Câu chuyện về người Việt chiến đấu bảo vệ đảo Hoàng Sa năm 1974

Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên biển Đông thuộc quyền quản lý của Việt Nam, là một phần lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam.  Kế tiếp qua ngàn đời cha ông ta đã gian khổ giữ gìn từng tấc đất, từng hòn đảo. Tuy nhiên, tình hình biển Đông cũng có lúc trở nên căng thẳng bởi sự thèm muốn nguồn tài nguyên phong phú và vị trí địa chiến lược quan trọng của biển Đông. Trung Quốc hiện vẫn trắng trợn tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là phần lãnh thổ của họ. Ngang ngược hơn, họ đã cho nhiều chiến hạm và tàu đánh cá vũ trang ồ ạt xâm nhập đánh chiếm các đảo Hoàng Sa mỗi khi có thời cơ.

Là người Việt Nam, bất kỳ thời kỳ nào, triều đại nào mỗi khi biển đảo bị xâm lăng đều đứng lên chống cự ngoan cường. Nhân chuyến công tác vào các tỉnh phía Nam dịp tháng 4, tháng 5 vừa qua, chúng tôi được nghe một số người lính của chế độ Sài Gòn cũ kể lại, lời kể của các nhân chứng giữ đảo trước năm 1975 cho ta biết thêm quyết tâm và tinh thần giữ đảo của người Việt Nam ta.

Ông Nguyễn Văn Đức là Đảo trưởng Hoàng Sa trước năm 1975 đã kể lại: Từ thời Minh Mạng - triều Nguyễn hằng năm đều có phái một đội thuyền gồm những người thợ lặn thiện chiến từ đảo Lý Sơn dong buồm ra đảo Hoàng Sa khai thác sản vật và cắm bia chủ quyền. Công việc đó diễn ra liên tục đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và mãi đến tận ngày nay.

Sau Hiệp định Paris ký kết năm 1973, trong khi quân dân ta đang tập trung sức người sức của để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, lợi dụng lúc chúng ta bộn bề công việc, ngày 11/1/1974, Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là phần đất của họ và ngay sau đó họ đã mở màn chiến dịch xâm nhập và đánh chiếm các đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Từng đoàn tàu chiến và tàu cá vũ trang Trung Quốc chặn đường tàu thuyền Việt Nam ra vào vùng đảo và bắt đầu đổ bộ người lên các đảo của Việt Nam. Đến ngày 15/1/1974, quân Trung Quốc đã chiếm được đảo Cam Tuyền, đảo Vĩnh Lạc, đảo Quang Hòa, đảo Duy Mộng. Tại đảo Cam Tuyền, họ cho 2 chiến hạm neo đậu canh giữ, tại đảo Quang Hòa họ ngang nhiên lập chòi quan sát, tại đảo Vĩnh Lạc họ cho đào một hầm ngầm kiên cố để chiếm giữ lâu dài… 

Trước hành động ngang ngược của Trung Quốc làm cho biển Đông dậy sóng, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lúc đó đã gửi công hàm cực lực phản đối lên Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên hợp quốc. Chính phủ cách mạng CHMN Việt Nam cũng ra tuyên bố cực lực phản đối hành động chiếm đóng đó. Liên tiếp các ngày 16, 17 và 18, phía Trung Quốc tăng cường lực lượng với hàng chục tàu chiến và nhiều tàu cá vũ trang tiến sâu vào vùng lãnh hải ở phía Tây lần lượt chiếm gần gọn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Trong lúc đó chúng ta chỉ có một trung đội địa phương quân đồn trú trên đảo Hoàng Sa với sức cô thế yếu, người của ta bị họ bắt giữ đưa xuống tàu về nước.  

Quyết tâm chiến đấu giữ đảo và lấy lại đảo đã bị xâm chiếm ngay từ ngày đầu được chính quyền Sài Gòn lúc đó tích cực triển khai. Các tàu tuần dương hạm mang tên Lý Thường Kiệt HQ-16 do Trung tá Lê Văn Thự, tàu khu trục hạm Trần Khánh Dư HQ-4 do Trung tá Vũ Hữu San, tuần dương hạm Trần Bình Trọng HQ-5 do Trung tá Phạm Trọng Quỳnh chỉ huy đã lên đường ra khơi. Đến ngày 18/1, tàu hộ tống Nhật Tảo HQ-10 do Thiếu tá Ngụy Văn Thà chỉ huy tiếp tục bổ sung ra đảo để cùng với các chiến hạm chiến đấu lấy lại đảo.

Quân đồn trú Pháp - Việt chào cờ trên đảo Hoàng Sa. Ảnh chụp tại phòng lưu trữ tư liệu Hoàng Sa, Đà Nẵng. Ảnh: T.L.
Quân đồn trú Pháp - Việt chào cờ trên đảo Hoàng Sa. Ảnh chụp tại phòng lưu trữ tư liệu Hoàng Sa, Đà Nẵng. Ảnh: T.L.

Theo kế hoạch, tàu HQ-4 và tàu HQ-5 phái một tổ hải biệt (người nhái) dùng thuyền cao su đổ bộ lên đảo Quang Hòa. Cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt, quân Trung Quốc đông gấp hàng chục lần, trong lúc đó quân ta chỉ có 2 tổ người nhái lại vừa bị thương vong nặng nề, cuối cùng số còn lại phải rời đảo trở lại tàu. Trên biển lúc này đội tàu của Việt Nam đang di chuyển theo đội hình chiến đấu chiến thuật. Bộ chỉ huy trên tàu HQ-5 đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tàu: tàu HQ-5 sẽ đối đầu với tàu mang số hiệu 274; tàu HQ-4 đối đầu với tàu mang số hiệu 271; tàu HQ-10 đối đầu với lôi hạm 396; tàu HQ-16 đối đầu với trục lôi hạm 389 của Trung Quốc. Ngoài việc đối đầu với các tàu lớn đó, tàu của ta còn phải sẵn sàng đối phó với hàng chục chiến hạm khác của họ đang lởn vởn ngoài xa. Hai bên dền dứ để giữ ôn hòa, nhưng cuối cùng 8 giờ 30 phút ngày 19/1/1974, hàng loạt đại liên và súng cối 82 từ tàu Trung Quốc vang lên. Các tàu của ta cũng khai hỏa đáp trả, với quyết tâm nếu cần sẽ ủi thẳng lên bờ đảo Hoàng Sa, còn một người cũng chiến đấu đến cùng để giữ đảo, tàu Trung Quốc liên tiếp nã đạn vào đội hình tàu chiến Việt Nam.

Tàu Nhật Tảo HQ-10 nhỏ bé trúng đạn bị chìm, Hạm trưởng Ngụy Văn Thà tử trận, Hạm phó và nhiều binh sỹ trên tàu bị thương rất nặng. Các tàu HQ-4, HQ-5, HQ16 cũng lần lượt trúng đạn hư hại. Tàu 274 của Trung Quốc trúng đạn khói bốc cao ngùn ngụt phải ủi thẳng vào bãi san hô tránh bị chìm. Tiếng súng, tiếng la hét các binh sỹ bị thương của hai bên vang động làm xé tan bầu không khí yên tĩnh, biển trở nên dậy sóng gầm gào. Sự chênh lệch lực lượng quá lớn, các tàu Việt Nam không đủ sức chống đỡ với hàng chục chiến hạm Trung Quốc, binh lính mệt rã rời đành phải đổi hướng chạy về hướng Nam để bảo toàn lực lượng. Tàu HQ-5 máy yếu rớt lại trên đường mất liên lạc, tàu HQ-4, HQ-16 buộc thoát khỏi vòng chiến của tàu Trung Quốc chạy về hướng  đất liền. 

Nguyễn Thành Trung, người lính của Phi đội Quyết Thắng đã dùng máy bay địch ném bom vào Dinh Độc Lập năm 1975 góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam sau này cũng cho biết, ngày đó 5 phi đoàn máy bay F5 từ sân bay Biên Hòa và Đà Nẵng cũng được lệnh chuẩn bị cất cánh ra Hoàng Sa để hỗ trợ chi viện cho các tàu của ta đánh một trận phủ đầu vào tất cả các tàu của Trung Quốc. Nhưng rất tiếc vì các tàu chiến của ta không còn đạn dược, lại bị hư hỏng nặng không còn đủ sức để chiến đấu tiếp, không quân được lệnh không ra Hoàng Sa nữa. Ta không có lực lượng chi viện, trong lúc đó tàu Trung Quốc tiếp tục ồ ạt bổ sung. Hoàng Sa - phần đất thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam đã bị người nước ngoài chiếm đóng trái phép từ ngày đó.

Ông Nguyễn Văn Đức còn cho biết thêm, trên đảo Hoàng Sa có một cái miếu nhỏ và một nghĩa trang có khoảng 30 ngôi mộ của những người Việt ngã xuống vì bệnh tật nơi đảo xa hoặc đụng độ với âm mưu xâm lược của người ngoại bang đến xâm lấn. Ngoài nghĩa trang đó rải rác có một số mộ ngụy tạo không có hài cốt mà chỉ có nấm mồ và một bia gỗ chữ Trung Quốc nguệch ngoạc không có thông tin gì.

Cuộc đụng độ hải chiến ngày 19/1/1974 trong thế tương quan lực lượng chênh lệch quá lớn, nhưng tinh thần chiến đấu bảo vệ biển đảo của các quân dân trên vùng biển Hoàng Sa rất quả cảm. Trong trận đó, 53 sỹ quan, hạ sỹ quan người Việt ngã xuống để bảo vệ đảo mãi mãi được nhắc đến trong lịch sử sự nghiệp chiến đấu bảo vệ biển đảo thân yêu. Bởi lẽ Hoàng Sa là phần đất thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam, mãi mãi là của Việt Nam.

Ngày nay, các con cháu của người Việt Nam trong nước hay ngoài nước, không phân biệt tôn giáo, thành phần, quá khứ hay hiện tại, trước nguy cơ biển đảo bị Trung Quốc ngang ngược chiếm giữ, đang tất cả một lòng hướng về Tổ quốc, thể hiện tình yêu nước, kiên quyết bảo vệ đảo Hoàng Sa thiêng liêng của Tổ quốc. Đó là tình cảm thiêng liêng, là nghĩa vụ của người dân đối với vận mệnh dân tộc

Văn Chấn

Các tin khác

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.