Châu Âu đối diện với quá khứ chủ nô

Dự thảo nghị quyết vừa được trình lên Ủy ban Phát triển của Nghị viện châu Âu hôm 7/12, trong đó đề cập vấn đề bồi thường cho các thuộc địa cũ, là nỗ lực chính thức đầu tiên nhằm đưa vấn đề bồi thường cho chế độ nô lệ vào chương trình nghị sự của EU.

Theo dự thảo nghị quyết, Liên minh châu Âu cần khẩn trương nhìn nhận và giải quyết những hậu quả gây tác động lâu dài của chủ nghĩa thực dân châu Âu và hỗ trợ chương trình bồi thường để khắc phục những bất công đang tiếp diễn. Cho đến nay, EU đã “không có nỗ lực phối hợp để công nhận, giải quyết và khắc phục những tác động lâu dài của chủ nghĩa thực dân châu Âu đối với sự bất bình đẳng xã hội và quốc tế”, dự thảo nghị quyết kêu gọi thành lập một diễn đàn thường trực của EU về công lý bồi thường.

1_image001.jpg -0
Nghị viện châu Âu trình dự thảo nghị quyết bồi thường.

Việc trình dự thảo nghị quyết là nỗ lực chính thức đầu tiên của châu Âu nhằm thúc đẩy việc bồi thường cho chế độ nô lệ trong chương trình nghị sự của EU. Những cuộc thảo luận sơ bộ này giữa các nghị sĩ châu Âu là phản ứng trước yêu cầu ngày càng tăng đối với việc sửa chữa sai lầm cho chế độ nô lệ. Dự thảo nghị quyết lưu ý rằng “nhiều thuộc địa cũ của châu Âu - bao gồm cả ở Caribe, châu Phi và châu Mỹ Latinh - vẫn đang phải chịu đựng những thiệt hại về mặt xã hội, kinh tế và môi trường do di sản của chủ nghĩa thực dân, chế độ nô lệ, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và nạn diệt chủng”. Những di sản độc ác đó tiếp tục “tác động sâu sắc đến sự bất bình đẳng xã hội toàn cầu - bao gồm bất bình đẳng chủng tộc trong và giữa các quốc gia”.

Không nêu chi tiết về hình thức công lý đền bù nên thực hiện như thế nào, nhưng dự thảo nghị quyết kêu gọi Ủy ban châu Âu ủy quyền và công bố một báo cáo về cách EU có thể “nhận biết và giải quyết tốt hơn lịch sử cũng như di sản của chủ nghĩa thực dân châu Âu”. Michael McEachrane, báo cáo viên Liên hợp quốc của Diễn đàn thường trực về người gốc Phi cho biết: “Không có giai đoạn lịch sử nào mà thế giới và trật tự xã hội và quốc tế của nó đã được định hình hơn 500 năm chủ nghĩa thực dân và đế quốc châu Âu. Đến những năm 1930, gần 90% diện tích thế giới đã bị các nước châu Âu đô hộ. Hãy xem xét vấn đề ở khía cạnh mối quan hệ chủ yếu mang tính khai thác của các nước phát triển đối với các nước đang phát triển”.

Ông nói thêm rằng, EU có trách nhiệm thể hiện vai trò lãnh đạo trong việc khởi động các quá trình khắc phục, bao gồm cả công lý khí hậu, vì “các nước đang phát triển chiếm 80% dân số toàn cầu đã đóng góp ít nhất nhưng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các cuộc khủng hoảng khí hậu và môi trường hiện nay”.

Pierrette Herzberger-Fofana, nghị sĩ châu Âu người Đức đại diện cho Liên minh Tự do xanh-Châu Âu, sẽ trình bày dự thảo nghị quyết trước Ủy ban Phát triển của Nghị viện châu Âu và hy vọng sẽ đưa dự thảo này thành một nghị quyết khẩn cấp tại quốc hội châu Âu trong những tuần tới.

Bà cho biết việc hiểu rõ hơn về nguồn gốc của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc ở châu Âu sẽ thúc đẩy “sự hiểu biết sâu sắc hơn về các vấn đề di cư” và nói thêm rằng sách giáo khoa trên khắp châu Âu cần được sửa đổi để giúp học sinh hiểu rõ hơn về buôn bán nô lệ và chủ nghĩa thực dân.

Đầu năm nay, EU đã ban hành một tuyên bố chung với các nhà lãnh đạo Cộng đồng Các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC), thừa nhận rằng quá khứ buôn bán nô lệ của châu Âu đã gây ra “đau khổ khôn tả” cho hàng triệu người và đề nghị cần phải bồi thường cho những gì đã xảy ra. Đó có thể được xem là một “tội ác chống lại loài người”. Tuyên bố thừa nhận rằng “chế độ nô lệ và buôn bán nô lệ là những bi kịch kinh hoàng trong lịch sử nhân loại không chỉ vì sự man rợ đáng ghê tởm mà còn về mức độ nghiêm trọng của chúng”.

Một phong trào toàn cầu nhằm tìm kiếm sự bồi thường cho chế độ nô lệ đã được thúc đẩy trong hội nghị thượng đỉnh ở Ghana vào tháng 11/2023, trong đó Liên minh châu Phi hợp tác với các nước Caribe để thành lập một “mặt trận thống nhất” nhằm thuyết phục các quốc gia châu Âu chi trả cho các “tội ác lịch sử”.

Sự hợp tác giữa Liên minh châu Phi gồm 55 thành viên và Cộng đồng Caribe (CARICOM) gồm 20 quốc gia nhằm mục đích tăng cường áp lực lên các quốc gia từng là chủ nô để yêu cầu họ bồi thường. Hội nghị cũng tuyên bố thành lập một quỹ toàn cầu có trụ sở tại châu Phi nhằm đẩy nhanh chiến dịch. Trước đó, các đại biểu của Liên minh châu Phi đã tới Barbados vào tháng 7 để bắt đầu thảo luận về cách hợp tác chung với các quốc gia Caribe. Carla Barnett, Tổng thư ký của CARICOM, phát biểu tại hội nghị: “Chúng ta đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng trong phong trào toàn cầu đòi công lý đền bù”. Bà nói rằng điều quan trọng là phải “nói bằng một tiếng nói để thúc đẩy lời kêu gọi bồi thường”.

Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier gần đây đã bày tỏ “sự xấu hổ” trước những hành động tàn bạo của thuộc địa mà đất nước ông đã gây ra cho Tanzania và vào năm 2021, Đức đã chính thức thừa nhận phạm tội diệt chủng trong thời gian chiếm đóng Namibia và công bố hỗ trợ tài chính trị giá gần 1 tỉ USD. Năm ngoái, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã thay mặt nhà nước Hà Lan đưa ra lời xin lỗi chính thức về vai trò lịch sử của Hà Lan trong hoạt động buôn bán nô lệ mà ông coi là tội ác chống lại loài người.

Các đại diện châu Phi cho biết họ cảm thấy phấn khích trước bằng chứng về sự sẵn sàng ngày càng tăng để chấp nhận nhu cầu bồi thường - trích dẫn lời hứa của Đại học Glasgow sẽ trả 20 triệu bảng để chuộc lại các mối liên kết lịch sử của trường với hoạt động buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, cam kết 100 triệu bảng của Giáo hội Anh để “giải quyết sai lầm quá khứ” sau khi được phát hiện có mối liên hệ lịch sử với việc vận chuyển nô lệ. Phong trào Những người thừa kế chế độ nô lệ mới, được thành lập bởi hậu duệ của một số chủ sở hữu nô lệ giàu có nhất nước Anh, cũng đã được phát động để ủng hộ lời kêu gọi công lý đền bù.

An  Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.