Trước đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột đã có báo cáo gửi UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị xem xét, hướng dẫn cơ chế xử lý và “bù” số tiền bồi thường giải phóng mặt bằng đã bị sử dụng không đúng mục đích. Theo báo cáo, khi tiếp nhận nguyên trạng Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột sau sáp nhập, Ban đã phát hiện nhiều tồn tại trong quản lý, sử dụng nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.
Cụ thể, Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột đã sử dụng số tiền hơn 10,2 tỷ đồng từ nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ của các dự án chưa chi trả cho người dân (do người dân chưa đồng ý nhận tiền - PV) để tạm ứng chi cho các khoản chi thường xuyên của đơn vị trước sáp nhập. Các khoản chi bao gồm: tiền lương, tiền làm thêm giờ, tiền không nghỉ phép, thu nhập tăng thêm, chi lễ, Tết và một số chi phí khác cho cán bộ, viên chức, người lao động trong nhiều năm. Trong tổng số tiền đã sử dụng, tiền lương chiếm hơn 6,1 tỷ đồng, tiền không nghỉ phép gần 682 triệu đồng, tiền bổ sung thu nhập tăng thêm hơn 1,7 tỷ đồng. Số còn lại là các khoản chi khác phát sinh trong giai đoạn từ năm 2019 - 2025.
Cũng theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột cho rằng, nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng là nguồn có tính chất đặc thù, chỉ được sử dụng để chi trả cho người dân theo quy định pháp luật. Việc sử dụng nguồn tiền này cho chi thường xuyên, đặc biệt là chi lương và các chế độ… là không đúng mục đích. Ngoài ra, tại thời điểm bàn giao, Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột còn để lại khoản công nợ hơn 408 triệu đồng tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của nhân viên hợp đồng trong nhiều tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động.
“Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột là đơn vị sự nghiệp công lập, tự bảo đảm một phần chi thường xuyên. Từ năm 2024, đơn vị không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ chi lương. Đến năm 2025 chỉ được hỗ trợ một phần, trong khi vẫn phải duy trì bộ máy và bảo đảm thu nhập cho người lao động. Sau sáp nhập, Ban phải tiếp nhận toàn bộ số tiền đã tạm ứng cùng các khoản công nợ liên quan, gây khó khăn trong cân đối nguồn chi và xử lý khoản kinh phí đã sử dụng sai mục đích”, báo cáo nêu lý do.
Trao đổi về vấn đề trên, ông Trương Văn Chính, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP Buôn Ma Thuột (nguyên Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột) cho biết, khoản tiền hơn 10 tỷ đồng ứng chi cho người lao động phát sinh từ những vướng mắc kéo dài về cơ chế đất đai và tài chính. “Sau giai đoạn dịch COVID-19, trong các năm 2022 và 2023, TP Buôn Ma Thuột không ban hành được kế hoạch sử dụng đất do chờ điều chỉnh quy hoạch chung theo Quyết định 249 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đến năm 2025”, ông Chính nêu.
Cũng theo ông Chính, việc này khiến các dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng không thể phê duyệt phương án bồi thường. “Mặc dù không được phê duyệt, anh em vẫn phải đi kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, họp dân. Có 65 lao động hợp đồng, hơn 300 nhân khẩu sống hoàn toàn bằng nguồn thu từ công việc này”, ông Chính thông tin.
Ông Chính cho biết thêm, theo quy định, đơn vị được trích 2% tổng giá trị bồi thường để chi cho hoạt động tổ chức thực hiện. Với sản lượng bồi thường hơn 1.000 tỷ đồng đã thực hiện, số tiền trích tương ứng hơn 20 tỷ đồng. Tuy nhiên, do phương án bồi thường không được duyệt, khoản chi 2% này cũng không thể phê duyệt. Bên cạnh đó, các nghị quyết của HĐND tỉnh Đắk Lắk quy định định mức chi đã hết hiệu lực, Thông tư 61 của Bộ Tài chính bị bãi bỏ, trong khi hướng dẫn mới chưa được ban hành. Tiền không mất nhưng bị “treo”, nằm ở tài khoản các chủ đầu tư, chưa thể chuyển về.
“Trong bối cảnh không có nguồn chi, người lao động của đơn vị vẫn phải làm việc, đơn vị buộc phải tạm ứng khoảng hơn 10 tỷ đồng từ tiền bồi thường người dân chưa đến nhận để chi trả sinh hoạt phí cho lao động hợp đồng. Vào tthời điểm “ứng” tiền bồi thường để chi lương, tôi cũng đã có báo cáo UBND TP Buôn Ma Thuột (cũ) và làm văn bản tham mưu để địa phương xin cơ chế từ tỉnh nhưng chưa được phê duyệt. Mỗi người chỉ được khoảng 3 đến 4 triệu đồng mỗi tháng, chưa đến 100.000 đồng một ngày. Đây không phải là lương cao, mà là khoản duy trì cuộc sống tối thiểu”, ông Chính nói và khẳng định việc ứng tiền có hồ sơ, chứng từ, sẽ hoàn ứng khi cơ chế được tháo gỡ.
Ông Chính thông tin thêm, sau sáp nhập, số lao động của đơn vị còn 42 người, ngân sách vẫn chưa bố trí dự toán chi trả cho lao động hợp đồng. Có thời điểm, người lao động đi làm nhưng không có lương. “Gốc rễ vấn đề là chậm ban hành hướng dẫn thực hiện Luật Đất đai và các nghị quyết liên quan đến định mức chi. Quy định cho phép trích 2% vẫn còn, nhưng chưa có hướng dẫn thì không thể duyệt. Khi tháo được nút thắt này, toàn bộ tồn đọng sẽ được xử lý”, ông Chính nói.
Vụ truy thu tiền phụ cấp giáo viên ở Đắk Lắk: Do Sở Giáo dục và Đào tạo chi sai 
Chi sai ngân sách 5,4 tỷ đồng, 10 cán bộ ở Thanh Hoá bị kỷ luật 
Truy thu toàn bộ số tiền chi sai quy định về phụ cấp nhân viên y tế 
