Đề xuất với Chính phủ và Bộ Tài chính về vấn đề này, ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (Vafi) cũng nhận định: Thời gian gần đây đã có tình trạng một số công ty CK mất khả năng thanh toán trong giao dịch.
Cụ thể là không thanh toán đủ tiền mua chứng khoán cho khách hàng và bị Trung tâm lưu ký chứng khoán nhắc nhở công khai. Điều đáng nói là nhiều trường hợp mất khả năng thanh toán nghiêm trọng nhưng chỉ với số tiền… hơn 1 tỷ đồng, trong khi vốn pháp định cho hoạt động kinh doanh, môi giới chứng khoán là 25 tỷ đồng.
Với lĩnh vực đầu tư kinh doanh, môi giới CK, “sức khỏe” các công ty CK được phân cấp qua mức vốn chênh lệch khá lớn. DN nào là “con đẻ” của ngân hàng thì vốn cao ngất ngưởng: Công ty CP Chứng khoán ACB có vốn pháp định 1.500 tỷ đồng; Công ty CP Chứng khoán Ngân hàng NN&PTNT cũng có vốn đăng ký là 1.200 tỷ đồng và Công ty CP CK thuộc Ngân hàng BIDV có vốn 865 tỷ đồng…
Trong khi đó, các công ty CP CK khác như Á Âu, Châu Á, An Thành… lại chỉ có vốn đăng ký chừng 35–36 và 41 tỷ đồng, được hoạt động nhiều lĩnh vực cùng lúc như môi giới, đầu tư kinh doanh CK… rồi lại còn được nắm giữ tài khoản tiền tỷ của khách hàng nhưng vốn yếu, kinh doanh theo kiểu lẹt đẹt suốt thời gian dài như vậy nên theo nhận xét của ông Hải thì: Dù hiện cả nước có hơn 100 công ty CK, nhưng đa phần trong số này hoạt động bát nháo như một công ty cầm đồ! Công ty CK yếu dẫn tới đội ngũ các nhà đầu tư là các tổ chức kinh doanh CK quá nhỏ bé, chưa đảm đương vai trò dẫn dắt thị trường do chỉ chiếm 15% tỷ trọng giao dịch. Trong khi theo thông lệ chung thì đội ngũ nhà đầu tư là các tổ chức kinh doanh CK thường phải chiếm trên 70% khối lượng mua bán.
Sau thời gian dài rớt giá vừa qua, nhà đầu tư là các DN kinh doanh CK cũng đã suy yếu nhiều và đang có nguy cơ không huy động được nguồn vốn mới để tồn tại phát triển. Điều đặc biệt nghiêm trọng là những cổ phiếu của DN này thường được đầu cơ, thao túng giá cả và từ đó lôi kéo rất nhiều nhà đầu tư tham gia theo hiệu ứng đám đông, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư CK.
Từ thực trạng trên, theo đề xuất của ông Hải, cần phải giảm ngay số công ty CK từ 100 hiện nay xuống còn 25 công ty. Bởi quá nhiều công ty CK mạnh yếu cùng hoạt động sẽ dẫn đến chuyện cạnh tranh không lành mạnh; cạnh tranh bằng mọi giá để thu hút nhà đầu tư qua việc nâng tỷ lệ cho vay cho đầu tư CK quá lớn, có thời điểm cho nhà đầu tư vay gấp 5 lần vốn tự có.
Để chỉ còn lại 25 công ty CK, ông Hải cho rằng chỉ cần yêu cầu các công ty CK phải tăng vốn pháp định theo lộ trình: Năm 2013 là 600 tỷ đồng, năm 2015 phải có vốn 1.200 tỷ đồng. Tiếp đó, để xây dựng một sàn giao dịch CK theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài.
Theo đề xuất của đại diện Vafi cần phải đưa ra nhiều tiêu chuẩn cao cho các bên tham gia thị trường. Ít nhất, về công ty niêm yết phải có vốn điều lệ trên 200 tỷ đồng; tuổi đời của DN trên 10 năm và phải luôn duy trì tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn điều lệ bình quân trong 5 năm là 30%…
