Báo cáo của Văn phòng Chính phủ tại phiên họp báo thường kỳ tháng 3/2012 cho thấy, trong quý I, có 2.200 doanh nghiệp (DN) đã làm thủ tục giải thể và có trên 9.700 DN đăng ký ngừng hoạt động có thời hạn hoặc dừng thực hiện nghĩa vụ thuế. Sự đuối sức của DN thể hiện rõ trên các báo cáo tài chính quý I/2012 đã được công bố, trong đó, phần lợi nhuận âm ngày càng lớn. Bức tranh ảm đạm này cho thấy việc cứu DN là vấn đề sống còn của cả nền kinh tế.
Ngân hàng dư vốn, doanh nghiệp vẫn không thể vay
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tính đến cuối quý I-2012, tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng (TCTD) ước tăng 1,39%, trong khi tăng trưởng tín dụng lại giảm 1,96% so với cuối năm 2011. Ngành NH liên tục giảm lãi suất và đưa ra các gói tín dụng ưu đãi cho nền kinh tế, tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) vốn thừa nhưng cho vay khó. Lãi suất cho vay trước đây bình quân 17% - 19% nay hạ xuống còn 14% - 16%, đặc biệt đối với lĩnh vực cho vay nông thôn, nông nghiệp, xuất khẩu của DNNVV.
Song, nhiều DN vẫn cho rằng, họ không thể tiếp cận được vốn vay của NH vì lãi suất vẫn còn cao, đặc biệt là vốn vay trung và dài hạn thì hầu như DN không tiếp cận được. Với những khoản vay ngắn, DN không thể xoay kịp để trả nợ NH nên không dám vay. Riêng các DNNVV, việc tiếp cận nguồn vốn lại càng khó khăn hơn do thiếu tài sản thế chấp.
Mặt khác, một trong những rào cản tiếp cận vốn tín dụng của DNNVV hiện nay là do năng lực tài chính hạn chế. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê thì tỷ trọng DNNVV có vốn dưới 5 tỷ đồng vẫn chiếm đa số. Tỷ lệ các DN tiếp cận được nguồn vốn từ NH thường chỉ chiếm khoảng 30%.
Nhìn từ phía NH, ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị BIDV cũng cho rằng các DN đã “kiệt quệ” lắm rồi, nếu không có giải pháp kịp thời thì số DN phá sản sẽ gia tăng lên rất nhiều. “Trong lúc này NH phải hy sinh, chủ động tìm tới DN. Tuy nhiên, cứu DN nào phải có địa chỉ cụ thể, có nguyên tắc rõ ràng chứ không phải cứ thấy DN nào gần chết cũng cứu cả, nếu không NH cũng chìm xuồng cùng DN”, ông Hà nhận định.
Theo khảo sát của Ngân hàng Á Châu (ACB), có khoảng 35% DN cho biết đang gặp khó khăn khi tiếp cận vốn tín dụng, 30% không thể tiếp cận và phải vay bên ngoài, 35% DN cho rằng tiếp cận được nhưng rất khó. Trong số các DN khôngtiếp cận được vốn vay, có đến 70% cho rằng thủ tục rườm rà, 53% không đủ tài sản thế chấp, 51% không chứng minh được thu nhập, 36% cho rằng lãi suất cao.
Chung tay giải cứu doanh nghiệp
Trước những vướng mắc cả từ hai phía DN và NH, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã có công văn gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong đó kiến nghị Chính phủ một số giải pháp: Có chính sách hỗ trợ các DN tháo gỡ khó khăn trong vấn đề xử lý khối lượng hàng tồn kho lớn, đặc biệt có các giải pháp tháo gỡ thị trường bất động sản, giải tỏa vốn vay NH; tạo điều kiện cho DN tiếp cận vốn vay từ các NH thông qua chính sách hoãn, giãn thuế cho một số đối tượng NH được ưu tiên hoặc bảo lãnh của nhà nước khi vay vốn.
Mặt khác, Chính phủ cần có chính sách khuyến khích các NH cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên, tạo điều kiện cho các khách hàng lĩnh vực này tiếp cận được nguồn vốn lãi suất thấp, với thời gian phù hợp. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, bản thân các DN cần cơ cấu lại lĩnh vực kinh doanh, tránh đầu tư dàn trải, kém hiệu quả; đa dạng hóa các nguồn vốn để không quá bị lệ thuộc nguồn vốn của NH.
Với các DNNVV, ngoài các vấn đề về phân tích, tìm hiểu thị trường, các cơ chế chính sách hội nhập cần phải chủ động đổi mới hệ thống quản trị nội bộ, tăng cường công tác phân tích, lập kế hoạch chiến lược, tăng cường quản lý tài chính... vừa chủ động tìm kiếm, nắm bắt, hiện thực hóa cơ hội, đồng thời củng cố các điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn. ư
DN cần chủ động trong việc xây dựng dự án, phương thức đầu tư phù hợp với năng lực về vốn, công nghệ và con người. Đặc biệt là cần phải minh bạch vấn đề tài chính để sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, giảm thiểu chi phí, rủi ro cho cả DN và NH.
Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, để tháo gỡ khó khăn cho các DN, cần phải có giải pháp đồng bộ và sự chung sức từ nhiều phía. Về phía Nhà nước cũng như NH, phải giúp DN giải quyết 3 gánh nặng là giảm lãi suất; giảm, bỏ bớt các nghĩa vụ tài chính như thuế, chi phí trung gian bôi trơn… và giảm bớt các thủ tục hành chính.
Về phía các DN, cần phải chủ động tăng cường công tác quảng bá sản phẩm, tiết giảm chi phí tối đa để giảm giá thành, đồng thời năng động tìm thị trường mới, có thể là thị trường xuất khẩu hoặc những địa bàn mà sản phẩm của họ chưa tiếp cận được. “Và một ý kiến riêng cá nhân nữa, đó là chính các cơ quan truyền thông cũng nên chung tay giúp đỡ DN bằng cách giảm chi phí quảng cáo, quảng bá. Nhiều bên cùng chung tay, mỗi thứ tiếp giảm một chút thì hàng tồn kho sẽ được giải quyết, khó khăn của DN được “cởi”, nền kinh tế sẽ phát triển - Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong kiến nghị.
| Theo TS Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, có 3 lý do khiến DN không thể vay vốn: thứ nhất, do DN có nợ xấu lớn, hiện nợ chồng nợ, nợ cũ chưa trả nên không thể vay được nợ mới; thứ hai là nhiều DN đủ điều kiện được vay, có khả năng trả nợ nhưng không vay vì không tiêu thụ được sản phẩm, hàng hóa tồn kho còn nhiều, do đó phải thu hẹp sản xuất; thứ ba là các DN có thị trường tiêu thụ, có khả năng vay vốn nhưng lại không vay vì lãi suất hiện tại còn quá cao. |
