Theo ông Lê Minh Tuyến (56 tuổi), trú tại thôn Câu Thượng, xã Quang Hưng, huyện An Lão, trung bình mỗi ngày có khoảng 20 tàu, mỗi tàu có trọng tải từ 300 - 500 tấn hút cát tại khu vực ven sông Văn Úc khiến diện tích đất trồng hoa màu của người dân địa phương sạt lở. Gia đình ông trồng 500 gốc tre chắn sóng ở ven bờ sông đến nay chỉ còn 40 gốc.
Được biết, gia đình ông Tuyến nhận 1ha đất để trồng táo, nhãn, vải, chuối, đến nay đã bị sạt lở một nửa. Cùng cảnh ngộ với ông Tuyến, gia đình ông Lê Văn Thăm, ở thôn Câu Thượng cũng trồng 200 gốc tre ở ven sông chắn sóng nay chỉ còn 20 gốc. Gia đình nhà ông Thăm có 4ha trồng hoa màu nhưng đã bị sạt lở trên 1,5ha.
Nhiều người dân phản ánh, nạn "cát tặc" bắt đầu bùng phát từ năm 2008. Để che mắt cơ quan chức năng, chủ tàu thường chọn thời điểm hút cát vào ban ngày khi vắng người. Ban đêm, từ 23h - 3h sáng, khi mọi người đã đi ngủ, các tàu sẽ cắm vòi sục vào sát bờ để hút cát.
Ông Lê Văn Hải, Chủ tịch UBND xã Quang Hưng cho biết, năm 2011, UBND xã bắt quả tang 5 tàu khai thác cát trái phép trên sông bàn giao cho UBND huyện An Lão xử lý. Năm 2012, UBND xã đã 3 lần huy động các lực lượng tham gia truy quét "cát tặc". Tuy nhiên, khi thấy lực lượng chức năng chuẩn bị xuống xuồng, các chủ tàu đã nhanh chóng tẩu thoát. Theo ông Hải, chiều dài của bãi ven sông bị sạt lở khoảng 500m, trong đó ảnh hưởng trực tiếp đến đất hoa màu của 20 hộ dân, diện tích bị sạt lở khoảng 5ha.
Bãi đất ven sông Lạch Tray, thuộc thôn Quán Trang, xã Bát Trang, huyện An Lão, là điểm nóng của tình trạng hút cát trái phép. Theo ghi nhận của PV, bãi ven sông bị sạt lở khoảng 2km, chạy dọc sông Lạch Tray, gần 20 hộ dân sống tại thôn Quán Trang bị sạt lở khoảng 6ha đất hoa màu.
Tàu hút cát trái phép trên sông Văn Úc.
Ông Nguyễn Văn Lục (47 tuổi), ở thôn Quán Trang, bức xúc: "Mỗi ngày, đoạn sông này có khoảng 10 tàu trọng tải từ 300 - 500 tấn thay nhau hút cát. Tiếng ồn của tàu hút cát ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của gia đình. Diện tích đất trồng hoa màu của nhà ông Lục là 2ha bị sạt lở chỉ còn 1ha.
Ông Đào Văn Tần, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện An Lão cho biết, trước thực trạng nạn "cát tặc" đang hoạt động mạnh ở các khu vực sông bị cấm, đầu năm 2012, UBND huyện An Lão đã thành lập một tổ công tác gồm 17 đồng chí, thường xuyên phối hợp với lãnh đạo các xã, thường xuyên kiểm tra, bắt giữ các tàu hút cát trái phép trên sông. Điểm nóng của tình trạng này, đang tập trung ở các xã Quang Hưng, Bát Trang, Chiến Thắng...
Theo thống kê, từ 2009 - 2011, lực lượng chức năng của UBND huyện đã lập biên bản, xử lý gần 40 tàu, phạt với tổng số tiền là 385 triệu đồng. Từ đầu 2012 đến nay, lực lượng đã bắt giữ, xử lý 16 tàu, phạt 133 triệu đồng.
Mới đây, ngày 26/8, Phòng Cảnh sát môi trường, Phòng Cảnh sát đường thủy, Công an TP Hải Phòng phối hợp với Chi cục Đường thủy nội địa phía Bắc và tổ công tác của UBND huyện An Lão bắt quả tang 5 tàu khai thác cát trái phép trên sông Văn Úc. Các tàu vi phạm gồm: tàu HD 1148 (tải trọng 112 tấn); tàu HD 0446 (tải trọng 70 tấn); tàu HD 1267 (tải trọng 200 tấn); tàu HD 1451 (tải trọng 150 tấn) và tàu HD 1300 (tải trọng 200 tấn). Tại thời điểm kiểm tra, các chủ tàu không xuất trình được các giấy tờ theo quy định.
Theo người dân địa phương, phương tiện chống "cát tặc" của huyện mới chỉ có một xuồng cao tốc "mượn" của Ban chỉ huy Quân sự huyện nên việc kiểm tra, bắt giữ tàu cát vi phạm hết sức khó khăn. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng "cát tặc" hoạt động rầm rộ như hiện nay là do việc thi công tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng cần một lượng cát rất lớn để san lấp mặt bằng. Các chủ tàu bán cát cho đơn vị thi công đã tận dụng tối đa tài nguyên thiên nhiên sẵn có trên nhiều tuyến sông, bất chấp sự việc gây nguy hại cho người dân