Với quy mô bước đầu là 20ha và sẽ được mở rộng lên tới 64ha, xây dựng tới 913m cầu tàu, tổng mức đầu tư lên tới gần 400 tỷ đồng… cảng sông Phú Định vừa hoàn thành đưa vào khai thác tháng 9 vừa qua có thể cùng lúc cho gần 30 tàu thuyền các loại vào làm hàng; đủ năng lực đáp ứng cho 2,5 triệu tấn hàng hóa thông qua mỗi năm. Với khả năng này, cảng Phú Định được kỳ vọng sẽ trở thành cảng sông lớn nhất TP HCM. Nhưng đáng tiếc là vừa đưa vào khai thác đã bộc lộ hạn chế.
Xây dựng cảng sông Phú Định, TP HCM cũng đặt mục tiêu sẽ di dời toàn bộ bến bãi vận tải thủy nội địa nhỏ trong nội thành ra vùng ven. Từ đó tập trung mạng lưới cảng sông, bến thủy nội địa; gom hàng hóa về một mối cũng như đáp ứng phục vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy giữa thành phố với khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Tuy nhiên, việc cho đặt cảng sông đầu mối trên tuyến thủy nội địa cấp 3 xem ra đã có vấn đề. Bởi với luồng lạch cạn, hẹp, cảng Phú Định chỉ có thể tiếp nhận được các loại tàu thuyền, xà lan nhỏ, có trọng tải tối đa là 375 tấn.
Tuy giữ vai trò làm đầu mối thu gom, trung chuyển hàng hóa bằng đường thủy nội địa trên địa bàn và từ TP HCM tới ĐBSCL, nhưng hiện kết nối giữa cảng sông Phú Định với 240 bến thủy, cảng biển trên địa bàn nhằm tạo thế vận chuyển hàng hóa liên thông giữa các tuyến vận tải thủy; từ đó giúp giảm tải cho đường bộ gần như chưa được thực hiện.
Nguyên nhân dẫn đến thực trạng vận tải thủy nội địa bị “cắt khúc” này, theo như lời ông Phó Giám đốc Sở GTVT Trần Thế Kỷ thì “Trên địa bàn có hơn 230 cây cầu bắc qua các tuyến sông, kênh rạch nhưng trong đó nhiều cầu độ tĩnh không chưa đạt chuẩn yêu cầu là 6m, thậm chí có cầu chỉ cao hơn 1m”.
Mục tiêu phát triển vận tải thủy nội địa đến năm 2020 giữa TP HCM với khu vực ĐBSCL đặt ra mức 28 triệu tấn/năm. Hiện tại, theo thông tin từ ông Nguyễn Thành Tiến, Giám đốc cảng Cần Thơ: “70 – 80% lượng hàng hóa trong số 30 triệu tấn hàng hóa XNK của khu vực ĐBSCL phải chở ngược lên các cảng biển của TP HCM. Thực trạng này tiêu tốn chi phí vận chuyển của nhà XNK lên tới trên 2 tỷ USD mỗi năm…”.
Song lượng hàng thông qua cảng sông đầu mối Phú Định hiện không nhiều. Nguyên nhân cũng chỉ do luồng hẹp, cạn khiến tàu bè có tải trọng chừng 500 – 1.000 tấn khó có thể ra vào. Trên bộ, tuyến ra vào cảng nối từ đường Võ Văn Kiệt vào đường Phú Định chỉ rộng chừng 7– 8m; hướng ra vào khác là đường An Dương Vương cũng quá hẹp, chỉ vừa đủ cho 2 làn xe tải tránh nhau nên với thực trạng này cảng Phú Định khó hoạt động hiệu quả
