Cửa khẩu hiu quạnh
Tại Chi cục Hải quan Móng Cái, gần như không có sự đột biến nào về kim ngạch XNK thông qua các cửa khẩu chính thức. Để chứng minh thực tế, một viên chức hải quan đã đưa chúng tôi ra khu vực cửa khẩu quốc tế Bắc Luân quan sát. Quả đúng như vậy, lác đác một vài chiếc xe hàng đỗ khu vực bên ngoài chờ thủ tục xuất đi. Thỉnh thoảng một số xe thô sơ kéo hàng từ bên trong cửa khẩu ra ngoài tập kết ở khu vực chờ kiểm hóa. Hình ảnh sinh động nhất tại đây có lẽ chỉ là cư dân hai nước qua lại bằng hộ chiếu, chủ yếu là công dân Trung Quốc du lịch theo tập quán ngày xuân hành hương về phương
Khác biệt với Bắc Luân, tại cửa khẩu tiểu ngạch Ka Long khá nhộn nhịp, hối hả với hoạt động xuất khẩu các loại hàng nông, thủy sản từ Việt Nam là chính. Ước tính mỗi ngày có khoảng 1.000 tấn hàng gồm tinh bột sắn, gạo nếp, thủy sản đông lạnh được thống quan, xếp xuống đò để chở sang phía Đông Hưng, thuộc tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.
Tại bến Lục Lầm cũng là một trong số các điểm thông quan hàng hóa tiểu ngạch thuộc Chi cục Hải quan Móng Cái, bến này chủ yếu tiếp nhận các loại hàng tạm nhập tái xuất, hàng cao su sơ chế, phân bón, thức ăn chăn nuôi, song không khí làm hàng vẫn trầm lắng.
Có lẽ lâu nay mặt hàng cao su liên tục rớt giá, hàng xuất bây giờ chỉ là hàng tồn của mấy tháng trước. Trong khi đó, hàng tạm nhập tái xuất giờ đây cũng được hải quan nước bạn xếp vào loại hạn chế nhập khẩu. Với tốc độ, lưu lượng hàng hóa như vậy cũng có thể hiểu ngay tâm điểm buôn lậu không nằm tại các cửa khẩu chính thức.
Đường mòn cũng “trầm lắng”
Khác với khu vực cửa khẩu, tại Trạm Kiểm soát liên hợp Km15 - bến tàu Dân Tiến (gọi tắt là Trạm T15) không khí có vẻ sôi động hơn do lượng xe khách, xe tải từ Móng Cái về bắt buộc phải qua trạm làm thủ tục kiểm tra nhiều hơn so với ngày thường. Nhưng sự sôi động này cũng chỉ là những thương vụ dồn để dứt điểm sau một năm làm ăn của các doanh nghiệp nhập khẩu.
Xe khách cũng tăng gấp đôi so với ngày thường. Các lực lượng kiểm tra bận bịu hơn nhưng cũng không đến mức căng kíp. Một cán bộ Thuế tại trạm cho biết, lượng xe khách tăng là do nhu cầu người dân các địa phương ra Móng Cái vừa du lịch vừa "sắm Tết" với tâm lý rẻ hơn, tốt hơn, dễ chọn hơn so với mua trong nội địa. Nhìn ở khía cạnh khác thì có thể cho rằng hàng hóa thẩm lậu theo kênh này. Song, dân buôn lậu không bao giờ buôn theo kiểu nhỏ lẻ như vậy, có gộp tất cả hàng hóa trên xe của khách du lịch thì trị giá cũng chẳng đáng là bao.
Ông Nguyễn Văn Tính, Trưởng trạm T15 cho chúng tôi biết, thông thường hàng lậu từ bên kia biên giới được cửu vạn "cõng" theo đường mòn đến một số điểm tập kết, bốc lên ôtô và thẳng tiến sâu vào nội địa. Một số khác dùng thủ đoạn xé lẻ hàng, dùng đò vận chuyển qua sông, thuê cửu vạn vác qua các đường mòn biên giới.
Sau đó, lợi dụng đêm tối, "đầu nậu" dùng xe môtô chở hàng đến các chợ, bến xe, nhà dân sát đường biên hoặc thuê xe ôm chở hàng thẳng lên khu vực dọc hai bên quốc lộ 18, khu vực ngoài phạm vi kiểm soát của trạm. Từ đây hàng hóa mới được vận chuyển tập trung về tiêu thụ nội địa. Cũng vì thế, công tác phòng chống buôn lậu tại khu vực Trạm T15 luôn luôn có những diễn biến phức tạp.
Nhưng chu kỳ giáp Tết năm nay, những thủ đoạn, phương thức như vậy vẫn được lập lại, song không đến mức ngang nhiên lộng hành. Một phần là do nhu cầu tiêu thụ, sức mua không tăng, nếu không nói là giảm hẳn, phần khác là do các lực lượng chức năng đã triển khai đồng loạt nhiều phương án khác nhau, mạnh mẽ, quyết liệt.
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Cục Hải quan Quảng Ninh, Trạm T15 không chỉ nhằm vào những gói hàng nhỏ lẻ mà tăng cường nắm tình hình, xây dựng mạng lưới cộng tác viên, huy động tối đa, lực lượng để đủ sức bắt giữ, bóc gỡ được nhiều ổ nhóm, đường dây buôn lậu lớn, mang tính chuyên nghiệp, có tổ chức.
Trong năm 2011 đã bắt giữ 138 vụ với tổng trị giá vi phạm 4,7 tỷ đồng, trong đó có 3 vụ ma túy, thu giữ 864 viên ma túy tổng hợp, hơn 54 nghìn bao thuốc lá giả các loại, hơn 37 nghìn đồ chơi bạo lực...
Những biện pháp, phương án "tác chiến" như trên đã đánh trúng vào tâm điểm đối tượng. Nếu tiếp tục duy trì, mở rộng phạm vi áp dụng, tin rằng hàng hóa nhập lậu từ khu vực biên giới sẽ ngày càng giảm
