Vụ ngộ độc đầu tiên xảy ra vào tối 27/3. Nạn nhân là anh Lê Hữu Nghĩa (46 tuổi, quê Thanh Hóa) làm nghề thu mua cá ở khu vực gần đảo Bạch Long Vỹ) bị ngộ độc sau khi ăn bạch tuộc đốm xanh. Anh Nghĩa được vợ và các ngư dân đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Bạch Long Vỹ rồi chuyển về Bệnh viện Hữu nghị Việt - Tiệp.
Tiếp đó, tối 30/3, gia đình chị Nguyễn Thị Nhung (32 tuổi, ở phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn) được hàng xóm cho 3 con so biển đã đem nấu cháo. Chị Nhung là người ăn nhiều nhất, hết 1 con so biển. Đến 23h cùng ngày, chị Nhung có biểu hiện buồn nôn và nôn ra ít thức ăn.
Nửa tiếng sau, toàn thân chị Nhung cứng đờ, tăng tiết, không nói được, gia đình vội đưa chị đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đồ Sơn. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch: liệt hoàn toàn tứ chi, cấu véo, gọi hỏi không đáp ứng; đồng tử hai bên đều giãn tối đa, mất phản xạ với ánh sáng, phải thở theo bóng bóp...
Khoa đã tiến hành cho bệnh nhân thở máy, truyền dịch, lợi tiểu, rửa dạ dày để đào thải độc chất. Do sức khỏe của bệnh nhân không tiến triển nên đã chuyển bệnh nhân lên lên Bệnh viện Việt - Tiệp điều trị. Ngoài ra, vợ chồng người hàng xóm cho chị Nhung món so biển cũng phải đi cấp cứu…
Gần đây nhất, ngày 5/4, ông Nghiêm Danh Hiền (52 tuổi, ở phường Bàng La, Đồ Sơn) và con gái Nghiêm Thị Uyên (16 tuổi) bị ngộ độc cũng do ăn con so biển. Ông Hiền đã tử vong trên đường đi cấp cứu. Con gái ông Hiền được các bác sỹ tích cực cứu chữa, cho thở máy, truyền dịch, lợi tiểu, rửa dạ dày để đào thải độc chất. Đến 11h ngày 6/4, bệnh nhân Uyên đã tỉnh táo.
Trước đó, khoảng 23h ngày 5/4, bố con ông Hiền luộc hai con so biển ăn (mỗi con nặng khoảng 200 gam). 4 giờ sau khi ăn, ông Hiền xuất hiện triệu chứng nôn, đau bụng, tê lưỡi, yếu hai chân và được gia đình đưa đến Bệnh viện Đa khoa Đồ Sơn cấp cứu.
Theo Tiến sĩ Trần Thanh Cảng, Trưởng khoa Hồi sức tích cực nội và chống độc, Bệnh viện Việt - Tiệp Hải Phòng, so biển có hình dạng rất giống con sam nhưng nhỏ hơn, đuôi tròn và sống đơn lẻ. Khi trưởng thành con so có kích thước tối đa là 25cm, trọng lượng dưới 1kg (trong khi đó sam trưởng thành nặng từ 1,5 - 2kg).
So biển là loại không thể ăn được do trứng và thịt rất độc. Trong con so có chứa chất tetrodotoxin - một loại độc tố thần kinh mạnh như có trong cá nóc. Người bị ngộ độc sau 30 phút đến 2 giờ sẽ có cảm giác tê môi, đầu lưỡi, đau bụng, vã mồ hôi, giãn đồng tử, nôn mửa, tụt huyết áp, co giật, liệt hô hấp, hôn mê và tử vong nếu không được cấp cứu.
Y học hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho ngộ độc tetrodotoxin. Những bệnh nhân bị ngộ độc là ngư dân hoặc những người dân sống ở vùng ven biển đều không có kiến thức về độc tố và chủ quan nên rất dễ tử vong. Mặc dù đi biển và làm nghề thu mua hải sản nhưng không phải ai cũng hiểu biết hết về các loại hải sản chứa độc tố gây nguy hiểm tính mạng.
Anh Lê Hữu Nghĩa không thể phân biệt được những loài nào an toàn, những loại động vật nào có độc tố để không sử dụng, tránh được nguy cơ ngộ độc. Còn ông Hiền, chị Nhung không có kiến thức về các loại hải sản có chứa độc tố. Thậm chí, gia đình chị Nhung còn khẳng định, trước đó, gia đình đã nhiều lần ăn con so nhưng không có ai bị ngộ độc. Bởi họ không biết rằng, độc tố của loài so biển chứa chủ yếu ở trứng. Vì thế mà so biển chỉ có khả năng gây ngộ độc khi người dân ăn trứng của so vào mùa chúng sinh sản.
Anh Lê Hữu Nghĩa cho biết: “Tôi đi làm nghề biển hàng mấy chục năm nhưng không để ý loại hải sản nào có độc tố ở bộ phận nào. Bản thân chúng tôi cũng không thể phân biệt được loài nào an toàn, loài nào có độc tố nên dẫn đến ngộ độc”.
Nhiều ngư dân thừa nhận, từ nhiều năm nay, người dân vùng biển Đồ Sơn đều ăn so biển nhưng không nghĩ rằng nó chất độc chết người. Đến nay, chưa có cơ quan chức năng nào có thông báo, hướng dẫn cách nhận biết các loài thủy, hải sản có độc tố. Theo ông Bùi Duy Dũng, Chủ tịch phường Bàng La, quận Đồ Sơn, trong các buổi tập huấn, tuyên truyền cho ngư dân chỉ phổ biến kiến thức chung chung vền ghề đánh bắt hải sản, an toàn lao động… chứ chưa phổ biến về những dấu hiệu nhận biết loài hải sản độc, dấu hiệu nhận biết ngộ độc hải sản và cách cấp cứu như thế nào.
Sau trường hợp ông Hiền bị chết vì ngộ độc so, quận Đồ Sơn và phường Bàng La đã chỉ đạo tập trung tuyên truyền, cảnh báo người dân cảnh giác không ăn so biển, nếu có ăn thì phải lựa chọn kỹ lưỡng, đồng thời hướng dẫn cách ăn bảo đảm không bị ngộ độc
