Cháy rừng trên diện rộng, hậu quả đau lòng
Sau gần 40 giờ đồng hồ nỗ lực, đến khoảng 4h sáng 23/6, lực lượng chức năng tại tỉnh Nghệ An đã kiểm soát được ngọn lửa cháy rừng ở xã Thiên Nhẫn và Vạn An bằng giải pháp lùi xa cắt đường băng trắng. Vụ cháy trên diện rộng đã gây thiệt hại rất lớn về rừng, tuy nhiên may mắn là tất cả lực lượng tham gia chữa cháy và người dân trong khu vực đều an toàn, không có sự cố đáng tiếc về người xảy ra.
Trước đó, vào khoảng 14h ngày 21/6, tại khoảnh 2, khoảnh 3, tiểu khu 1019A thuộc khu vực xóm 2, xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An đã xảy ra cháy rừng và đất lâm nghiệp. Khu vực cháy chủ yếu là rừng sản xuất do Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An, UBND xã Thiên Nhẫn và các hộ dân quản lý. Thời điểm xảy ra cháy, thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài, gió Tây Nam hoạt động mạnh khiến ngọn lửa nhanh chóng lan rộng, gây khó khăn cho công tác tiếp cận và khống chế đám cháy.
Để khống chế, không cho đám cháy lây lan trên diện rộng, các lực lượng chức năng đã khẩn trương huy động khoảng 300 người tham gia chữa cháy, bao gồm: lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Nghệ An, lực lượng Kiểm lâm, Bộ Chỉ huy quân sự Nghệ An; UBND các xã Thiên Nhẫn và Vạn An cùng các lực lượng quân sự, dân quân thường trực địa phương.
Sau 38 giờ đồng hồ chiến đấu với giặc lửa, bằng phương pháp lùi xa khoảng 500m cách đám cháy để làm đường băng trắng cản lửa, đến sáng 23/6 các lực lượng chức năng đã ngăn chặn được đám cháy lan rộng. Để tránh nguy cơ bùng phát trở lại, chính quyền địa phương đã tiếp tục bố trí lực lượng dân quân phối hợp với các lực lượng chức năng, tiếp tục bám hiện trường, xử lý triệt để các điểm cháy âm ỉ. Hiện diện tích thiệt hại đang được các cơ quan chức năng thống kê, đánh giá và nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra, làm rõ.
Tại tỉnh Hà Tĩnh, ngày 21/6, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có báo cáo ban đầu về vụ cháy rừng xảy ra tại các xã Kỳ Thượng và Kỳ Văn, tỉnh Hà Tĩnh. Theo đó, vào khoảng 10h30 ngày 20/6, tại khu vực vùng quy hoạch Dự án hồ chứa nước Rào Trổ, thuộc địa phận các xã Kỳ Thượng và Kỳ Văn đã xảy ra vụ cháy rừng. Hiện trạng khu vực cháy là thực bì sau khai thác keo và diện tích đất đã trồng cây keo khoảng 1,5 tuổi.
Nguyên nhân vụ cháy, theo thông tin ban đầu từ người dân có thể do hai vợ chồng ông Hồ Văn Liên (SN 1969), bà Nguyễn Thị Minh Hòa (SN 1972), trú tại thôn Hồng Liên, xã Kỳ Văn đốt xử lý thực bì sau khai thác rừng trồng keo ngoài quy hoạch lâm nghiệp của gia đình, sau đó lan sang diện tích đất có trồng cây keo liền kề. Do hoảng loạn, hai vợ chồng đã nỗ lực dập lửa để khỏi lan rộng sang khu vực đất nhà hàng xóm nên có thể đã bị ngạt khói. Hậu quả khiến cả ông Liên, bà Hoà đều tử vong tại hiện trường. Đến khoảng 13h30 cùng ngày, khi lực lượng chức năng tiếp cận để hỗ trợ dập lửa mới phát hiện ra sự việc đau lòng.
Vụ cháy rừng gây thiệt hại trên diện tích khoảng 5ha, trong đó 0,5ha thuộc quy hoạch lâm nghiệp ở vị trí khoảnh 3, 3a và 5 thuộc Tiểu khu 362B, xã Kỳ Thượng do Công ty TNHH MTV cao su Hà Tĩnh, UBND xã Kỳ Thượng và một số hộ dân quản lý; 4,5ha nằm ngoài quy hoạch Lâm nghiệp thuộc địa giới hành chính các xã Kỳ Thượng và Kỳ Văn quản lý, hiện do người dân sử dụng sau đền bù dự án hồ chứa nước Rào Trổ.
Ngoài việc khoanh vùng, dập tắt đám cháy tại thời điểm diễn ra vụ việc Công an tỉnh Hà Tĩnh đã chủ trì chỉ đạo và phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan điều tra, xác minh nguyên nhân vụ cháy, nguyên nhân người bị tử vong.
Trên đây là hai vụ cháy rừng xảy ra trên diện rộng, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh trong những ngày nắng nóng gần đây. Cháy rừng nói riêng và các vụ cháy xảy ra liên tục trong bối cảnh khu vực Nghệ An, Hà Tĩnh cũng như nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận nền nhiệt phổ biến từ 36°C - 39°C, có nơi trên 40°C. Dự báo trong những ngày tới, do tác động của biến đổi khí hậu và hiện tượng El Nino, nắng nóng sẽ tiếp tục gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng ở cấp IV (nguy hiểm) đến cấp V (cực kỳ nguy hiểm).
Lập "lá chắn" ngăn cháy rừng giữa cao điểm nắng nóng
Nguyên nhân của các vụ cháy rừng, theo ngành chức năng chủ yếu là do xuất phát từ ý thức chủ quan và do sơ suất của người dân khi tại các khoảnh rừng nhận khoanh nuôi nhưng để lớp thực bì dày đặc, không thu dọn dưới tán rừng khiến nguy cơ cháy rừng tăng cao trong cao điểm nắng nóng. Đặc biệt, một bộ phận người dân phớt lờ cảnh báo, vẫn tiến hành đốt dọn thực bì gây cháy rừng, lây lan trên diện rộng. Vụ việc 2 vợ chồng tử vong trong quá trình đốt xử lý thực bì sau khai thác rừng trồng keo ở Hà Tĩnh là bài học nhãn tiền đau xót.
7 năm về trước, cũng tại Hà Tĩnh, ông Phan Đình Thành (SN 1973), trú tại xã Xuân Hồng, huyện Nghi Xuân (cũ) trong quá trình gom rác cuối vườn để đốt, do bất cẩn ngọn lửa bùng phát, lan ra diện rộng sang rừng trồng sau nhà, gây cháy suốt 3 ngày đêm, thiêu rụi hơn 67ha rừng thông và bạch đàn, gây thiệt hại hơn 3 tỷ đồng. Với hành vi này, ông Thành đã bị tuyên phạt 7 năm tù, buộc đền bù số tiền 3 tỷ đồng cho Ban quản lý rừng phòng hộ Hồng Lĩnh. Cùng thời điểm này, 3 nông dân ở huyện Hương Sơn (cũ) bị tuyên án 16 năm tù vì đốt ong không may làm cháy 46,75ha rừng và một phụ nữ khác bị tuyên án 2 năm tù do đốt cỏ khô làm cháy 7,02ha rừng sản xuất.
Tại khu vực xảy ra vụ cháy ở xã Thiên Nhẫn, trước đó cũng đã bùng phát một vụ cháy rừng trên diện rộng. Trong lúc tham gia chữa cháy rừng, bà Nguyễn Thị Hoa (SN 1964) đã bị lửa thiêu tử vong ngay tại chỗ. Khi ngọn lửa được khống chế, lực lượng chức năng đã tìm thấy thi thể bà Hoa trong tình trạng bị cháy đen tại khu vực rừng giáp ranh giữa hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.
Để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng trong mùa nắng nóng cao điểm, lực lượng kiểm lâm ở miền Trung đã ban hành cảnh báo cháy rừng ở mức cao nhất: Cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm. Cùng với việc phối hợp với các địa phương, chủ rừng tăng cường công tác tuyên truyền, ngành chức năng cũng đã lắp đặt hệ thống camera 360 độ để có thể phát hiện sớm để kịp thời huy động lực lượng ứng cứu, dập lửa khi xảy ra cháy rừng. Đồng thời, lập hàng nghìn điểm trực, chòi canh để kiểm soát, hạn chế tối đa người ra vào rừng hoặc không được mang lửa, các vật dụng dễ gây cháy vào rừng.
Tại khu dân cư ven rừng, tổ liên gia tự quản, các đội phản ứng nhanh được thành lập, được trang bị dụng cụ sẵn sàng ứng phó khi có cháy rừng. Cấp ủy đảng, chính quyền các cấp đã huy động tối đa sức mạnh tổng hợp của toàn dân trong công tác bảo vệ rừng. Phương châm “4 tại chỗ” được quán triệt sâu sắc tới tận cấp thôn, tổ dân phố, khu dân cư nhằm hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ cháy rừng xảy ra, đồng thời để kịp thời ứng phó khi chẳng may có sự cố cháy rừng.
Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh đã xảy ra hơn 20 vụ cháy, cháy rừng và đất lâm nghiệp, với tổng diện tích bị ảnh hưởng hàng chục hecta. Trong đó, Nghệ An xảy ra 9 vụ cháy rừng, gây thiệt hại lớn nhất là vụ cháy rừng trên núi Thiên Nhẫn, hiện chưa thể kiểm đếm. Tỉnh Hà Tĩnh xảy ra 9 điểm phát lửa, trong đó có 3 điểm gây cháy rừng, thiệt hại trên 6ha, làm chết 2 người.
