Ngày 19/8/2010, Giáo sư (GS) Ngô Bảo Châu chính thức nhận giải thưởng danh giá nhất thế giới về toán học - Giải FIELDS. Khi biết tin vui này, với sự ngưỡng mộ Giáo sư, rất nhiều cá nhân trong và ngoài nước đã bày tỏ nguyện vọng muốn trao tặng GS những món quà quý giá, như một sự động viên trước một tài năng trẻ đã đem vinh dự lớn lao về cho nền toán học nói riêng và nền khoa học cơ bản Việt Nam nói chung. Đặc biệt, từ Quảng Ninh, doanh nhân Đào Hồng Tuyển đã đưa ra ý định tặng GS Ngô Bảo Châu một biệt thự tuyệt đẹp tại Đảo Tuần Châu bên bờ biển Hạ Long quanh năm sóng vỗ để GS và gia đình có điều kiện nghỉ dưỡng tốt hơn.
Trước tất cả những ý nguyện tốt đẹp đó, GS Ngô Bảo Châu đều trân trọng cám ơn nhưng nhất quyết từ chối vì một lý do rất đơn giản: Anh không muốn nhận quà của bất kỳ cá nhân nào, dù là trong nước hay ngoài nước.
Tuy nhiên, vào những ngày cuối tháng 10 vừa qua, khi biết tin Thường trực Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, các Phó Thủ tướng đã lần đầu tiên quyết định sử dụng tiền ngân sách để mua một căn hộ cao cấp và giao tặng cho gia đình GS nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho việc ăn ở sinh hoạt cũng như làm việc, cho các cuộc gặp gỡ giao lưu với các nhà khoa học trong nước và quốc tế để phục vụ quá trình nghiên cứu toán học tại Việt Nam, thì từ sâu thẳm trái tim, GS Ngô Bảo Châu đã trào dâng niềm hạnh phúc và cảm động sâu sắc. GS và gia đình đã vui vẻ đồng ý nhận món quà nghĩa tình này từ Chính phủ, và coi đây là một ngôi nhà công vụ mà GS và gia đình sẽ sử dụng hiệu quả nhất nhằm phục vụ và cống hiến được nhiều hơn, tốt hơn cho nền khoa học nước nhà. GS Châu và gia đình càng cảm động hơn khi biết rằng, đây là một việc làm chưa từng có tiền lệ ở Việt
Đặc biệt hơn, kể từ ngày 20/10/2010, khi Văn phòng Chính phủ phát hành Văn bản 282/TB-VPCP thông báo ý kiến của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các Bộ liên quan cần thu xếp nhà ở và điều kiện sinh hoạt thuận lợi cho gia đình GS Ngô Bảo Châu cho tới khi gia đình GS chính thức nhận căn hộ tất cả chỉ diễn ra trong 7 ngày. Và bắt đầu từ tháng 11/2010, gia đình GS Ngô Bảo Châu đã chính thức về sinh hoạt tại căn hộ có ý nghĩa đặc biệt này. Từ ý chí của Thủ tướng Chính phủ cho tới hiện thực diễn ra trong thời gian rất ngắn như vậy đã nói lên tầm nhìn xa cũng như sự quan tâm và tình cảm trân trọng của Đảng và Nhà nước đối với những nhân tài đặc biệt của quốc gia.
Tất thẩy người dân Hà Nội cũng như những ai từng ghé qua Hà Nội đều biết Tòa tháp Vincom như một công trình kiến trúc đẹp và hiện đại bậc nhất tại thủ đô hiện nay. Căn hộ cao cấp mà Chính phủ sử dụng ngân sách mua và giao cho gia đình GS Ngô Bảo Châu sử dụng lâu dài tọa lạc chính trên tầng cao tại tòa tháp Vincom B nằm giữa 2 con phố Bùi Thị Xuân và Mai Hắc Đế thuộc quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Đây là căn hộ được đánh giá có vị trí đắc địa của cả khu nhà, và là một trong số ít căn hộ có diện tích rộng 160m2.
Căn hộ của GS Châu nằm ở góc tòa nhà với 2 ban công nhìn ra phía nam và tây nam. Nội thất của căn hộ được hoàn thiện rất kỹ với nhiều bộ đèn trang trí đơn giản nhưng trang nhã, ánh sáng vàng là ánh sáng chung của cả căn hộ. Sàn gỗ tự nhiên, nhiều chất liệu trang trí cao cấp và cửa kính cách âm rất tốt đã tạo cho căn hộ một không gian rất ấm cúng, phù hợp với những ai ưa thích không gian sống hiện đại. Cũng giống như nhiều chung cư mới xây dựng, căn hộ được thiết kế khá hợp lý với 3 phòng ngủ, 1 phòng khách, 1 khu bếp và các khu vệ sinh.
Công tác bảo vệ và an ninh của khu nhà cũng được đầu tư khá bài bản với lễ tân đón khách, bảo vệ trực thang máy, bảo vệ trực từng tầng, tất cả đều duy trì 24/24 giờ. Hệ thống khóa cửa đặc biệt của từng cánh cửa ra vào mỗi căn hộ và camera giám sát cũng cho thấy khó có cơ hội cho sự quấy rầy của những vị khách không mời. Những nụ cười tươi trên gương mặt các nhân viên phục vụ với hoa tươi ở sảnh chờ và những hành lang sáng bóng giúp người ta liên tưởng tới những gì đang có ở những khách sạn lớn.
Anh Công, cán bộ quản lý của tòa nhà cho biết, với những đòi hỏi khắt khe về an ninh, an toàn của cư dân tòa nhà thì mức phí dịch vụ được đưa ra đối với tất cả các căn hộ là 0,7 USD/m2/tháng được cho là hợp lý...
GS Ngô Bảo Châu tâm sự, khi dọn về đây ở, chủ trương của gia đình là toàn bộ nội thất sẽ được sắm mới sao cho phù hợp với phong cách và thói quen sinh hoạt của gia đình, nơi mà người vợ và 3 cô con gái dễ thương cũng có thể tìm thấy không gian riêng cho mình. Sự tiện nghi của căn hộ cũng được thể hiện ở từ những thiết bị nghe nhìn, nội thất của gian bếp tới những bộ tranh cách điệu thể hiện theo phong cách tươi mới được treo trên tường được bạn bè của cha mẹ gửi tặng từ TP HCM...
Bên cạnh những thứ đồ tân kỳ của căn hộ, tôi vẫn nhận ra có một thứ đồ cũ kỹ mà gia đình đã mang về để tiếp tục sử dụng trong phòng làm việc mới của GS Châu. Đó là tủ sách gỗ mà anh đã sử dụng nhiều năm trên căn gác nhỏ trong ngôi nhà cũ của cha mẹ anh nơi ngõ nhỏ trên phố Đào Tấn. Tủ sách cũ đó, vừa như là một vật dụng hữu ích, vừa như là một kỷ niệm cần gìn giữ về một thời gian khó, vừa như là một nhân chứng về sự lao động cật lực và vươn lên không ngừng của cá nhân GS và cả gia đình anh.
Mẹ của GS Châu là Phó giáo sư Trần Lưu Vân Hiền kể với tôi, việc gia đình quyết định về ở tại căn hộ này được anh Châu cân nhắc rất nhiều. Bởi vì trong cảm nghĩ của mình, GS Châu cho rằng chỗ ở hiện tại của gia đình anh ở ngõ Đào Tấn tuy không thuận lợi cho công tác nghiên cứu nhưng cũng còn tốt so với mặt bằng chung của xã hội. Đó cũng là điều băn khoăn, trăn trở lớn nhất khi anh quyết định đồng ý nhận căn hộ mới này. Đồng thời khi hiểu rằng căn hộ này là nhà công vụ của Chính phủ thì anh Châu mới vui vẻ nhận và tiếp quản.
PGS Hiền cũng tâm sự, anh Châu rất vui vì từ nay trở đi, khi về Việt Nam, GS Châu đã có được một không gian làm việc khá lý tưởng với yêu cầu về sự yên tĩnh cần thiết và cách thiết kế khoa học với tiện nghi hiện đại như khi sống và làm việc ở nước ngoài. Sống ở giữa Hà Nội với điều kiện và môi trường sống thuận lợi như vậy, chắc chắn GS Châu sẽ yên tâm để phát huy được vai trò là người đứng đầu của Viện Nghiên cứu cấp cao về toán mỗi khi về làm việc tại Việt Nam.
Những ngày đầu tiên về sống nơi căn hộ mới này , có một điều mà GS Châu thường tâm sự với cha mẹ rằng: Từ khi chuyển về đây, sống ở khu Vincom trung tâm thủ đô, anh như được trở về tuổi thơ của mình khi gia đình còn ở phố Hàng Bài 30 năm trước . Ở đây, những khi rảnh rỗi anh có điều kiện để thả bộ thưởng thức hoa sữa thơm ngào ngạt hay đi bộ ra phố Mai Hắc Đế để thưởng thức ẩm thực Hà Nội, nơi có món mỳ vằn thắn nổi tiếng Hà thành - một món ăn khoái khẩu của mình. Những điều tưởng chừng đơn giản như vậy nhưng sao mà quý giá khi bao năm đằng đẵng anh phải sống, học tập và làm việc mãi xa vời phía bên kia bán cầu, cách quê hương mình, cách thành phố chôn nhau cắt rốn của mình những nửa vòng trái đất...
Là một trong những người được vinh dự tháp tùng Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tới thăm và chúc mừng GS cùng gia đình trong ngày đầu tiên dọn về căn hộ mới này, những gì tôi kể lại trên đây là những điều mắt thấy tai nghe và đã được sự đồng ý của cá nhân GS Châu và gia đình. Mấy hôm nay, có một số báo đưa tin sự kiện này, và dường như cứ nhấn mạnh đến trị giá của căn hộ này. Người ta cứ làm phép nhân, cứ nhân diện tích với thời giá nhà cửa đất đai Hà Nội, cứ đưa ra kết quả hàng chục tỉ đồng trị giá căn hộ.
Người ta cứ nhân cứ đếm, nhưng họ đâu biết một chuyện mà bà mẹ GS kể riêng với tôi, rằng vào cái năm Giải phóng thủ đô 1954, chính thân phụ và gia đình bà trước khi lên đường đi theo cách mạng đã từng hiến tặng 18 căn nhà tại nhiều phố lớn Hà Nội cho Nhà nước Việt nam Dân chủ Cộng hòa. 18 căn nhà xưa hay một căn hộ nay, chẳng ai trong gia đình bà tính toán đong đếm, một khi những của cải đó gắn liền với sự lựa chọn từ trong khối óc trái tim để vững bước đi theo con đường cách mạng của cả dân tộc. Xưa là để xóa đói nghèo, chống giặc ngoại xâm và giặc dốt, nay là để vươn lên những tầm cao của trí thức hiện đại, của khoa học và dựng xây đất nước .
Một căn hộ dù có cao cấp đến mấy cũng có thể lượng hóa ra thành tiền, nhưng với một con người đặc biệt như GS Ngô Bảo Châu - một trí thức Việt
Câu chuyện về căn hộ mới của GS Ngô Bảo Châu là như thế. Một động thái ứng xử đặc biệt với một con người đặc biệt, âu cũng là việc thuận lẽ thuận tình. Cao hơn cả căn hộ cao cấp này, đó chính là niềm tin và hy vọng. là sự yêu mến và tri ân mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, toàn thể nhân dân muốn gửi gắm tới giới trí thức nước nhà, tới những nhà khoa học Việt Nam dù đang sống và làm việc ở bất cứ đâu, những người đã, đang và sẽ luôn có những đóng góp xuất sắc trong các lĩnh vực nghiên cứu và lao động của mình góp phần vào sự hưng thịnh của đất nước trong hiện tại và tương lai
