Chính sách “Ngoại giao nhân quyền” của ông Kishida

Từ khi nhậm chức, Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio nhiều lần nhấn mạnh quan điểm bảo vệ giá trị phổ quát như tự do và dân chủ. Bắt đầu từ “Vòng cung tự do và thịnh vượng” dưới thời ông Abe Shinzo, sau đó là khái niệm “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” và được tiếp nối qua thời kỳ ông Suga cho đến chính quyền ông Kishida hiện nay, với thời gian chừng 15 năm qua.

Điều này được nhận định là động thái hoàn toàn mới của ngoại giao Nhật Bản thời kỳ hậu Thế chiến II. Bằng cách tăng cường hợp tác với các quốc gia có chung quan điểm giá trị về tự do dân chủ và pháp quyền nhằm duy trì trật tự quốc tế, động thái này đã đóng góp tích cực cho việc mở rộng tiếng nói củng cố và bảo vệ các chuẩn mực của chủ nghĩa tự do.

Chính quyền ông Kishida hiện tại cũng đang đưa ra quan điểm tích cực hơn nữa đối với các giá trị của chủ nghĩa tự do. Ngay từ thời điểm tranh cử chức Chủ tịch đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền, ông Kishida đã tuyên bố sẽ tập trung vào hoạt động “ngoại giao nhân quyền”. Sau khi chính thức trở thành người đứng đầu chính phủ, ông Kishida cho thấy rõ ý định thúc đẩy “ngoại giao chủ nghĩa hiện thực thời đại mới”, coi việc bảo vệ các giá trị phổ quát như tự do, dân chủ là trụ cột đầu tiên của ngoại giao Nhật Bản.

Chính sách “Ngoại giao nhân quyền” của ông Kishida -0
Tăng mức độ ủng hộ của người dân bằng cách tạo đột phá so với các chính sách tiền nhiệm là chủ trương của ông Kishida Fumio

Sau những tuyên bố mang tính chủ trương, các chuyển động sau đó đã cho thấy rõ nỗ lực hiện thực hóa “ngoại giao nhân quyền” của chính quyền ông Kishida với khởi đầu là công bố bổ nhiệm ông Gen Nakatami, cựu Bộ trưởng Quốc phòng vào vị trí cố vấn đặc biệt của thủ tướng về vấn đề nhân quyền. Ông Gen Nakatami đã cùng với Hạ nghị sĩ Shiori Yamao vận hành Liên minh nghị sĩ theo dõi vấn đề nhân quyền với vai trò đồng chủ tịch. Việc xây dựng luật trừng phạt liên quan đến vấn đề nhân quyền (còn gọi là Luật Magnitsky) cũng được Nhật Bản nỗ lực thúc đẩy.

Vài tháng sau khi nhậm chức, cố vấn Nakatami đã có những hoạt động đầu tiên để triển khai công việc. Một cuộc họp giữa các bộ ngành liên quan đã được triệu tập với mục tiêu thiết lập một bộ hướng dẫn về trách nhiệm giải trình các vấn đề nhân quyền nhằm đánh giá các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng, cũng như khuyến khích các doanh nghiệp bảo vệ nhân quyền. Việc thúc đẩy giải trình các vấn đề về nhân quyền vốn đã được thực hiện từ năm 2018 trong quá trình triển khai hiện thực hóa Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) cũng nằm trong nghị trình thực hiện của Liên minh nghị sĩ theo dõi vấn đề nhân quyền mà ông Nakatami phụ trách trước khi ngồi vào vị trí mới. Nhóm dự án liên bộ thảo luận về vấn đề nhân quyền trong và ngoài nước cũng đã được thành lập.

Chính quyền ông Kishida cũng đang xem xét tham gia Sáng kiến Kiểm soát xuất khẩu và nhân quyền mà Mỹ công bố cùng các nước Australia, Đan Mạch và Na Uy, nhằm xem xét hạn chế xuất khẩu công nghệ giám sát có thể được sử dụng trong các hành vi vi phạm nhân quyền. Dự kiến trong năm 2022, một bộ phận phụ trách đối sách về vi phạm nhân quyền sẽ được thành lập trong Bộ Ngoại giao Nhật Bản.

Tuy nhiên, thúc đẩy “ngoại giao nhân quyền” với các biện pháp trừng phạt cứng rắn nhằm vào Trung Quốc không phải là đường lối ngoại giao dự kiến của chính quyền ông Kishida. Lý do là vì nhân quyền dẫn đến nghi ngờ về độ tin cậy và khả năng hiện thực hóa các cam kết về giá trị của nó. Điều quan trọng là cần giải thích các biện pháp cụ thể của “ngoại giao nhân quyền” trên quan điểm giá trị phổ quát và giải quyết các vấn đề nhân quyền với tiêu chuẩn giống nhau ở bất kỳ quốc gia nào. Đây chính là mục đích hướng tới của việc thông qua Đạo luật Magnitsky phiên bản Nhật Bản với khả năng chống lại các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Việc chính quyền ông Kishida nhấn mạnh cam kết đối với các giá trị phổ quát nhằm xóa tan tâm lý không hài lòng của người dân đối với các chính sách của LDP dưới thời chính quyền các ông Abe và Suga, qua đó tạo nền tảng chấp chính ổn định hơn. Ông Kishida xác định muốn tăng mức độ ủng hộ của người dân thì không còn cách nào khác là phải tạo đột phá so với các chính sách tiền nhiệm. Ngoài vấn đề ứng phó với đại dịch COVID-19, các vấn đề khác từng bị dân chúng chỉ trích nhằm vào các chính quyền tiền nhiệm như “Bữa tiệc hoa anh đào”, vụ bê bối công ty Moritomo Gakuen, vụ từ chối bổ nhiệm thành viên Hội đồng học thuật... đã làm giảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của quan chức chính phủ và động chạm đến quyền tự do của dân chúng. Do đó, những cam kết với các chuẩn mực dân chủ và nhân quyền sẽ là chìa khóa để chính quyền ông Kishida tạo khác biệt so với giai đoạn trước đó.

Với mục tiêu đó, việc xử lý các vấn đề nhân quyền sẽ được giao cho các tổ chức phi chính phủ hoặc các tổ chức cá nhân khác, trong khi chính phủ đóng vai trò hỗ trợ. Việc Chính phủ Nhật Bản đưa ra cam kết sẽ hỗ trợ 14 triệu USD cho Chương trình phát triển Liên Hợp quốc (UNDP) tại Hội nghị Thượng đỉnh vì dân chủ là một động thái theo đúng nghĩa đó. Tuy nhiên, UNDP, vốn không phải là tổ chức chuyên biệt về các vấn đề nhân quyền, chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ quản trị cho chính phủ các nước, chứ không hỗ trợ trực tiếp người dân nước đó.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, phản ứng về các vấn đề nhân quyền cần phải thực hiện dựa trên các tiêu chuẩn giống nhau giữa trong nước và ngoài nước để củng cố và bảo vệ các chuẩn mực đó. Thực tế, nền dân chủ của Nhật Bản được cho là đã bị suy yếu mạnh trong 10 năm qua, vì thế chính quyền ông Kishida được kỳ vọng sẽ trở thành một chính quyền thực thi chính sách “ngoại giao nhân quyền” thực sự trong thời gian tới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.