Chile: Bức tranh chính trị đa sắc màu

Sau gần 5 tháng diễn ra cuộc nổi dậy dân sự, chính quyền của Tổng thống Sebastián Pinera đã không thành công trong việc trấn áp cuộc vận động xã hội to lớn đó nhưng lại có vẻ thành công trong việc thiết lập và áp đặt một lối thoát chính trị thông qua qua con đường thể chế cho cuộc khủng hoảng từ hơn nửa năm trước.

Một trong các nhân tố chính trị và xã hội đang chuẩn bị tham gia tích cực vào tiến trình lập hiến là đảng Dân chủ Thiên chúa giáo. Đảng này đã phát động phong trào “Tôi thông qua” trên các mạng xã hội dưới sự chỉ đạo của nhân vật mang tính biểu tượng cao là Carmen Frei, con gái của cố Tổng thống Eduardo Frei Montalva, nhân vật luôn phản đối kịch liệt Hiến pháp 1980 - vốn được soạn dưới thời nhà độc tài quân sự Augusto Pinochet - và là người được cho là bị sát hại chính bởi lập trường này.

Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử Chile, bên cạnh câu chuyện về lập trường của ông Frei Montalva thì Tổng thống đầu tiên của Chile trong thời kỳ dân chủ mới Patricio Aylwin (1990-1994) - cũng thuộc đảng Dân chủ Thiên chúa giáo - chính là người vào năm 1984 (chỉ 4 năm sau khi bản hiến pháp gây tranh cãi trên được thông qua và 2 năm trước khi ông Frei Montalva bị ám sát) đã đưa ra lập luận rằng cần phải gác lại cuộc tranh luận về tính hợp lý của văn bản luật cơ bản này và chấp nhận nó trong thực tế. Đây chính là quan điểm giúp cho bản hiến pháp trên kéo dài tuổi thọ cho tới tận hôm nay.

Bà Carmen Frei, con gái của cố Tổng thống Eduardo Frei Montalva.
Bà Carmen Frei, con gái của cố Tổng thống Eduardo Frei Montalva.

Lựa chọn hiện tại của đảng này rõ ràng là tìm cách đại diện cho bộ phận dân sự có thái độ ôn hòa, ủng hộ hệ thống, phản đối bạo lực xã hội - chính trị từng có trong làn sóng vận động xã hội vừa qua. Lời kêu gọi ủng hộ đề xuất sửa đổi hiến pháp được đưa ra là nhằm vào tầng lớp trung lưu và người cao tuổi.

Một khối liên kết chính đảng và tổ chức xã hội đã được thành lập với mục tiêu tối thượng là tích cực tham gia tiến trình lập hiến mà giới cầm quyền đưa ra và kêu gọi bỏ phiếu thông qua trong cuộc trưng cầu dân ý dự kiến diễn ra vào ngày 26-4 sắp tới. Khối liên kết này bao gồm đảng Tiến bộ (PRO), đảng Cộng sản Chile, đảng Công bằng, đảng Cánh tả tự do, đảng Liên bang khu vực và đảng Wallmapuwen của thổ dân Mapuche. Khối cử tri mà liên kết này nhắm tới là nền tảng ủng hộ của các đảng trên, bao gồm chủ yếu là học sinh, sinh viên, những công dân mang nặng quan điểm địa phương và lao động thuộc một số ngành nghề.

Đồng thời, cũng có một số chính đảng mới được hình thành tại Chile, dự định tham gia với tư cách là các tổ chức chính trị độc lập vào cuộc trưng cầu dân ý, như đảng Phẩm giá hay Phong trào công dân lập hiến.

Hình ảnh một cuộc nổi dậy dân sự tại Chile.
Hình ảnh một cuộc nổi dậy dân sự tại Chile.

Tóm lại, đây là những thành phần xã hội - chính trị có liên quan tới phe đối lập với tổng thống nhưng lại không chống lại hệ thống chính trị hiện hành. Lập trường của họ chưa rõ ràng, khi đối đầu với cả giới cầm quyền lẫn các lực lượng của cuộc nổi dậy dân sự vừa qua. Các khối liên minh theo quan điểm này chiếm từ 68% đến 70% số cử tri mà từ tháng 10-2019 tới nay không tham gia các cuộc biểu tình hay xuống đường tuần hành.

Cũng có một luồng tư tưởng đang nổi lên đề xuất về một tiến trình lập hiến trực tiếp, không thông qua nghị viện đương nhiệm và kết thúc với việc hình thành một quốc hội lập hiến tự vận động đa sắc tộc. Quan trọng nhất trong số các tổ chức dân sự vận động theo xu hướng này là Ban điều phối các hội đồng địa phương (CAT). Các nhà quan sát coi sáng kiến này là một biến thiên chính trị của yêu cầu khá rộng rãi về việc thành lập một quốc hội lập hiến tự chủ ở Chile.

Và cuối cùng, sẽ là một bức tranh không hoàn chỉnh nếu không nhắc tới các thành phần quật khởi, đặc biệt là những người được coi là tuyến đầu của đội quân quần chúng, đã hoạt động không ngừng nghỉ tại quảng trường Danh giá từ tháng 10-2019 đến nay.

Đây là thành phần được cho là chống đối hệ thống và tư bản. Họ không có bất cứ ràng buộc nào để phải trung thành hay tận tụy với một hệ thống xã hội mà trong nhiều thập kỷ qua đã gạt họ ra ngoài lề và đẩy họ vào một cuộc sống không có tương lai. Chính cuộc nổi dậy dân sự vừa qua đã mang lại cho họ một lý tưởng để sống và tồn tại, khiến họ được chú ý, được thừa nhận, được coi trọng và thậm chí là được bảo vệ. Các cuộc đối đầu liên tục và nảy lửa với cảnh sát và các lực lượng thực thi pháp luật giúp họ duy trì tinh thần đấu tranh, trở nên kiến cường.

Và theo dự báo, rất khó để những nhân tố này chấp nhận tham gia cuộc trưng cầu dân ý vào cuối tháng 4 này hay thậm chí là tiến trình lập hiến tự chủ vì cả tiến trình này rốt cuộc cũng hướng tới một thể chế chính trị mà về lâu dài cũng sẽ áp bức và khép họ vào kỷ luật. Nhưng cho dù tiến trình lập hiến nào được thúc đẩy tới đây tại Chile thì những người nổi dậy thực sự sẽ không còn giữ vai trò là những nhân tố chính trị chiến lược như giai đoạn vừa qua nữa.

Họ không biến mất nhưng sẽ quay lại vị thế của những người cận vệ, lùi về tuyến sau và nhường lại vị trí tiền tiêu cho các nhân tố thể chế hóa. Tóm lại, các nhân tố xã hội và chính trị này đã mở ra một tình thế mới trong hiện tại nhưng họ sẽ không phải là những người khép lại nó, ngoại trừ trường hợp bùng nổ một cuộc nổi dậy dân sự khác.

Tương lai chính trị của Chile vì thế vẫn chưa thể xác định.

Huy Thắng (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.