Nghi ngờ năng lực và mục đích đầu tư
Thiết kế công suất ban đầu (2002) của Nhà máy Thép tấm Cái Lân (thuộc Công ty TNHH MTV Thép Cái Lân-Vinashin) là 350.000 tấn. Nhưng sau khi chạy thử ra lò thành công những tấm thép khổ rộng, Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt
Trên cơ sở đó, tỉnh làm tờ trình lên Bộ Công thương, Chính phủ xin được phê duyệt đề án nâng công suất như đề nghị của chủ đầu tư. Tỉnh coi đây là cách đầu tư chiến lược, phục vụ bảo đảm thép cho ngành công nghiệp đóng tàu trọng tải lớn và để xuất khẩu.
Tuy nhiên, ngay sau khi nhận được trưng cầu ý kiến tham khảo từ Bộ Công thương, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), ông Phạm Chí Cường đã đăng đàn phản ứng quyết liệt. Theo ông, chỉ với công suất 350.000 tấn nhưng phải mất tới 8 năm xây dựng và chỉ là sản xuất thử nghiệm. Điều đó đã cho thấy năng lực của Vinashin trong lĩnh vực sản xuất thép là chưa chuyên nghiệp.
Ngay cả Nhà máy Cán nóng thép tấm Cửu Long-Vinashin, công suất 300.000 tấn/năm tại Hải Phòng cũng đang hoạt động cầm chừng. Vậy thì nâng công suất nhà máy lên 1 triệu tấn/năm tại Cái Lân-Quảng Ninh để làm gì? Ông Cường cho rằng: "Vinashin là tập đoàn kinh tế nhà nước, nên khi bỏ một đồng vốn ra cần phải thận trọng. Chúng tôi nghi ngờ về tính hiệu quả của dự án này".
Nên chăng cần có ý kiến ủng hộ?
Đối với Vinashin, phát ngôn của Chủ tịch VSA chẳng khác gì "gáo nước lạnh" dội vào tâm huyết và chí ít là thành công bước đầu của cả Tập đoàn. Theo ông Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Tập đoàn Vinashin, có thể vì lý do nào đó mà người ta dễ bị nhầm lẫn, đánh đồng giữa thép tấm khổ lớn (rộng 3m, dài từ 6-18m) dùng để đóng tàu biển và thép xây dựng.
Cần phải thấy rằng, nếu không có các nhà máy thép tấm của Vinashin thì mặt hàng này phải nhập khẩu từ nước ngoài. Trong tương lai gần, nếu không chủ động được nguồn nguyên liệu cơ bản nhất như thép tấm, chắc chắn ngành Đóng tàu sẽ phải nhập khẩu thép với giá cao hơn giá thép trong nước từ 20-30%.
Theo ông Nguyễn Tuấn Dương, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cửu Long Vinashin, kiêm Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên thép Cái Lân-Vinashin, bài toán thừa thiếu mà Hiệp hội Thép đưa ra trong chiến lược quy hoạch ngành Thép cho tới giờ vẫn chỉ loay hoay trong nhóm thép xây dựng.
Còn về tiến độ xây dựng Nhà máy Thép Cái Lân kéo dài là do khó khăn về nguồn vốn, bởi kinh phí đầu tư là nguồn vốn tự huy động của cổ đông. Mặt khác, đây là nhà máy thép tấm thứ hai, sau nhà máy tại Hải Phòng do chính Cửu Long Vinashin nghiên cứu thiết kế, chế tạo, lắp đặt và tự chuyển giao, thời gian thi công có thể kéo dài, nhưng đáng để tự hào về tinh thần tự lực, tự cường.
Cũng theo ông Dương, việc đề nghị nâng công suất từ 350.000 lên 1 triệu tấn/năm là kế hoạch mang tính giai đoạn đã được trù liệu ngay từ khi khởi công xây dựng. Đó là cơ sở biện chứng chứ không phải là ngẫu hứng, chạy theo thành tích.
Rõ ràng với cách thức đầu tư như vậy là đúng định hướng, hiệu quả, nhằm mục tiêu sản xuất nguyên liệu mũi nhọn, làm giàu cho đất nước. Chẳng hiểu tại sao mà Chủ tịch Hiệp hội Thép lại phản đối gay gắt và quyết liệt đến thế?
