Theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế (BHYT), Thông tư liên tịch số 09/2009/TTLT-BYT-TC, ngày 14/8/2009 của liên Bộ Y tế - Tài chính thì những trường hợp người tham gia BHYT bị tai nạn giao thông (TNGT) phải được xác định là không vi phạm Luật Giao thông mới được cơ quan BHXH thanh toán. Mặc dù qui định này nhằm hạn chế tình trạng vi phạm Luật Giao thông nhưng trong quá trình thực thi đã nảy sinh nhiều bất cập, phiền hà, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia BHYT, khi phải được Công an cấp quận, huyện xác nhận mới được công nhận để thanh toán BHYT.
Thực tế, nguyên nhân của các vụ TNGT chỉ có thể xác minh được khi cơ quan Công an được báo và kịp thời, giữ nguyên được hiện trường. Còn trường hợp dựng lại hiện trường để điều tra nguyên nhân là rất khó xác định đúng, sai và phải mất rất nhiều thời gian.
Bên cạnh đó có rất nhiều vụ TNGT không xác định được nguyên nhân cũng như không xác định được ai đúng ai sai, do khi có tai nạn xảy ra mọi người chuyển ngay người bị nạn đi cấp cứu. Hiện trường khó giữ nguyên do phải giải quyết ách tắc giao thông, hoặc tai nạn xảy ra tại nơi không có người chứng kiến sẽ rất khó điều tra xác định nguyên nhân của vụ TNGT.
Mặt khác, nhiều vụ tai nạn các bên liên quan tự thỏa thuận giải quyết với nhau, không muốn nhờ cơ quan công an can thiệp, dẫn đến thiệt thòi cho người tham gia BHYT. Những trường hợp này, người bị TNGT không được pháp luật bảo vệ, cũng như không được hưởng chính sách an sinh xã hội.
Giám định viên về BHYT tại các bệnh viện cũng đều cho rằng, cứ chiếu theo quy định tại Thông tư 09 và Quyết định 82 của BHXH Việt Nam thì người bị nạn buộc phải được Công an cấp quận, huyện xác định là không vi phạm Luật Giao thông mới được cơ quan BHXH thanh toán, đang gây khó cho cả đôi bên.
Trường hợp chưa xác định được thì người bệnh phải tự thanh toán. Khi nào có tài liệu chứng minh được người bị nạn không vi phạm Luật Giao thông thì gia đình bệnh nhân mang chứng từ, hóa đơn lên cơ quan BHXH cấp tỉnh, thành phố để thanh toán. Điều này gây nhiều bức xúc cho gia đình các nạn nhân và tạo áp lực rất lớn cho các giám định viên.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, lãnh đạo Công an của một quận ở Hà Nội cũng cho rằng, Công an quận buộc phải xác nhận về các vụ TNGT để người bị nạn được hưởng các chế độ BHYT là rất vô lý. Ngoài việc phân cấp vụ việc của ngành thì không bao giờ cấp xã, phường xác nhận vụ việc rồi cấp quận lại xác nhận lại. Đây là một sự chồng chéo gây khó khăn cho người dân.
Ngược lại, nếu người dân đưa đơn trực tiếp lên Công an quận, huyện thì cấp huyện cũng không thể xác nhận vì cấp quận, huyện không trực tiếp thụ lý, khám nghiệm các vụ TNGT nhẹ. Đó là chưa kể đến các trường hợp người bị nạn ở vùng sâu, vùng xa. Nếu mỗi khi bị TNGT, cần xin xác nhận của quận, huyện thì có lẽ người nhà bệnh nhân phải đi cả ngày đường mới đến được cơ quan Công an huyện, chứ chưa nói đến việc cơ quan này đến khám nghiệm hiện trường, xác minh vụ việc.
Theo chúng tôi, đây là điều khoản cần phải điều chỉnh cho phù hợp, đảm bảo quyền lợi cho người dân khi tham gia BHYT