Chile đoạn tuyệt với hiến pháp thời Pinochet

Ngày 25-10, người dân Chile đã bỏ phiếu ủng hộ việc viết lại hiến pháp của đất nước để thay thế hiến pháp hà khắc được áp đặt 4 thập niên trước dưới chế độ độc tài quân sự của tướng Augusto Pinochet.

Kết quả khảo sát phòng phiếu ngay sau khi cuộc trưng cầu kết thúc cho thấy có đến 78,24% người dân Chile bỏ phiếu ủng hộ việc từ bỏ hiến pháp cũ, viết lại hiến pháp mới. Chỉ có 21,76% phiếu chống lại việc này. Bên cạnh đó, người dân cũng bỏ phiếu lựa chọn việc để cho dân chúng bầu ra một thực thể độc lập soạn thảo hiến pháp.

Điều này có nghĩa là các nghị sĩ hiện tại trong Quốc hội không có quyền tham gia việc soạn thảo hiến pháp mới, nhằm bảo đảm tính khách quan, dân chủ và tôn trọng ý nguyện của người dân. Theo kế hoạch, ủy ban soạn thảo sẽ bắt đầu soạn thảo hiến pháp mới và đưa ra trưng cầu dân ý vào khoảng giữa năm 2022.

Người dân Chile vui mừng chào đón kết quả trưng cầu dân ý.
Người dân Chile vui mừng chào đón kết quả trưng cầu dân ý.

Phát biểu trước quốc dân cả nước, Tổng thống Sebastián Pinera công nhận thắng lợi của những người chủ trương viết lại hiến pháp nhưng cũng cảnh báo kết quả trưng cầu dân ý chỉ là bước khởi đầu của một quá trình dài và phức tạp. “Bắt đầu từ hôm nay, tất cả chúng ta phải hợp tác để hiến pháp mới trở thành khuôn khổ tuyệt vời cho sự thống nhất, ổn định và tương lai” - Tổng thống Pinera nói.

Việc sửa đổi Hiến pháp Chile là việc tất yếu phải thực hiện nhưng đã bị giới chính trị chần chừ, kéo dài nhiều năm qua. Tháng 9-2019, một cuộc biểu tình đã bùng phát tại thủ đô Santiago, sau đó lan ra một số thành phố lớn để phản đối việc tăng giá vé tàu điện. Làn sóng biểu tình tiếp tục phát triển thành một phong trào phản đối trên cả nước, được châm ngòi bởi sự bất mãn của dân chúng trước vô số vấn đề bất công trong nhiều lĩnh vực cuộc sống.

Đã xảy ra những vụ đụng độ bạo lực giữa người biểu tình với cảnh sát chống bạo động khiến hàng chục người chết, hàng ngàn người bị thương. Người biểu tình đưa ra yêu sách đòi chính phủ cải cách trong các lĩnh vực đã bị tư nhân hóa như giáo dục, y tế và lương hưu. Đồng thời, người biểu tình đặt ra yêu cầu cải cách, vứt bỏ hiến pháp thời nhà độc tài Pinochet.

Hiến pháp cũ thời nhà độc tài quân sự Pinochet được ban hành năm 1980, do Jaime Guzmán, cố vấn của ông Pinochet chủ trì soạn thảo. Hiến pháp tôn vinh triết lý “tân tự do” của nhóm các chính khách bảo thủ mang bí danh “Chicago Boys” được dẫn dắt, đào tạo bởi nhà kinh tế học người Mỹ Milton Friedman. Theo hiến pháp, chính phủ giảm thiểu sự can thiệp vào mọi hoạt động kinh tế - xã hội, giao cho tư nhân làm chủ các dịch vụ công cộng.

Sự tư nhân hóa ồ ạt và đồng loạt đã khiến cuộc sống một bộ phận người dân Chile lâm vào khó khăn. Bất công ngày càng gia tăng do sự tham lam của giới chủ tư nhân đẩy giá chi phí các dịch vụ y tế, giáo dục,... lên cao. Nhiều người cho rằng cuộc sống của họ dưới thời Pinochet và hiến pháp “tân tự do” đã bị bóp nghẹt quá lâu. Nó tạo ra sự phân hóa lớn giữa tầng lớp nhà giàu và người lao động nghèo.

Ý tưởng và sự thôi thúc soạn thảo hiến pháp mới đã có từ nhiều năm trước. Cho đến khi cuộc biểu tình nổ ra, chính phủ của Tổng thống Pinera vẫn cứng rắn bác bỏ việc cải tổ hiến pháp theo yêu cầu của người dân. Tháng 11-2019, trước làn sóng biểu tình ngày càng lan rộng và xảy ra bạo lực cùng sự thôi thúc của các đảng chính trị, Chính phủ Chile chấp nhận mời lãnh đạo các đảng phái họp để cùng nhau bàn bạc, đi đến thỏa thuận tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc về việc sửa đổi hiến pháp vào năm 2020, theo yêu cầu của người biểu tình.

Tổng thống Chile Sebastián PiNera.
Tổng thống Chile Sebastián PiNera.

Thời gian dự kiến tổ chức cuộc trưng cầu dân ý là tháng 4-2020 nhưng do dịch bệnh COVID-19 nên phải hoãn lại cho đến nay. Ngày 5-12-2019, một cuộc tham vấn ý kiến 2 triệu người Chile đã được tổ chức, trong đó 91% số người phản hồi ủng hộ việc soạn thảo một hiến pháp mới thay thế hiến pháp thời Pinochet.

Sau khi có thông tin về kết quả sơ bộ cuộc trưng cầu dân ý hôm 25-10-2020, hàng ngàn người dân Chile đã xuống đường ăn mừng, tạo nên một bầu không khí lễ hội tưng bừng hiếm có giữa lúc đại dịch COVID-19 đang bùng phát làn sóng thứ hai. Người ta vui sướng, như quên đi dịch bệnh chết chóc đang bùng phát. Bởi niềm mong đợi về một sự thay đổi căn bản cho đời sống xã hội đã quá lớn, đến mức đã từng bùng phát thành một cuộc bùng nổ xã hội và nay đã đưa đến kết quả một “thắng lợi tập thể” - như lời một người dân ở thủ đô Santiago chia sẻ với báo chí.

Tuy nhiên, cũng có những người lo lắng cho sự ổn định của Chile trong giai đoạn 2 năm soạn thảo hiến pháp mới. Người ta lo rằng, đây là giai đoạn đầy khó khăn và rất nhạy cảm, dễ xảy ra những sự việc gây bất ổn định xã hội và nền kinh tế đất nước.

Giai đoạn này, các đảng chính trị có thời gian 2 tháng để lựa chọn ứng viên đề cử để người dân bầu vào một thực thể có tên gọi là Quốc hội lập hiến. Cuộc bầu cử này dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 4-2021, với 155 thành viên, nam nữ ngang nhau. Quốc hội này sẽ chịu trách nhiệm soạn thảo hiến pháp mới trong vòng 9 tháng, cộng thêm 3 tháng gia hạn. Sau đó, bản dự thảo hiến pháp mới sẽ được mang ra trưng cầu dân ý trước khi ký ban hành.

Văn Trương (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.