Bên trong căn nhà cấp 4 được đổ bê tông rắn chắc chỉ có bộ bàn ghế xộc xệch và chiếc tivi cũ, ông Đặng Văn Thành (43 tuổi, ở xóm Bàu Hạ, thôn Thuận Hòa B, xã Hương Phong) phân bua: “Chú thông cảm, cứ đến cái mùa ni là nước lũ tràn vô nhà như cơm bữa nên vợ chồng tui chẳng sắm sửa đồ đạc chi. Cứ “vườn không nhà trống” để chạy lũ cho khỏe…”.
Nhấp chén trà nóng lấy hơi ấm, ông Thành bắt đầu kể cho tôi nghe về những lần dọn nhà chạy lũ và cả những lần ông chèo đò vượt lũ dữ đi cứu người. Đó là năm 1994, lần đầu tiên dọn về ở trên vùng đất mới, chưa am hiểu tình hình sông nước nên người dân Bàu Hạ đã bị động khi nước lũ đổ về. Trong thôn có không ít người bị nước lũ cuốn trôi ra sông. Nhờ có chiếc đò mà ông Thành đã cứu được hơn 20 người bị mắc kẹt giữa dòng nước lũ. “Từ đó, mỗi năm cứ đến gần mùa mưa lũ thì bà con trong thôn trữ sẵn gạo, cá khô lẫn mì tôm… để sẵn sàng chạy lũ. Có năm chạy lũ đến 3 bận, khó khăn, vất vả; nhưng bỏ làng thì biết đi đâu bây giờ”, giọng ông Thành chùng xuống.
Ông Ngô Quang Thảo, Trưởng Công an xã Hương Phong cũng thừa nhận, cuộc sống của hơn trăm hộ dân ở xóm Bàu Hạ và Bàu Thượng (thôn Thuận Hòa B) luôn nghèo khó bởi lẽ quanh năm bà con làm lụng, tích cóp được bao nhiêu nhưng chỉ một trận lũ là cuốn đi tất cả. “Dù biết người dân sống vất vả khi thường xuyên phải chạy lũ nhưng giờ địa phương cũng không biết di dời bà con đi đâu…”, ông Thảo ái ngại cho biết.
Cách thôn Thuận Hòa B hơn 10 cây số, 57 hộ dân ở xóm Cồn Đâu, thôn Thái Dương Hạ Nam, thuộc xã Hải Dương, thị xã Hương Trà, cũng luôn nơm nớp lo sợ cảnh “chạy lũ” mỗi khi mùa mưa bão đến. Chỉ tay ra con phá Tam Giang nằm sát ngay trước mặt nhà, ông Phan Tranh (62 tuổi) nói trong nỗi buồn: “Thấy con phá nó hiền hòa vậy chứ đến khi thủy triều lên cộng thêm gió bão như cơn bão số 8 vừa rồi thì bà con trong thôn chỉ có nước bỏ của chạy lấy người thôi”.
Địa thế của xóm Cồn Đâu vốn là một ốc đảo thu nhỏ với 2 mặt giáp biển và một mặt giáp với phá Tam Giang. “Ngày trước chưa có mấy con đê, muốn ra được xóm này thì phải đi đò vất vả lắm. Giờ có đê ngăn mặn nên hộ nào cũng có vài lồng cá Chẽm, cá Mú, cá Hồng nuôi trên phá, vì thế mà cuộc sống của bà con ngư dân khấm khá hẳn lên. Nhưng, điều mà bà con sợ nhất là đến mùa mưa bão phải chạy lũ”, ông Trần Khánh, Trưởng thôn Thái Dương Hạ Nam chia sẻ. Trong cơn bão số 8 vừa qua, để giúp dân ứng phó với bão lũ, lực lượng Công an thị xã Hương Trà và chính quyền địa phương đã đến nhà từng hộ dân để đưa người già, trẻ nhỏ di dời lên cao, đến nơi trú ẩn an toàn.
Ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch UBND xã Hải Dương không giấu được nỗi lo: “Mưa lũ thất thường, diễn biến ngày càng phức tạp nên chỉ cần sơ sẩy là thiệt hại khôn cùng. Bởi thế nên mỗi lần có lũ, bão thì địa phương luôn tập trung lực lượng để hỗ trợ bà con Cồn Đâu chạy lũ ngay...”. Hướng ánh mắt xa xăm ra con phá bình yên, ông Khánh trầm ngâm: “Gắn bó với sông nước gần cả đời người nên tui vẫn thường nhắc nhở bà con trong thôn rằng, với bão lũ đừng nên chủ quan. Chỉ có vậy mới hy vọng giữ được tính mạng và cứu được tài sản khi lũ lớn ập đến…”
