Cây “lúa thiêng” của người Pa Cô trước nguy cơ tuyệt chủng

Từng được xem là giống “lúa thiêng” và chỉ được sử dụng làm sản vật quý trong các lễ hội lớn, tuy nhiên sau hơn 100 năm tồn tại thì đến nay, giống lúa Ra Dư của bà con dân tộc thiểu số Pa Cô ở huyện miền núi A Lưới (Thừa Thiên- Huế) đang đứng trước nguy cơ biến mất nếu không được bảo tồn kịp thời...

Cách đây chừng 3 năm về trước, xã Hồng Quảng, a Lưới, được xem là xã điểm duy nhất ở huyện A Lưới có nhiều hộ dân trồng được giống lúa Ra Dư với diện tích gần 30ha. Tuy nhiên, sau khi nhường đất cho dự án xây dựng công trình thủy điện A Lưới và nạn sạt lở dọc các bãi bồi của sông, suối gia tăng thì đến nay, số người trồng cây lúa Ra Dư chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.

Dẫn chúng tôi đi dạo một vòng dọc con suối Tà Rinh chảy qua địa bàn thôn để tìm những mảnh ruộng của người Pa Cô trồng “lúa thiêng” Ra Dư sót lại mà ông Lê Thanh Khâu, thôn trưởng thôn 1 (xã Hồng Quảng) không giấu được nỗi buồn. Ông Khâu bày tỏ: “Hồi trước, vì cây lúa Ra Dư cho hạt gạo to, trắng tinh và rất thơm, dẻo nên người Pa Cô, Cơ Tu trồng rất nhiều để làm lương thực thay củ sắn, quả bắp. Nếu năm 2004, toàn thôn 1 có khoảng 10ha lúa Ra Dư thì đến 2010 chỉ còn lại 1ha thôi chú à. Bên cạnh đó, do thời gian chăm sóc cây lúa kéo dài đến 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11-NV) mới thu hoạch nên người dân đã chuyển sang trồng các loại cây khác”. Đến nay, ở thôn 1 chỉ còn duy nhất gia đình bà Hồ Thị Mười (40 tuổi, người dân tộc Pa Cô) là còn giữ được mảnh ruộng nho nhỏ trồng “lúa thiêng”.

Trên đám ruộng lúa hơn 3 tháng tuổi, bà Mười thoăn thoắt đôi tay vun đất cho gốc lúa và tâm sự cùng chúng tôi: “Những năm trước, nếu 2 sào ruộng này mà vợ chồng mình trồng bắp thì mỗi mùa thu hoạch được 3,5 triệu đồng. Năm nay, vì không có ai trồng Ra Dư nữa nên chính quyền thôn đã vận động gia đình mình trồng cây lúa này để phục vụ cho lễ mừng lúa mới và các lễ hội truyền thống của dân tộc. Vì thế mà ngày nào mình cũng ra đây làm cỏ, vun gốc cho cây lúa thiêng này đấy!”.

Cây “lúa thiêng” của người Pa Cô trước nguy cơ tuyệt chủng ảnh 1
Cây lúa Ra Dư được bà con ở cụm bản Ireo, huyện Kà Lừm (tỉnh Sê Kông, Lào) trồng tỉa trên đồi núi cao để lấy lương thực.

Theo ông Hồ Văn Ngực, cán bộ nông nghiệp xã Hồng Quảng, một trong những nguyên nhân dẫn đến giống lúa Ra Dư trở nên “khan hiếm” và có khả năng “biến mất” là do giống lúa này chỉ trồng được 1 vụ. Mặt khác, trong quá trình trồng, bà con dân tộc không chú trọng lai tạo giống; khâu kỹ thuật chăm sóc còn mang đậm tính thủ công nên diện tích và năng suất Ra Dư vì thế ngày càng giảm. “Đây thực sự là điều đáng buồn cho một loại giống lúa vốn từng được xem là sản vật quý của đồng bào dân tộc Pa Cô ở vùng cao A Lưới!”, ông Ngực chia sẻ sự lo lắng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Ngọc Toàn, chuyên viên phòng NN&PTNT huyện A Lưới, khẳng định: “Hiện giống lúa quý Ra Dư đang đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn”. Ông Toàn còn cho biết, từ năm 2008, UBND huyện đã triển khai kế hoạch phục tráng giống lúa Ra Dư tại xã Hồng Quảng trên diện tích 20ha và sau đó nhân rộng ra các xã lân cận. Thế nhưng đến nay, chỉ còn một vài hộ dân ở Hồng Quảng; xã Nhâm (huyện A Lưới) và bà con ở cụm bản Ireo, huyện Kà Lừm (tỉnh Sê Kông, Lào) còn trồng được Ra Dư trên các đồi núi cao để lấy lương thực. “Hiện toàn huyện có 840ha lúa rẫy thì Ra Dư chiếm chưa đến 10% diện tích dù đơn vị và các địa phương đã cố gắng vận động người dân tích cực trồng trọt. Trước thực trạng cấp bách này, chúng tôi rất mong các cơ quan chức năng của tỉnh Thừa Thiên- Huế sớm có kế hoạch để bảo tồn giống lúa thiêng Ra Dư để tránh nguy cơ tuyệt chủng...”, một cán bộ nông nghiệp ở huyện A Lưới trăn trở

Lê Anh

Các tin khác

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Hôm nay (20/5), ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk đã ký văn bản chỉ đạo Công an, Quân sự cùng các phòng, ban, mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và Đồn biên phòng An Hải tăng cường các biện pháp bảo vệ các loài động vật biển.

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Với kết quả 6/6 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 huy chương Vàng (HCV),  4 huy chương Bạc (HCB), đội tuyển Olympic Tin học Việt Nam xuất sắc đứng thứ 2 toàn đoàn (đồng hạng với Nhật Bản) sau đội tuyển Nga đứng thứ nhất. Thành tích này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư


Thành phố Hà Nội dự kiến khi thực hiện cải tạo, xây lại nhà chung cư, người dân được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà ở tái định cư tại địa điểm khác, nhận tiền bồi thường hoặc kết hợp nhận nhà và tiền. Đáng chú ý, căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ. 

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt đã vinh danh 98 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu, đã hỗ trợ 10 dự án khởi nghiệp xuất sắc của thanh niên khuyết tật với tổng kinh phí 500 triệu đồng.

Trồng hàng nghìn cây mai anh đào trong rừng

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt – Lâm Đồng lần thứ XI năm 2026, ngày 19/5, tại tiểu khu 144B, UBND phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), đã long trọng tổ chức lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.

 Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Cùng với việc tư vấn hướng dẫn 4 người dân bị con chó nghi dại tấn công ở khu phố Phước Bình Bắc, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng ở phường này đang tìm kiếm những người đã tiếp xúc và những con vật khác có liên quan đến một con chó đã bị đập chết ở khu phố Lộc Đông, có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dại.

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Suốt hàng chục năm qua, đã có hàng nghìn người dân thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới và Nam Đông (TP Huế) tình nguyện mang họ Bác Hồ kể từ ngày Bác Hồ qua đời vào năm 1969. Trong thời kỳ kháng chiến, học tập và làm theo lời Bác dạy, đồng bào các dân tộc mang họ Bác Hồ đã gan dạ, dũng cảm giết giặc, góp sức giải phóng quê hương, nhiều người trong số đó trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Ngày nay, đồng bào các dân tộc trên dãy Trường Sơn ở phía Tây của TP Huế tiếp tục nỗ lực thi đua lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới.

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng được nâng cao, kéo theo nhu cầu sở hữu và sử dụng ô tô tăng mạnh. Cùng với đó là các xưởng sửa chữa, bảo dưỡng ô tô xuất hiện ngày càng nhiều đã thải ra một lượng lớn chất thải nguy hại, gây nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Ngày 19/5, Công an xã Phú Giáo (TP Hồ Chí Minh) kêu gọi những người từng thực hiện dịch vụ xâm lấn tại Thẩm Mỹ Bee Hin hãy trình báo để phục vụ công tác xác minh, xử lý vụ việc.

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Ngày 19/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và Quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk (Trung tâm Bảo tồn voi) cho biết, một con voi nhà nặng khoảng 4,6 tấn, ở xã Buôn Đôn vừa được phát hiện chết trong rừng chưa rõ nguyên nhân.

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn vừa có Quyết định bổ nhiệm PGS.TS Bùi Đức Thọ, nguyên Chủ tịch Hội đồng Đại học Kinh tế Quốc dân làm Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhiệm kỳ 2026-2030.