Áp lực từ luật chơi toàn cầu
Hiện nay, yêu cầu về bảo vệ môi trường, năng lượng sạch và trách nhiệm xã hội không còn là câu chuyện của tương lai mà đã thể hiện ngay trong từng đơn hàng quốc tế. Doanh nghiệp (DN) Việt Nam đang đứng trước sức ép phải thích ứng nhanh chóng nếu không muốn bị gạt ra khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh đã chuyển trạng thái từ tự nguyện sang bắt buộc. Đây là điều kiện tiên quyết để DN tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhiều DN đang nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh của thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế, mở khóa các nguồn vốn đầu tư xanh và ưu đãi thương mại.
Tập đoàn Hòa Phát đang thể hiện cam kết mạnh mẽ với ESG khi dành tới 30% vốn đầu tư tại dự án Dung Quất cho các giải pháp môi trường theo tiêu chuẩn khắt khe của Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Theo đại diện Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), thực thi ESG hiệu quả giúp DN nâng cao hình ảnh, giảm rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí sử dụng vốn. Hiện tại, BSR đang triển khai đồng bộ từ tối ưu hóa công nghệ, bảo đảm an toàn HSE đến chăm lo an sinh xã hội. Trong thời gian tới, BSR sẽ bám sát định hướng của Chính phủ để phát triển nhiên liệu sinh học (E10) và nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), đồng thời hướng tới xây dựng báo cáo ESG độc lập. Không đứng ngoài cuộc đua giảm phát thải, Vietnam Airlines và Vietjet cũng đang tiên phong trong việc nghiên cứu và đưa vào sử dụng SAF trên các chuyến bay quốc tế.
Chia sẻ với PV Báo CAND, bà Trần Thị Thương Huyền, Tổng giám đốc VietMRO khẳng định, chiến lược của DN là trở thành đối tác cung ứng theo công thức "Xanh - Sạch - Số hóa". VietMRO đóng vai trò cầu nối giúp các nhà máy tối ưu hóa chuỗi cung ứng, kiểm soát rác thải và tiết kiệm năng lượng. Theo bà Huyền, thực hiện ESG bài bản chính là "bảo hiểm" giúp DN giữ vững các đơn hàng toàn cầu.
Tương tự, ông Nguyễn Duy Hưng, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Thịnh Phát cho biết, ESG và chuyển đổi xanh là điều kiện bắt buộc để DN tham gia vào chuỗi cung ứng. Để giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, DN cần tối ưu vận hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và chủ động đầu tư lâu dài vào năng lượng sạch, năng lượng tái tạo thay thế.
Ở góc độ DN sản xuất ngành may mặc, ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean khẳng định, tăng trưởng xanh và ESG là "lối thoát" tất yếu để dệt may Việt Nam tránh bị cô lập khỏi thị trường quốc tế. Theo ông Việt, nhà máy thông minh là công cụ, nhưng chuỗi cung ứng xanh mới là mục tiêu cốt lõi. Công nghệ thông minh chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nằm trong một chuỗi cung ứng xanh, dữ liệu được chuẩn hóa và có sự liên kết chặt chẽ giữa con người - máy móc - hệ thống.
Chuyển đổi lớn từ hành động nhỏ
Một khảo sát từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, 83% DN tin rằng ESG sẽ giúp nâng cao hình ảnh và uy tín thương hiệu, chỉ hơn một nửa trong số đó thực sự xem đây là nhu cầu phát triển tất yếu. Đặc biệt, mới chỉ khoảng 15% DN Việt Nam xây dựng chiến lược ESG bài bản, phần lớn DN nhỏ và vừa vẫn thiếu kiến thức và kỹ năng triển khai. Để thu hẹp khoảng cách này, các chuyên gia kiến nghị cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện bộ tiêu chí phân loại dự án xanh và hướng dẫn kỹ thuật đo lường phát thải. Đẩy mạnh cơ chế tín dụng xanh, ưu đãi thuế nhằm ứng phó với cơ chế CBAM của EU (áp dụng từ 2026). Vận hành hiệu quả thị trường carbon nội địa trước mốc năm 2028.
Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương khẳng định, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện riêng của môi trường mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách về tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn. Trong đó, Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ là chỉ đạo kịp thời nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải, tập trung vào 3 nhiệm vụ chuyển đổi xanh trọng tâm: Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đây là giải pháp thường xuyên, liên tục trong sản xuất và đời sống nhằm giảm lãng phí, hạ chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành nền kinh tế, đặc biệt trong các mùa cao điểm nắng nóng.
Bà Lâm Giang cũng mong muốn mỗi người dân, mỗi gia đình bắt đầu từ những việc rất cụ thể là tiết kiệm điện, tiết kiệm nhiên liệu, hạn chế lãng phí, ưu tiên sản phẩm tiết kiệm năng lượng và lựa chọn phương tiện giao thông xanh khi có điều kiện. Những việc tưởng như nhỏ, nếu được duy trì thường xuyên và lan tỏa rộng rãi, sẽ tạo nên thay đổi lớn trong xã hội.
Dù đối mặt với thách thức chi phí trong ngắn hạn, việc chuyển đổi xanh hôm nay chính là khoản đầu tư sinh lời nhất cho tương lai bền vững của đất nước.
