Chợ tết xưa và chợ tết online

Ở quê không còn chợ phiên, vậy chợ Tết nay có khác xưa? Có những cái khác và cả những cái vẫn giữ y nguyên. Cái khác là hàng hóa ngập tràn, xuất xứ đa dạng cả trong lẫn ngoài nước, cả của quê lẫn của tỉnh. Cái không khác đó là những thứ không thể thiếu trong các phiên chợ Tết là gạo nếp, dưa hành, lá dong...

Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết…

Những câu thơ về phiên chợ Tết của thi sỹ Đoàn Văn Cừ cứ ám ảnh tôi mỗi khi không khí xuân sầm sập gõ cửa. Chợ Tết của thi sỹ họ Đoàn cách nay đã mấy chục năm ròng nhưng sao cái không khí chộn rộn ấy vẫn còn hiển hiện ở hôm nay. Phải chăng, “cái hương, cái hoa” ấy chính là chất dẫn truyền của truyền thống, của hồn cốt trong văn hóa Tết của người Việt.

Chợ Tết trong ký ức tuổi thơ tôi đấy là sự sung túc, nhộn nhịp, khấp khởi, phơi phới. Chợ Bồng – cái chợ lớn nhất của 5 xã miền hạ lưu sông Mã “mọc” thuộc huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) ven con sông tạo nên vùng đất trù phú không biết có tự bao giờ. 

Bình thường, 5 ngày chợ họp hai phiên, phiên xép họp vào ngày mùng 2, phiên chính họp mùng 5 và cứ thế là ngày 7, ngày 10 rồi tuần tự cho đến hết tháng này qua tháng khác. Thế nhưng, bắt đầu từ 25 đến 30 tháng Chạp thì hôm nào cũng họp vì đấy là chợ Tết. Cư dân bên kia sông đi thuyền đến chợ và đem theo đủ các loại sản vật của vùng đồng bằng như gạo nếp cái hoa vàng, đậu xanh, bưởi bòng… 

Xin chữ ngày tết. Ảnh: Nguyễn Đình Lâm
Xin chữ ngày tết. Ảnh: Nguyễn Đình Lâm

Cư dân là người Mường cư trú ở vùng đồi núi cách xa cả chục cây số thì đánh xe bò, xe trâu chở theo gạo nếp hạt cau, gạo tẻ bao thai, mía tím, quýt thơm, lá dong… xuống. Còn người dân làng tôi vốn ở cạnh chợ thì đánh cá dưới ao, bắt gà trong vườn, giết lợn trong chuồng đem ra chợ bán. Ngày thường, mọi người chỉ họp trong chợ. Ngày Tết, hàng hóa nhiều, người đông kín nên bung cả ra bãi ngô kế bên. 

Đi chợ Tết, tôi thích nhất là hàng bóng bay. Bóng tròn, bóng mướp, đủ màu xanh đỏ tím vàng thường được bán ngay ở đầu chợ. Trẻ em, người lớn túm tụm vào mua. Những đứa trẻ như chúng tôi hồi đó phùng mang, phồng má thổi những quả bóng Kim Dung đến đỏ choét cả miệng. Bóng bay thành chùm trên tay những đứa trẻ theo mẹ đi chợ về phấp phới trên những đoạn đường quê. Bóng bay buộc vào cặp mía tím mà nhà nào cũng mua để làm gậy ông vải (mía để cả ngọn, đặt hai bên bàn thờ vào ngày Tết) nhún nhẩy trên những đôi vai…

Chợ tết ở vùng cao Bắc Hà, Lào Cao. Ảnh: Nguyễn Đình Lâm.
Chợ tết ở vùng cao Bắc Hà, Lào Cao. Ảnh: Nguyễn Đình Lâm.

Chợ Bồng quê tôi nay không còn. Chợ vốn mọc ở ven sông, cạnh bãi ngô nên cách biệt với khu dân cư nên chỉ hợp với thời xưa cũ. Bởi khi đó, chợ họp theo phiên và mỗi phiên chợ là dịp để cư dân cả một vùng trao đổi hàng hóa, mua bán nông sản. Nay, nhịp sống hiện đại đã làm đổi thay nếp giao thương. Chợ phải được họp hằng ngày và tiện đường giao thông. Chợ Bồng vì thế mà thưa vắng dần và bị xóa sổ. 

Tôi là người con xa quê hơn 20 năm, khi biết chợ Bồng không còn đã vẩn vơ suốt, nhất là vào dịp Tết. Cái câu ca về sản vật của vùng đất vốn được Hồ Quý Ly chọn đóng đô, nơi chúa Trịnh phát tích như: “Ai về nhớ táo Phương dai. Nhớ ổi  Đa Bút, nhớ khoai chợ Bồng” giờ đây như một cách neo giữ lại danh xưng “chợ Bồng” cho quê tôi.

Ở quê không còn chợ phiên, vậy chợ Tết nay có khác xưa? Có những cái khác và cả những cái vẫn giữ y nguyên. Cái khác là hàng hóa ngập tràn, xuất xứ đa dạng cả trong lẫn ngoài nước, cả của quê lẫn của tỉnh. Cái không khác đó là những thứ không thể thiếu trong các phiên chợ Tết là gạo nếp, dưa hành, lá dong, chuối xanh, bưởi bòng… và bóng bay. 

Bóng bay thời tuổi thơ của tôi thổi bằng hơi trong … phổi thì nay được bơm bằng máy nén, bằng khí hidro. Trẻ em thời nay cũng thích bóng bay như trẻ thời xưa cũ nhưng chúng có nhiều lựa chọn hơn khi chọn bóng hình Doremon, hình một số con giáp…

Gần Tết, có dịp đi về các vùng quê hay lên vùng cao mới thấy, chợ Tết sao mà chộn rộn, vui tươi đến vậy. Dọc tuyến đường 6, đoạn qua huyện Chương Mỹ hai bên đường chuối xanh, lá dong, đào quất, bưởi bòng tràn ngập. Đi xa hơn lên mạn Bắc Kạn, Cao Bằng, những sản vật như xúc xích, măng, miến, mộc nhĩ, nấm hương… sao mà nhiều. Cứ mỗi đi chợ Tết hay lướt qua những phiên chợ Tết trong các chuyến công tác cuối cùng của năm cũ, lòng tôi đều thấy ngập tràn cảm xúc của no đủ, sum vầy.

Thời công nghệ 4.0 này, kinh tế số đã dần chiếm vị trí vững chắc trong hoạt động thương mại thì “đi” chợ Tết online cũng là một cái thú. Chợ Tết online “họp” sớm hơn chợ Tết truyền thống cả tháng trời. 

Ngay từ đầu tháng 10 âm lịch, những người bán hàng online đã mời chào những sản phẩm dành cho Tết như: rượu biếu Tết, trái cây biếu Tết, đồ gia dụng dành cho Tết, đồ trang trí Tết và cả măng, miến, mọc nhĩ, nấm hương, giò chả, bánh chưng… Càng săn được hàng sale, càng hút khách bởi giá cả luôn là yếu tố quyết định sự thành bại trong cạnh tranh. 

Cũng nhờ tiếp cận đến tận “lòng bàn tay” của khách hàng nên chợ Tết online hoạt động rất sôi nổi. Những bà nội trợ vì thế mà không cần ra chợ, hay siêu thị mà vẫn sắm đủ cho gia đình mình những món đồ của Tết chỉ với chiếc điện thoại thông minh.

Tôi, một bà nội trợ ưa thích công nghệ và cũng luôn đề cao truyền thống góp mặt trong các phiên chợ Tết thực lẫn thế giới ảo. Bởi, tôi yêu vô cùng hình ảnh:

Anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ,
Tìm đến chỗ đông người giở bán.
Một thầy khó gò lưng trên cánh phản,
Tay mài nghi hí hoáy viết thơ xuân.
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,
Miệng lẩm nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ…
”  và cũng thích cái cảnh rổn rang, tất bật trong “Tháng Chạp – Chợ Tết” trong “Thương nhớ mười hai” của Vũ Bằng lẫn sự tiện ích khi “đi” chợ Tết trên mạng.

Cao Hồng

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.