Cần trả lại lối đi cho người đi bộ

Để chỉnh trang bộ mặt đô thị, dành lối đi cho khách bộ hành, thời gian qua TP Hồ Chí Minh đã đầu tư hàng ngàn tỉ đồng phục vụ cho việc quy hoạch, chỉnh trang, lát đá hoa cương cho nhiều tuyến đường trung tâm tại khu vực quận 1. Thế nhưng, khi các công trình được hoàn thành, điều nghịch lý là bao công sức, tiền bạc như đổ sông đổ biển khi các vỉa hè bị người ta xà xẻo, chiếm dụng vô tội vạ. Hậu quả là khách bộ hành vẫn không có lối đi, buộc phải tràn xuống lòng lề đường và phải đối mặt với nhiều nguy cơ tai nạn rình rập…

Điểm dừng đầu tiên của chúng tôi là đường Lý Tự Trọng. Con đường này được người dân thành phố gọi là "đại lộ xe máy" vì tập trung hàng chục salon xe gắn máy, xe tay ga, tạo nên phố mua bán xe 2 bánh sầm uất nhất TP Hồ Chí Minh. Bên trong các salon, xe được xếp kín mít. Bày ở trong chưa "ép phê", để thu hút khách, 100% chủ cửa hiệu bày xe chiếm dụng trọn lề đường. Báo hại khách bộ hành, chủ yếu là người nước ngoài khi bách bộ trên tuyến đường này phải chịu cảnh thót tim vì đi chung phần đường lúc nào cũng thường trực lượng xe máy, xe taxi phóng ào ào.

Ông Quân, bác tài xe ôm, bỏ nhỏ: "Từng có khách phương Tây vì né các bãi xe đi xuống đường bị người điều khiển xe máy lủi té xây xát, có trường hợp… phải vào bệnh viện cấp cứu vì bị chấn thương nặng".

Đường Nguyễn Trãi là con đường tập trung nhiều shop thời trang, quán nhậu nổi tiếng về nạn chiếm dụng, lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường. Tại shop thời trang Go.Go đối diện UBND phường Bến Thành, hai hàng xe thẳng tắp "lấp" kín lề đường. Trò chuyện, anh bảo vệ thổ lộ ngày lẫn đêm, cửa hàng lúc nào cũng đông khách, mà mặt bằng thì gia chủ tận dụng triệt để để bày quần áo, nên vỉa hè là bãi xe lý tưởng. Hỏi với kiểu chiếm dụng như thế này có bị lực lượng Quản lý đô thị lập biên bản xử phạt, anh này nhoẻn miệng cười: "Nhằm nhò gì, chủ yếu là mối quan hệ…".

Đảo qua các tuyến đường trung tâm như Hai Bà Trưng, Đinh Tiên Hoàng, Võ Thị Sáu…, chúng tôi tiếp tục ghi nhận cảnh hàng quán, bãi giữ xe "tận diệt" vỉa hè bày xe máy, gấu bông, chai lọ thủy tinh... của chủ kinh doanh. Nghiêm trọng nhất là tại khu phố Tây - nơi hợp lưu của 3 con đường Phạm Ngũ Lão - Đề Thám - Bùi Viện vốn là chốn dừng chân lưu trú của du khách quốc tế lớn nhất TP Hồ Chí Minh. Ở phố Tây, tấc đất tấc vàng nên người ta chiếm dụng từng centimet vỉa hè để… trục lợi. Gần như 100% nhà cửa ở phố Tây được gia chủ sử dụng vào mục đích kinh doanh, cho thuê văn phòng, làm khách sạn, nhà nghỉ, quán ăn uống… với cảnh lấn chiếm vỉa hè tràn lan.

Nhức nhối nhất là màn lấn chiếm của các hãng xe du lịch chuyên đưa khách đi tham quan Campuchia và 2 thành phố du lịch là Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận) và Nha Trang (Khánh Hòa) như Phương Trang, Ngọc Trang, Trà Lan Viên, Phương Nam… Không chỉ chiếm trọn vỉa hè với hàng hóa, xe gắn máy bày chật lối đi, vào những giờ xe khởi hành, việc đậu xe, đón khách dưới lòng đường khiến khu vực phố Tây trên đường Phạm Ngũ Lão rối rắm, bát nháo đến lạ. Lúc này, khách du lịch quốc tế nếu muốn tiếp tục dấn bước để ngoạn cảnh chẳng còn cách nào khác là phải quăng mình xuống dòng người xe phóng với tốc độ kinh hoàng.

"Chính phủ đã ban hành Nghị định 34/CP đưa ra biện pháp xử phạt hành vi kinh doanh lấn chiếm lòng lề đường lên đến 25 triệu đồng… Nhưng điều đáng buồn là vi phạm không những không giảm mà ngày càng gia tăng, nhất là vào những tháng cuối năm vì khi đó nhu cầu ăn nhậu, mua sắm giá tăng đột biến".

Sau phân tích trên, chị Xuân Trang, ngụ quận 7, chỉ rõ: "Cớ sự lấn chiếm vỉa hè diễn tiến ngày một nghiêm trọng do cơ quan chức năng, mà cụ thể là lực lượng Công an và Quản lý đô thị cấp cơ sở làm không tốt nhiệm vụ của mình".

Ông Nguyễn Thế Công, cán bộ hưu trí ngụ phường Đa Kao, quận 1, bức xúc: "Tôi thường hay ghé khu vực Hồ Con Rùa (khu vực giao nhau của các con đường Phạm Ngọc Thạch, Võ Văn Tần, Trần Cao Vân) tập thể dục và nhận thấy thi thoảng lực lượng Quản lý trật tự đô thị và Công an tổ chức ra quân xử lý nạn lấn chiếm lòng lề đường. Chúng tôi cảm thấy buồn lòng khi chứng kiến anh em chỉ tập trung "hốt" vài người bán hàng rong cho có lệ, còn những bãi xe mà các chủ quán cà phê, quán ăn bày lộ liễu ở vỉa hè, choán hết lối đi dành cho khách bộ hành thì chẳng thấy mấy khi anh em đụng tới. Thi thoảng tôi thấy họ lại bốc 1-2 chiếc xe máy đi cho có lệ".

Để sự việc được khách quan, chúng tôi tiếp cận một số hộ kinh doanh bị liệt vào nhóm "lấn chiếm" và đại diện chính quyền "nức tiếng" về thực trạng lấn chiếm lề đường đặng kinh doanh, trục lợi.

Ông Nguyễn Quang Diện, Phó Chủ tịch UBND phường Bến Thành, cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2011, lực lượng Thanh tra xây dựng phường lập biên bản xử lý 869 vụ vi phạm để xe gắn máy ở lòng đường, hè phố không đúng quy định, cho người buôn bán hàng rong làm cam kết là 317 trường hợp. "Có nhiều khó khăn trong xử lý nạn kinh doanh lấn chiếm vỉa hè" - ông Diện trăn trở: "Lực lượng mỏng, anh em lại kiêm nhiệm nhiều việc, chủ hộ kinh doanh sử dụng điện thoại, khi anh em ra quân là họ thông báo tin cho nhau để đối phó…".

Anh N.V.V., chủ shop thời trang V.N trên đường Nguyễn Trãi, thẳng thắn bộc lộ: "Như tôi chỉ tận dụng vỉa hè làm nơi đậu xe cho khách vào mua quần áo, chứ thiếu gì chỗ họ tận dụng vỉa hè làm bãi gửi xe, thu lợi biết bao nhiêu mà kể. Mà những trường hợp như thế, họ ngang nhiên tồn tại, còn mình sơ hở là bị làm khó…".

Tâm tình của những chủ kinh doanh phần lớn sẵn sàng đóng thuế sử dụng vỉa hè để được yên ổn làm ăn. ông Kiểu, chủ một quán ăn H.T trên đường Bùi Viện, trần tình: "Thà là Nhà nước cứ thu thuế sử dụng vỉa hè chúng tôi sẵn sàng, chứ với thực trạng như hiện nay, nghĩa là cứ bắt cóc bỏ dĩa thì vừa lãng phí của công, vừa hao tốn nhân lực, lại khó tránh nảy sinh tiêu cực".

Những tâm tình trên cũng cần để lãnh đạo các cấp quan tâm, nghiên cứu đưa ra các biện pháp chấn chỉnh hiệu quả hơn. Có như thế, mới mong lối đi dành cho khách bộ hành không bị "hành". Bằng không thì chuyện cũng sẽ lại rơi vào bi kịch biết rồi… nói mãi.