để đồng bào các dân tộc Việt Bắc đang sinh sống từ khắp mọi nơi trở về gặp nhau, uống với nhau chén rượu ngày xuân, kể cho nhau nghe chuyện mưu sinh lập nghiệp ở xứ người. Ông Ninh hạnh phúc khi gặp lại vài người bạn thiếu thời, tất cả đều đã chân yếu tay run, cuộc hội ngộ vì thế càng thêm ý nghĩa.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Chủ tịch UBND xã Cư ÊWi, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian Việt Bắc năm 2023 cho biết: “Vào dịp đầu xuân năm mới, nhằm gìn giữ và lưu truyền bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình, hằng năm xã tổ chức lễ hội văn hóa dân gian Việt Bắc nhằm tạo điều kiện cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã Cư ÊWi được tham gia giao lưu học hỏi các giá trị truyền thống, nhằm thắt chặt tinh thần khối đại đoàn kết dân tộc trên địa bàn xã và các dân tộc anh em tại thôn buôn lân cận.

Lễ hội diễn ra trong 3 ngày (từ ngày 10 đến hết ngày 12 tháng Giêng) với các tiết mục văn hóa nghệ thuật như: Hát Then, đàn tính của dân tộc Tày, Sình ca của dân tộc Cao Lan, Soọng cô của dân tộc Sán Dìu... cùng các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hóa Việt Bắc.

Ngọc Hoa

Các tin khác

Phía ấy Chư Tao Yang

Phía ấy Chư Tao Yang

Trong sâu thẳm đại ngàn nơi Chư Tao Yang sừng sững, có người già sau lễ cầu mưa cô độc ngồi với một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ của truyền thống đồng bào. Cuộc đối thoại lặng lẽ khi lão già làng đang đi dần về phía tuổi trời, gần như đơn độc.

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Thời gian qua, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng độ chế xe đạp điện có xu hướng gia tăng, nhất là trong giới trẻ. Nhiều phương tiện bị thay đổi kết cấu ban đầu, tăng tốc độ, loại bỏ các yếu tố an toàn. Điều đáng nói, không ít doanh nghiệp trở thành lò độ chế tiếp tay cho tình trạng này, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

Bằng ngôn từ quảng cáo mỹ miều cùng dàn người mẫu AI, các loại kem trộn đến từ Châu âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… với công dụng “trắng cấp tốc, siêu trắng”. Sự thật sau loại “tiên dược” làm đẹp ấy, là một mớ “tả pí lù” không nguồn gốc xuất xứ, giả nhãn mác và các thương hiệu nổi tiếng.

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Telegram, Zalo… xuất hiện dày đặc những hội nhóm tự xưng là “chuyên gia đầu tư”, “room VIP”, “tín hiệu nội bộ” với lời mời gọi hấp dẫn: lợi nhuận 10-30% mỗi tháng, “đánh đâu thắng đó”, có “đội lái” hỗ trợ kéo giá cổ phiếu. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ hào nhoáng ấy là một kịch bản quen thuộc: lôi kéo nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia để rồi trở thành nạn nhân của chiêu trò “lùa gà” của các “chuyên gia tự phong”.

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Từ sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở đến ý thức tự giác ngày càng nâng cao của người dân, “lá chắn” phòng, chống ma túy ở Kim Đồng (Cao Bằng) đang được gia cố vững chắc từng ngày. Không chỉ đẩy lùi hiểm họa tệ nạn, địa phương còn từng bước xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, hướng tới sự bình yên bền vững, minh chứng rõ nét khi Kim Đồng trở thành một trong 14 xã không ma túy của Cao Bằng năm 2025.

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Sau hơn một năm tiếp nhận và vận hành, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Cao Bằng không chỉ là nơi điều trị mà đang trở thành nơi khơi dậy ý chí, thay đổi nhận thức và mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho hàng trăm học viên. Trong kỷ luật và tình người, những phận đời từng lầm lỡ đang từng ngày bước ra khỏi bóng tối.

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Khát vọng cho vùng biên có những ngôi trường liên cấp, cho giáo dục vùng cao tiến kịp với đồng bằng, cho những học trò đồng bào tiếp cận với tri thức. Những điều đó khiến màu áo xanh bạc thêm trong nắng gió biên thùy.

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Cuộc sống hàng ngày có hàng trăm lý do để người ta rủ nhau đi uống rượu, bia.... Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều người thường xuyên sử dụng quá mức, người nghiện thì sử dụng thay nước dẫn đến tình trạng tổn thương thần kinh, không kiểm soát được bản thân nên thường chấp những chuyện nhỏ nhặt rồi gây gổ, đánh nhau, thậm chí có những trường hợp còn tấn công, gây án mạng thương tâm cho bạn nhậu.

Những đứa trẻ “lạc đường”

Những đứa trẻ “lạc đường”

Dù lực lượng chức năng đã xử lý quyết liệt và sau một thời gian tạm lắng thì gần đây, tại một số tỉnh, thành ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên, khi màn đêm buông xuống, một số nhóm thanh thiếu niên (trong đó có nhiều đối tượng dưới 16 tuổi) tụ tập rồi chạy xe tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, đua xe trái phép...

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò hay “Bò chận” là lễ hội văn hóa của người Mông đã có từ rất lâu.  Người Mông thường tổ chức lễ hội được xem là biểu trưng sức mạnh của dân tộc vào dịp tết đến xuân về, cũng có thể là các dịp lễ lớn trong năm như ngày quốc khánh 2/9 hay dịp giải phóng đất nước 30/4…

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

34 người lính trong Đoàn C282Q là những thanh niên ưu tú, được tuyển chọn từ nhiều vùng quê, được huấn luyện bài bản, nghiêm ngặt để thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt không ai biết trước. Ngày Giải phóng, nhiệm vụ bí mật chính là tiếp quản hầm vàng, kho tiền, cảng hàng hóa. Công việc không có bom rơi, đạn nổ nhưng không kém phần cam go, khốc liệt. Đó là cuộc chiến đấu vượt lên chính mình, chiến thắng sự cám dỗ vật chất, giữ vững phẩm giá của người lính Cụ Hồ.

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

51 năm trôi qua, thế hệ những người tù Côn Đảo ngày ấy không còn nhiều nữa. Nhưng, năm nào cũng vậy, những người còn sống gặp nhau, kể lại góc khuất rất con người về tình bạn trong tù, vết sẹo còn chưa lành, bao lần tuyệt thực đến kiệt quệ. Điều đặc biệt, giữa bóng tối tù đày, trong xiềng xích, đói khát và khổ đau, người tù vẫn viết báo, nghe radio, truyền tin...

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

Trào lưu “đi để trải nghiệm” nở rộ, kéo theo nhiều tour trekking (đi bộ dã ngoại, leo núi dài ngày) tự phát trên mạng xã hội. Nhưng phía sau những chuyến đi được quảng cáo hấp dẫn ấy là không ít rủi ro, tai nạn và những bất cập trong cách tổ chức, quản lý.

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Khi Taliban trở lại nắm quyền tại Kabul tháng 8/2021, ít ai hình dung rằng chính quyền từng bị phương Tây coi là “nhà nước ma túy” lại khởi đầu một trong những cuộc triệt phá cây thuốc phiện lớn nhất trong lịch sử. Nhưng đằng sau cuộc cách mạng đó là một cuộc khủng hoảng nhân đạo kèm theo những câu hỏi chưa có lời đáp về tính bền vững của công cuộc này.

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Huế vừa ra quyết định khởi tố vụ án cho vay lãi nặng trên không gian mạng đối với Nguyễn Ngọc Tuấn (sinh năm 1991, trú tỉnh Ninh Bình) và vợ là Huỳnh Thị Thanh Trúc (sinh năm 2002, trú tại tỉnh Kiên Giang). Sau khi kết hôn, cặp vợ chồng này đến Huế lập nghiệp.

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Dưới lớp vỏ bọc là những doanh nghiệp môi trường có đầy đủ giấy phép, “nữ quái” Lê Thị Thùy Trang đã thiết lập một mạng lưới khép kín để thu gom hàng chục nghìn tấn chất thải công nghiệp rồi âm thầm đổ thẳng ra môi trường. Những đồng tiền vàng chói lọi thu về từ việc “bán đứng” môi trường sống đã bị lực lượng Cảnh sát Môi trường và Cảnh sát Kinh tế phanh phui trong một chuyên án nghẹt thở.

Lững lờ Pô Kô

Lững lờ Pô Kô

Chảy ngược về phía tây và có những đoạn trở thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia, con sông huyền thoại ở bắc Tây Nguyên vẫn lững lờ trôi mang phù sa tưới tắm đôi bờ, nảy nở sinh sôi những mạch ngầm hy vọng cho tương lai.

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ, chứng thư pháp lý quan trọng bậc nhất, đang bị làm giả và rao bán tràn lan trên mạng xã hội, biến thành công cụ cho các đường dây lừa đảo tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tài sản và gây nên sự hoang mang cho người dân.

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Không chỉ hoàn thành tốt công việc chuyên môn, trung úy Phạm Minh Hiếu còn say mê nghiên cứu khoa học và lan tỏa sống xanh bằng phương pháp ủ rác hữu cơ Bokashi.

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

Khi những trò lừa truyền thống hết tác dụng, hiện nay lực lượng “cò mồi” nhà ở xã hội lại tung ra hàng loạt chiêu bài mới như, “chủ đầu tư”, “người bên trong” hay “suất đặc biệt” để lôi kéo, dẫn dắt nộp hồ sơ, nhận cọc, chuyển tiền giữ chỗ…