Chị vẫn gói mùa đông

Sông Thạch Hãn tôi đi ngược chiều gió thổi chỉ để tới thăm chị bạn Thu Hường, rồi ghé qua chợ Do, mua một chai nhỏ dầu hỏa đem về cho chị thắp đèn. Chị, người thiếu phụ chỉ khói hương cho người yêu từ thuở còn phù hiệu binh nhì. Anh D đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị, trên dòng Thạch Hãn đã 40 năm. Nghĩa là hơn 40 mươi mùa đông chị gói ghém nỗi đau và đơn độc của mình.

Những ngày lễ tết, chị đi chùa, đi Thánh địa La Vang. Chị cầu nguyện cho anh và xin phật độ cho mình một thứ. Đó là sức khỏe, ít đau ốm để còn đi chợ cá, đong gạo ăn qua ngày. Trận bão vừa xảy  ra trong năm, nhiều nhà chẳng còn gì trong nhà. Thuyền vỡ, mái nhà bay đâu mất. Mùa cá cơm năm nay cũng ít đi.

Ngày tết chị mua cá về làm mắm ruốc cho đỡ buồn tay. Cái túi nilon cũ kỹ hơi nhàu nhĩ mà gói tới ba lần túi nilon. Chị khoe tài sản của chị có mỗi thứ này. Thứ gì thế. Tò mò tôi hỏi. Chị cho em xem. Trời ạ,thì ra  những lá thư ngả màu vàng theo năm tháng, những ái ố hỉ nộ như chẳng động đến được dòng chữ này. Cũng chỉ là ngôn từ trên dòng chữ, em yêu, em yêu dấu, em yêu thương của anh. Có một lá thư anh viết, nếu cuộc chiến này, anh không trở về, anh muốn em đi lấy chồng, và em phải được hạnh phúc. Nhưng chị đã chờ anh, đã hương khói cho anh và chị ở vậy. Một mình.

Chị sống một mình gần Thánh địa La Vang, chị đến thánh địa La vang nghe thánh ca du dương. Du dương. Chị không xin chúa điều gì. Chỉ nghe thánh ca cho đỡ buồn và thấy thanh thản là mùa xuân ở trong lòng mình. Với chị nhớ anh không riêng  gì tháng 7, không riêng gì tháng 12, hay ngày áp tết, chị vẫn cùng má Hiển đi rang gạo, và mua muối đi lên nghĩa trang thắp hương cho các liệt sỹ vô danh.

Có ngày ra sông lặng lẽ thả hoa bên Thạch Hãn, chờ một bóng hình cũ, một cái nhìn đắm đuối hư vô, ảo mờ đã lâu lắm, ngày còn tóc đen mây trắng, ngày anh ấy còn là binh nhì. Và mãi là binh nhì vô danh. Anh không có mộ. Nhiều chiến sỹ ta không có mộ. Họ đã dâng hiến thanh xuân cho Tổ quốc, và chị Thu Hường chỉ là một thiếu phụ ẩn danh trong hàng ngàn thiếu phụ của đất nước Việt Nam tình nguyện hai lần hy sinh cho tình yêu và cho cuộc sống đơn thân của mình. Tài sản của chị Thu Hường, và của rất nhiều vợ liệt sỹ khác ở vùng thôn quê hẻo lánh. Gia tài của họ là chiếc túi nilon, gói rất kỹ những lá thư ố vàng, bao lần thấm nước mắt, không đếm được. Và nước mắt đã tự khô trên dòng chữ cứng cáp hay viết nghiêng kia. Không nhớ được.

Sông Thạch Hãn - dòng sông đã đi vào thơ ca và huyền thoại.
Sông Thạch Hãn - dòng sông đã đi vào thơ ca và huyền thoại.

Kỷ niệm về người lính, những thiếu phụ ở khắp nước Việt này có gì ngoài chiếc ba lô, để lưu giữ, một số những kỷ vật bằng sắt may ra còn lại sau cuộc chiến thì dễ treo, như hăng gô, ca men dùng uống nước, dao găm, còn duy nhất những lá thư thì  lưu giữ trong cách chỉ gói ghém trong túi ni lon…

Những người phụ nữ ở Quảng Trị hay ở Gio linh Vĩnh Linh, hay sống ở vùng quê Nghệ An hay Hà Tĩnh, tôi hay bắt gặp họ gói thư trong túi nilon buộc bằng sợi len hay sợi dây chun, kỹ càng và nâng niu như báu vật của đời mình. Họ bảo tàng những lá thư trong trái tim họ và họ bảo tàng những lá thư trong gối, gối đầu giường hay trên ban thờ. Họ giấu vào bồ thóc hay cho ống tre treo trên nóc nhà. Tết hay nhân ngày lễ, hay buổi  tối buồn bã đem ra đọc cho khuây.

Có một con suối, hay một lạch nước trong vắt chạy qua đường đến Thánh địa La vang tôi thấy những ngôi nhà trồng toàn cúc vạn thọ, một đứa trẻ nói với tôi, khi xưa cha cháu thích hoa  cúc vạn thọ, khi đó mạ cháu nói cháu mới ba tháng tuổi. Trên tấm bằng tổ quốc ghi công mạ cháu luôn đặt một bó hoa cúc vạn tho rất tươi. Ngày tết thì mạ dâng cho cha thường xuyên.

Người Quảng Trị, mảnh đất như cái thắt lưng của đất nước này, mảnh đất chịu nhiều bom nhất, cả những mất mát hi sinh, con người phía sau cuộc chiến ấy, ngay cả gió bão và mùa thu hoặch biển cũng đối mặt với sóng. Năm nay nhiều nhà dân ăn tết trong đạm bạc. Có nhà lo đóng thuyền, có nhà lo lợp lại mái, có nhà lo đồ dùng học hành cho con cái họ. Ở chợ Do hay chợ cá Cửa Tùng cũng đón sóng yên biển lặng. Nhưng thành cổ Quảng Trị vẫn đầy hoa tươi và cơm gạo dâng lễ cho các anh. Ở thành phố, vẫn còn có người lính thành đạt, họ không quên sự dâng hiến thanh xuân của đồng đội, và họ tri ân lặng lẽ như các anh hy sinh lặng lẽ.

Chị Hường nói còn nhiều chị em phụ nữ nuôi con một mình, giờ con cái đã lớn khôn, có nhà con cái đi học ra nước ngoài, người có phận làm mẹ  cũng vẫn đơn thân vậy thôi. Con khôn thành đạt, chúng ở bên trời tây cả, có hỏi thăm mẹ cũng qua điện thoại thôi. Có người vợ trước khi mất vì bệnh ung thư còn khư khư cất bên mình lá  thư tình của chồng và thư thăm hỏi của đứa con sống bên Úc. Giá như có một người chép sử mà ghi lại những phận người phụ nữ sau cuộc chiến tranh, sẽ còn bao nhiêu mối tình tuyệt đẹp bị vùi lấp dưới bãi cát vàng ở biển Cửa Tùng hay biển Cửa Việt?

Còn bao nhiêu tình yêu vô danh giấu dưới cát vàng, giấu dưới sóng cát kia? Có một ngày tôi đi với chị bên những con thuyền tròn lật úp trên sóng, ngày tết thuyền cũng ngủ trên cát như thuyền trở về nhà.

Những ngư dân biển không về sau bão. Những phụ nữ đơn côi chống chọi với cơm áo cho các con thơ. Họ đối mặt với gió giông và biển cả. Họ đến chùa chỉ ngồi thiền im lặng. Những ngôi chùa rất lớn ở Quảng Trị, đều có một phong cách văn hóa rất đặc biệt. Chùa sạch sẽ, và nơi dâng hương không nhiều mâm cao cỗ đầy như ở miền bắc. Mà rất thanh tịnh. Hoa thơm và quả tươi, rất ít vật chất. Đời sống tinh thần, giá trị sống được dâng phật ở phần hồn. Rất tinh tế, rất thanh bình.

Bạn có thể ngồi im lặng trước phật hằng ngày, hằng buổi, không ai làm phiền ai. Lễ phép và tôn kính nhau.

Có thiếu phụ vào chùa quét lá, có thiếu phụ vào Thánh địa La vang dâng nước thánh, họ có niềm tin vào chúa và niềm tin vào Phật giáo. Họ bước qua những mối tình trong chiến tranh và cả trong thời hòa bình, chỉ để học một điều bình thản bước qua. Họ biết gói ghém mùa đông của đời mình và biết nhìn mặt trời trong biển ấm nắng của mùa xuân, những giọt nắng lập xuân dâng trên biển rất muộn vào lúc đứng bóng người

Hoàng Việt Hằng

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.