Ngày 10/10, nhiều người dân tại thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng đã chặn xe vận chuyển nguyên vật liệu, phục vụ sản xuất để yêu cầu Nhà máy Hóa chất và đất đèn Tràng Kênh ngừng hoạt động lò sản xuất đất đèn do gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Thực trạng đáng lo ngại
Ông Phạm Văn Đường, Phó trưởng khu dân cư Quyết Thành cho biết, quanh Nhà máy Hóa chất và đất đèn Tràng Kênh, chỗ nào cũng thấy muội hóa chất bám đen xì. Nhà nào có nuôi chó màu vàng hoặc trắng, chỉ buộc ở ngoài sân đến sáng hôm sau đã "chuyển" thành chó… mực. Tình trạng xả khói bụi diễn ra liên tục nhất là vào rạng sáng. Những lúc nhà máy nấu cực (pin than chì), khói chuyển thành màu vàng da cam. Nhiều công nhân làm việc tại khu vực lò nấu cực này thường mắc bệnh ung thư và hầu như không có ai thọ đến tuổi về hưu.
Quá bức xúc trước những hiểm họa phải hứng chịu, người dân đã buộc phải lập hàng rào bằng gạch đá, bàn ghế dọc đường trục, ngăn xe chở nguyên vật liệu ra vào nhà máy sau khi đã rất nhiều lần gửi đơn từ, phản ánh và cầu cứu các cơ quan chức năng, nhưng mọi thứ vẫn không thay đổi.
Nhà máy Hóa chất và đất đèn Tràng Kênh là đơn vị trực thuộc Công ty TNHH MTV Hơi kỹ nghệ Que hàn có địa chỉ tại số 1 - 3 Nguyễn Trường Tộ, phường 12, quận 4, TP Hồ Chí Minh. Nhà máy hoạt động từ 1968, gồm 5 dây chuyền sản xuất theo công nghệ trong nước với công xuất 20 tấn/ngày.
Kết quả quan trắc và phân tích môi trường ở nhà máy của Trung tâm Quan trắc môi trường năm 2010 cho thấy, công nghệ sản xuất tại đây có các nguồn ô nhiễm ảnh hưởng lớn tới môi trường gồm nguồn bụi, các khí NO2, SO2, CO sinh ra trong hoạt động sản xuất. Đặc biệt là nguồn ô nhiễm từ nước thải trong quá trình sản xuất. Theo đó, chỉ số Coliforus tại điểm cuối xả thải ở khu sản xuất đất đèn và bột nhẹ vượt mức cho phép 340 lần. Ngoài ra, một lượng nước mưa chảy tràn qua toàn bộ khu vực nhà máy cuốn trôi đất, cát, bụi lắng trên mái nhà, sân bãi, đường đi làm nhiễm bẩn thủy vực tiếp nhận.
Bà Dương Thị Tự, trú tại khu dân cư Thắng Lợi cho biết, 3 con trai của bà là Nguyễn Ngọc Sơn (56 tuổi), Nguyễn Ngọc Cường và Nguyễn Ngọc Lân đã bị chết vì ung thư. Ông Vũ Văn Lợi, 53 tuổi, ở gần nhà máy thì than thở, các đồ dùng trong nhà, thậm chí cả bể nước ăn cũng bị bụi bám thành lớp lau mãi không sạch. Được biết, hiện 12.000 dân của 11 khu dân cư thị trấn Minh Đức đang phải sống trong hoàn cảnh tương tự.
Hy vọng nhà máy thực hiện đúng cam kết
Theo phản ánh của người dân, trước đây, nguồn nước ở thị trấn Minh Đức rất sạch. Nhưng từ khi xuất hiện nhà máy, nguồn nước thủy lợi phục vụ sản xuất đã ô nhiễm nghiêm trọng. Người dân không dám cấy lúa vì lội xuống nước bị ngứa toàn thân. Không chỉ có vậy, các loại thủy sản ở đây cũng mang nhiều biểu hiện rất bất thường. Cá nuôi thả ở một số ao hồ gần khu vực bãi thải của Nhà máy Hóa chất và đất đèn Tràng Kênh có hiện tượng thân nhỏ gần như không phát triển được nhưng đầu thì to, xù xì. Nhìn những con cá có hình dáng kỳ lạ như vậy nên chẳng ai dám ăn.
Gần đây, tại khu vực này còn xuất hiện hiện tượng trẻ em mới sinh có các biểu hiện bất thường như: khóc nhiều, không ăn, không tiểu, ngủ li bì, hộp sọ không tròn như người bình thường… Nếu không được chữa trị kịp thời, đứa trẻ khó mà qua khỏi.
Ông Lê Văn Hiên, Chủ tịch UBND thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng cho biết, Nhà máy hóa chất và đất đèn Tràng Kênh với công nghệ và thiết bị lạc hậu nên trong quá trình sản xuất đã phát sinh khói bụi gây ô nhiễm môi trường, tác động đến sức khỏe của người dân. Địa phương đã nhiều lần kiến nghị nhưng nhà máy vẫn chưa có biện pháp xử lý.
Ông Nguyễn Văn Lập, Phó Giám đốc nhà máy thừa nhận dây chuyền sản xuất của nhà máy đã cũ, xuống cấp và không có hệ thống xử lý khói bụi. Tình trạng ô nhiễm do sản xuất của nhà máy là có, do trong quá trình sản xuất, một lượng khói xanh, bụi và khí CO2 phát tán ra bên ngoài. Trước tình trạng trên, công ty đã "nỗ lực" giảm thiểu ô nhiễm bằng việc giảm số lượng lò (từ 5 lò xuống 2) và công suất hoạt động (từ trên 20 tấn đất đèn/ngày còn 12 tấn/ngày).
Ngày 6/9/2011, nhà máy đã có Văn bản số 456 gửi UBND thị trấn Minh Đức và dân cư khu vực xung quanh nhà máy với cam kết: "Nhà máy đang triển khai hệ thống thiết bị xử lý khói bụi trị giá 4,2 tỷ đồng. Nếu đến 31/12/2011, công việc không hoàn thành, chúng tôi cam kết dừng sản xuất lò đất đèn để không ảnh hưởng đến đời sống bà con lân cận nhà máy"
