Đây là nội dung làm việc của UBTV Quốc hội sáng 13/12, nghe và cho ý kiến về phân bổ ngân sách Trung ương cho 2 chương trình mục tiêu quốc gia: biến đổi khí hậu và khắc phục ô nhiễm môi trường.
Nhiều ý kiến khẳng định, trong lúc ngân sách Nhà nước rất hạn hẹp, việc phân bổ nguồn chi phải thực sự chặt chẽ. Những dự án chưa cần thiết, đặc biệt dự án có dấu hiệu “khoác áo” biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, nhất thiết phải cắt giảm.
Qua thẩm tra phương án phân bổ, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội Phùng Quốc Hiển ghi nhận, về cơ bản, đã rà soát, cắt giảm vốn sự nghiệp, điều chỉnh phương án phân bổ vốn hợp lý hơn.
Ủy ban lưu ý đến dự án thứ 3 trong chương trình mục tiêu quốc gia khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường, dự án “Thu gom, xử lý nước thải từ các đô thị loại II trở lên thuộc ba lưu vực sông Nhuệ - sông Đáy, sông Cầu và hệ thống sông Đồng Nai” trị giá 33 tỷ đồng. Chương trình dự kiến bố trí cho tỉnh Thái Nguyên 15 tỷ đồng và tỉnh Đồng Nai 15 tỷ đồng để thu gom, xử lý nước thải thành phố, 3 tỷ đồng cho Văn phòng ban chỉ đạo.
Về vấn đề này, Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho rằng, với tình trạng ô nhiễm gia tăng ở cả 3 lưu vực sông, nếu chỉ xử lý nước thải đô thị thì mới chỉ giải quyết được một phần của vấn đề, quan trọng là phải chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật xả thải chưa qua xử lý từ các khu, cụm công nghiệp tập trung, các làng nghề trên lưu vực sông. Trong điều kiện nguồn lực hạn chế, cần thiết phải bố trí vốn tập trung để hoàn thành dứt điểm một lưu vực sông.
Do đó, Ủy ban đề nghị chỉ bố trí vốn tập trung cho việc xử lý ô nhiễm hệ thống sông Đồng Nai thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của nhân dân hoặc chuyển toàn bộ số kinh phí này sang bố trí vốn cho xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề.
Nhiều thành viên UBTV Quốc hội chỉ rõ, trong điều kiện nguồn vốn cho chương trình mục tiêu quốc gia rất hạn hẹp, việc phân bổ vốn cần quán triệt những nguyên tắc ưu tiên: lựa chọn dự án có tính thí điểm để nhân rộng; dự án thật sự bức xúc, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân; bố trí vốn đối ứng để thu hút vốn viện trợ ODA. Hiện nhiều địa phương, bộ, ngành đề xuất xin kinh phí thường lấy cớ thực hiện các dự án cấp thiết như biến đổi khí hậu, khắc phục ô nhiễm môi trường nhằm nâng tính quan trọng, thuyết phục cấp có thẩm quyền khi phê duyệt.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng viện dẫn, như dự án ở Đồng Nai, với số tiền vài chục tỷ đồng thì dù có tập trung xử lý sông Đồng Nai cũng không đủ. Do đó chỉ nên chọn một vài đầu việc để làm, cố gắng dứt điểm trong năm 2013-2014.
Đối với chương trình mục tiêu quốc gia Ứng phó với biến đổi khí hậu, khoản tiền cắt giảm được (gần 61 tỷ đồng) từ chi sự nghiệp nên dành để trồng rừng ven biển thay vì đầu tư vào xây dựng đê biển, vì số tiền đó mà xây dựng đê biển “chỉ như muối bỏ biển”, gây lãng phí, tốn kém.
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến phân trần, để các dự án trong chương trình thực sự có hiệu quả lâu dài, “chúng tôi luôn yêu cầu địa phương đề xuất dự án cần thiết nhất, chuẩn bị vốn đối ứng và có cam kết bằng văn bản về việc vận hành, duy tu, bảo dưỡng các công trình sẽ làm”.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu việc thực hiện dự án phải bám sát các nguyên tắc mà cơ quan thẩm tra đã nêu rõ. Nếu các địa phương đã có dự án trồng rừng thì dành khoản tiền tiết kiệm được từ giảm chi sự nghiệp cho trồng rừng. Phải đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm, chống thất thoát, tham nhũng...
