Thạch anh thuộc dòng đá bán quý là những loại đá có độ cứng từ 7 trở lên, bao gồm có thạch anh trắng, hồng, tím, pha lê, ám khói, đen... Đá thạch anh nhìn phía ngoài chỉ là những màu sắc bình thường nhưng, nếu chiếu ánh sáng trắng vào, ta thấy rõ độ trong của chúng, sâu thăm thẳm như đến tận cùng của lõi đá. Chơi đá, tưởng như nuôi một thứ lạnh lẽo, nhưng chỉ cần chúng ta dành cho chúng một phần thời gian, lau chùi và nâng niu, chúng cũng "đẻ" những nhánh đá mới. Đó là một trong những điều kỳ thú mà thiên nhiên đã ban tặng.
Trong các loại đá bán quý, thạch anh được người chơi ưa chuộng nhất vì nó đẹp, lại có năng lượng. Theo các nghiên cứu trên thế giới, thạch anh có tác dụng tốt cho sức khỏe, mỗi loại có một tác dụng riêng. Ví dụ như thạch anh hồng, có tác dụng ổn định nhịp tim và huyết áp, giảm stress, đặc biệt hơn, theo nguồn thông tin chưa được kiểm chứng, người nào đeo thạch anh còn có thể tìm kiếm được… bạn đời. Chính vì vậy, mà thạch anh được tìm kiếm nhiều thị trường, người mua không chỉ để bày trong nhà mà còn để mang theo bên mình. Giàu chơi vàng sang chơi đá, chính vì vậy đá phổ biến hơn, vừa chơi vừa có tác dụng chữa bệnh.
Phong trào chơi đá phong thủy trên cả nước chỉ nở rộ vài ba năm gần đây, trong đó lượng hàng chuyển ra tiêu thụ ở thị trường miền Bắc và Hà Nội chiếm hơn 50%. Thị trường đá phong thủy phát triển nhanh đã thúc đẩy sự ra đời rầm rộ các công ty, cửa hàng mua bán đá phong thủy ở hai thành phố lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Phần lớn các doanh nghiệp này kinh doanh các loại đá quý, đá bán quý được khai thác trong nước, cũng có một số đơn vị nhập đá từ nước ngoài, đá nhân tạo về bán nhưng không cho khách biết nguồn gốc của đá.
Hầu hết các trang web liên quan đến việc kinh doanh đá phong thủy đều cung cấp những thông tin na ná như nhau về cách chọn đá quý, công dụng của các loại thạch anh, đá và vận mạng, sức khỏe, tâm linh… Các doanh nghiệp hoạt động lâu năm trong lĩnh vực này lý giải, sở dĩ thị trường kinh doanh đá phong thủy, đá bán quý trở nên sôi động là vì nguồn lợi mang lại khá hấp dẫn, giá bán chưa có sự thống nhất trên thị trường, nhiều khi được quyết định theo cảm hứng của người bán.
Theo ông Đỗ Đức Quang - nguyên cán bộ Bảo tàng Địa chất Việt Nam, nhà nghiên cứu đoạt giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học nghệ thuật thì hiện nay, nhiều người tìm đến với đá thạch anh vì quá tin vào năng lượng của đá do người bán hàng cung cấp. Ở thời điểm này, những thông tin cung cấp về việc chữa bệnh mà không cần dùng thuốc thường được người dân rất quan tâm, tạo nên một cơn sốt thực sự. Thạch anh ban đầu có giá khá rẻ, nhưng thời điểm hiện tại, vì cơn sốt ảo này mà có những bức tượng thạch anh được chào bán với giá vài tỷ đồng.
Một nguồn lợi lớn không dễ bỏ qua nên nhiều người đầu tư mở cửa hàng bán đá phong thủy, và đôi khi không có chuyên môn về địa chất vẫn có thể bán và nói vanh vách về tác dụng của đá. Không thiếu những cá nhân lợi dụng vào tín ngưỡng của mọi người để trục lợi cho bản thân, mặc dù không có hiểu biết về đá phong thủy. Những người mới vào nghề buôn bán còn trục lợi bằng cách nhờ các chuyên gia thẩm định, cho rằng thạch anh mình bán ra là có tác dụng, là loại thạch anh chuẩn có trong tự nhiên. Còn giá cả thì do chính các đối tượng đó phát ra.
Khi nguồn cung không đủ, người ta tìm mọi cách để... sản xuất thạch anh, từ đó xuất hiện hàng giả, hàng nhái, hàng chất lượng thấp. Ông Quang cho biết: Thạch anh ban đầu có dạng tinh thể, nhưng qua quá trình tổng hợp thiên nhiên dưới bàn tay con người, nó biến thành những khối thạch anh hoàn hảo. Nếu viên đá thạch anh tổng hợp, độ hoàn hảo cao hơn thì năng lượng lại bị kém đi.
Nhà giáo Lê Trung Đại, người có kinh nghiệm nhiều năm sưu tầm đá bán quý cho biết: Hiện nay, cách làm giả thạch anh phổ biến là làm từ thủy tinh. Việt Nam hiện vẫn chưa làm giả được loại đá này mà phần lớn là từ nước ngoài, sau đó chuyển về Việt Nam. Người chơi rất khó phân biệt đâu là đá thật và đâu là đá giả. Thậm chí, có nhiều trường hợp tinh vi đến mức bằng mắt thường chuyên gia còn không phát hiện ra được mà phải qua công tác kiểm định mới biết là thật hay giả. Ông Đại kể rằng, không thiếu các trường hợp mua thạch anh với giá vài ba chục triệu nhưng mang đến cho ông xem thử thì mới phát hiện ra là đồ giả.
Ông Quang cũng chia sẻ, hiện nay, nhiều người lùng mua thạch anh dạng hốc, rất khó kiếm, đặc biệt là thạch anh tím. Và đây cũng là loại được làm giả nhiều nhất. Trên thế giới có hẳn một trang web giới thiệu cách làm thạch anh hốc giả. Ở Việt Nam hiện nay, thạch anh hốc được nhập khẩu từ Brasil, nhưng vẫn phải "làm hàng" tại một nước khác rồi mới chuyển về nước. Khi nhìn thấy tất cả các khối thạch anh giống nhau cả về cấu trúc, màu sắc, vân mây thì rất có thể là giả, vì cực hiếm khối đá tự nhiên có sự giống nhau như vậy. Theo các chuyên gia, cách để phân biệt đá thật đá giả thì người mua cần quan sát kỹ lưỡng, nếu viên thạch anh quá hoàn hảo, màu sắc đồng đều thì rất có thể là đá giả.
Chuyên gia Đỗ Đức Quang cũng cho rằng, hiện nay, đá thạch anh thật giả lẫn lộn, người tiêu dùng nếu muốn mua đá này về để chơi thì cần tìm hiểu kỹ lưỡng. Nhất là khâu giá cả thì càng phải quan tâm hơn. Người mua cần tìm hiểu mặt bằng chung của thị trường, không nên rước về nhà một khối đá vài chục triệu trong khi giá trị thực của nó chỉ vài trăm nghìn đồng
