Công trình thủy điện Đakrông 3 do Công ty cổ phần Thủy điện Trường Sơn (trụ sở TP Đồng Hới, Quảng Bình) làm chủ đầu tư, Công ty Tân Hoàn Cầu (trụ sở Quảng Trị) là đơn vị thi công và đơn vị giám sát là Công ty cổ phần Tư vấn điện Quảng Bình. Công trình hoàn thành, tích nước vào ngày 18/9 và đóng điện vào ngày 5/10. Trong khi đó, khu vực lòng hồ vẫn còn 13 hộ dân của xã Tà Long đang sinh sống tại đây.
Tìm hiểu sự việc, chúng tôi được biết, tháng 9/2012, chủ đầu tư công trình này đã gửi thông báo việc tích nước cho Sở Công thương tỉnh Quảng Trị. Nhưng, từ đó đến thời điểm công trình bị vỡ đập, Sở này không hề cử cán bộ đi kiểm tra việc tích nước nói trên. Trong khi đó, Hội đồng Nghiệm thu thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam lại cấp phép hòa lưới điện quốc gia cho công trình và Điện lực tỉnh Quảng Trị đã tiến hành đấu nối lên khoảng cột 91-92 đường dây 35kV Đakrông - LaLay thuộc xuất tuyến 371 trạm 110kV Khe Sanh tại xã Tà Long, huyện Đakrông.
Ông Phạm Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đakrông bức xúc: “Việc chưa đền bù, di dời các hộ dân trong khu vực lòng hồ là sai”. Nói thì nói vậy, song thực tế suốt gần 2 năm qua, chính quyền huyện Đakrông và tỉnh Quảng Trị chưa có bất kỳ động thái nào thiết thực để buộc chủ đầu tư phối hợp giải quyết đền bù, di dân đến nơi an toàn (!)...
Sau sự cố vỡ đập, gây thiệt hại lớn về kinh tế, đe dọa tính mạng của người dân, UBND tỉnh Quảng Trị mới có đoàn kiểm tra thực tế và ông Trần Anh Tuấn, Phó Văn phòng UBND tỉnh làm Trưởng đoàn, rốt cuộc cũng đưa ra được giải pháp sau một “sự việc đã rồi”. Cụ thể, phần thượng lưu kết hợp UBND xã, huyện để bổ sung, đền bù và di dời dân. Phần hạ lưu, cần có sự thoả thuận với người dân để kịp thời đền bù thiệt hại cho bà con (!?)...
Sáng 15/10, chúng tôi có mặt tại xã Tà Long. Nhớ lại sự cố vỡ đập hôm 7/10, bà Hồ Thị Muôn ở bản Pa Hy vẫn chưa hết bàng hoàng: “Sáng sớm hôm đó, mình cùng với mấy người ở bản ra sông đãi vàng thì bất ngờ nghe một tiếng ầm như tiếng bộc phá nổ. Mình nghĩ có người đánh cá bằng thuốc nổ, nhưng khi nhìn về phía đập thủy điện thì thấy nước ở đó chảy rất dữ, từng mảng lớn bê tông, sắt thép bị cuốn trôi. Chỉ lát sau, mình và mấy người bị dòng nước này dâng cao, đuổi về tới bản”.
Bà Hồ Thị Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tà Long cho biết: Hậu quả của vỡ đập thủy điện Đakrông 3 đã làm cho toàn bộ diện tích lúa, sắn chưa thu hoạch của người dân ở tổ 5, thôn Pa Hy bị hư hỏng hoàn toàn, 28 bao lúa, sắn của người dân đã thu hoạch ở đây cũng đã bị dòng nước cuốn trôi.
Ông Hồ Văn Linh, Chủ tịch UBND xã Đakrông nói rằng, hiện nay thiệt hại của người dân trên địa bàn xã chưa thống kê được, nhưng rất lớn, chủ yếu là lúa và hoa màu. Rất may, hôm vỡ đập, bà con nhanh chân chạy thoát lên núi chứ không thì không biết bao nhiêu người đã bị chết oan ức do sự cố này gây ra. Việc tích nước mà không thông báo cho xã biết, rồi để xảy ra sự cố trên là một việc làm không thể chấp nhận được.
Tùy tiện vậy, nhưng ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thủy điện Trường Sơn, khi được hỏi đến sự cố vỡ đập trên, lại bao biện rằng công ty tích nước lòng hồ, đấu điện để chạy thử; hạng mục bị vỡ là do chưa được thi công hoàn thiện (?). Lại nói về sự cố vỡ đập, ông Phạm Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đakrông xác nhận: Sau sự cố, nhà đầu tư, đơn vị thi công không hề báo cáo sự việc với chính quyền, ngành chức năng địa phương để cùng phối hợp giải quyết. Thậm chí, họ còn giấu sự việc và ngăn cản người làm nhiệm vụ vào đây kiểm tra.
Dư luận đề nghị chủ đầu tư, chính quyền địa phương sớm xác định nguyên nhân vỡ đập, giúp dân ổn định cuộc sống.
| Sông Đakrông (nhánh Tây qua địa bàn các xã Tà Long, Húc Nghì, Tà Rụt…) với chiều dài 50km đang phải gánh trên mình 4 công trình thủy điện được xây dựng theo kiểu bậc thang. Mỗi khi xảy ra sự cố như trên là vô cùng nghiêm trọng, bởi nó không chỉ gây thiệt hại đến tài sản mà còn tính mạng của hàng nghìn con người đang sinh sống dọc hai bờ sông này. Sau sự cố vỡ đập thủy điện Đakrông 3 cho thấy việc thi công công trình này chưa đảm bảo về chất lượng. Theo ghi nhận của PV, những mảng bê tông bị vỡ được đúc đổ cát, sạn, xi măng lẫn đất bùn và gỗ mục. Sắt thép ở đây cũng có kích cỡ nhỏ và không được tổ chức, liên kết thành khối với số bê tông này. Khi đưa ra các bằng chứng trên, lãnh đạo Sở Công thương Quảng Trị cho biết sẽ sớm đề nghị ngành chức năng kiểm tra chất lượng công trình. T.B. |
| GS.TS Vũ Trọng Hồng – nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy lợi, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Trao đổi với PV Báo CAND chiều 15/10, GS.TS Vũ Trọng Hồng cho rằng: “Cần phải xem lại thiết kế của Đakrông 3. Chủ đầu tư cho rằng, công trình thi công chưa xong, mưa lũ bất thường đã khiến tường chắn không đủ lực dẫn đến vỡ đập. Tuy nhiên, các công trình thủy điện khi xây dựng đều phải tính toán tới yếu tố thủy văn, chế độ dòng chảy. Rõ ràng thiết kế của Đakrông 3 không đạt yêu cầu khi không lường hết được rủi ro có thể xảy ra. Chủ đầu tư không thể đổ lỗi cho thiên nhiên để rũ bỏ trách nhiệm. Một vấn đề cần làm sáng tỏ là ai cho phép Đakrông 3 tích nước khi chưa hoàn thiện xây dựng? Theo đúng quy trình, trước khi tích nước phải có kết luận của Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước đánh giá công trình đã đảm bảo yêu cầu tích nước phát điện. Phía trên thượng lưu của Đakrông 3 có tới 3-4 bậc thang thủy điện khác. Các hồ chứa đều đang vận hành, thậm chí có hồ đang xả lũ. Bởi vậy, việc Đakrông 3 tích nước là việc làm mạo hiểm”. TS Đào Trọng Tứ - nguyên Phó Tổng thư ký Ủy ban sông Mê Kông Việt “Đakrông 3 vỡ đập chỉ sau 15 ngày hòa lưới điện quốc gia là điều không thể chấp nhận được. Trên thế giới cũng như ở Việt Hiện nay, các địa phương ồ ạt làm thủy điện, không tham vấn ý kiến chuyên gia, dẫn tới việc những người làm thủy điện đơn thuần chỉ bởi tư duy kinh tế, không có chuyên môn, không phải dân thủy lợi. Trong khi thủy điện là hạng mục công trình đặc biệt, rất phức tạp, tác động lớn tới môi trường và dân sinh, yếu tố an toàn luôn phải đặt lên hàng đầu. Lúc này cần phải lấy mẫu bê tông kiểm tra để đánh giá chất lượng thi công đập Đakrông 3”. TS Tứ cũng nhấn mạnh rằng, Đakrông 3 sẽ là tín hiệu đầu tiên cảnh báo nguy cơ mất an toàn từ những thủy điện nhỏ. Hiện cả nước có gần 300 đập vừa và nhỏ, gần 1.000 đập thủy lợi. Nếu không may gặp thời tiết bất lợi, mưa lũ kéo dài sẽ rất nguy hiểm, nhất là khi Việt GS Hồng cũng bày tỏ lo ngại: “Hệ thống bậc thang thủy điện ở miền Trung có thể lặp lại kịch bản “Đakrông 3” khi mùa mưa lũ đang đến gần bởi Việt Nam hiện đang thiếu hẳn quy chế vận hành liên hồ chứa (hiện mới đang xây dựng cho hồ thủy điện Sơn La, Tuyên Quang, Hòa Bình). Nếu các hồ đồng loạt xả lũ sẽ dẫn tới lũ chồng lũ, có thể vỡ đập. Công nghệ xây dựng thủy điện lạc hậu, lại thiếu hẳn đội ngũ chuyên gia giỏi. Nhiều vị trí địa chất xấu, chủ đầu tư vẫn quyết tâm xây, chỉ cần mang lại hiệu quả kinh tế. Nhiều công trình chạy đua tiến độ, tích nước càng sớm càng tốt đã dẫn tới làm ẩu, phải trả giá đắt” Khánh Vy thực hiện |