Việc tổ chức giao dịch tiền điện tử LR bị cơ quan chức năng Mỹ đánh sập cũng đã có những ảnh hưởng nhất định đối với một số công dân Việt Nam. Bởi từ vài năm nay, mặc dù việc kinh doanh tiền điện tử LR chưa hề được các cơ quan chức năng của Việt Nam cho phép, nhưng vẫn có một số đối tượng lợi dụng để kinh doanh trái phép.
Chẳng hạn trong vụ án Vũ Văn Lăng, 30 tuổi, trú tại phường Đằng Giang (Ngô Quyền, Hải Phòng), Giám đốc Công ty Cổ phần Thịnh Vũ, trong thời gian kinh doanh, Lăng đã thực hiện tới 59.605 giao dịch với tổng số tiền nhận về hơn 400 tỷ đồng. Trong số các giao dịch này, có nhiều giao dịch Lăng đã lấy tên “khống” của một số người để rút tiền.
Ngoài ra, Lăng đã thu mua LR từ các exchanger (người chuyên mua bán LR) trong nước như: Nguyễn Đăng Khoa, Trần Thụy Huyền Hân, Nguyễn Bình Bắc, Nguyễn Duy Trinh, Đặng Thế An… với tổng số tiền hơn 176 tỷ đồng… Trị giá tiền điện tử Liberty Reserver (LR) trước khi bị đóng cửa được giao dịch ở mức 21.000 VNĐ, trên các trang mạng, người ta còn rủ nhau đẩy giá đồng LR lên.
Trên Youtube có rất nhiều video clip hướng dẫn tỉ mỉ cách tạo tài khoản LR. Với tài khoản này, người muốn mua tiền LR sẽ phải chuyển tiền thật vào tài khoản của người bán tại các ngân hàng chính thống. Sau khi nhận được tiền thật, người bán sẽ chuyển tiền ảo từ tài khoản LR của mình sang tài khoản LR của người mua.
Theo các chuyên gia an ninh mạng tiền ảo này đã du nhập vào Việt Nam khoảng vài năm gần đây, được giao dịch trong một thế giới ngầm. Nó chẳng khác nào một đế chế tài chính với một đồng tiền riêng và một hệ thống thanh toán, giao dịch không thua kém gì một ngân hàng lớn. Đồng tiền ảo này không chỉ giúp người ta đầu cơ, ăn chênh lệch giá, mà còn giúp thanh toán trực tiếp những loại sản phẩm, dịch vụ mà chẳng một ngân hàng chính thống nào dám thanh toán.
Một cán bộ chuyên điều tra các vụ án liên quan đến tội phạm công nghệ cao cho biết, đồng tiền ảo được sử dụng vào nhiều mục đích xấu, ví dụ như thanh toán cho các trang cá độ, mua bán thông tin thẻ tín dụng, trộm cắp hàng hóa, tống tiền, làm thẻ tín dụng giả, cá độ bóng đá...mua sắm các phần mềm, thiết bị điện tử không hợp pháp, thậm chí có những kẻ sử dụng những khoản tiền này mua máy tính bị điều khiển để huy động tấn công vào website các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức.
Sau khi có thông tin Công ty Liberty Reserve ở Mỹ bị điều tra, website này bị đánh sập thì các trang mạng, công ty giao dịch bằng đồng tiền này tại Việt Nam cũng đóng cửa với một vài lời nhắn nhủ cho khách hàng, trong đó có nhắc nhở đến sự đóng cửa của Liberty Reserve “mẹ” ở Mỹ đang bị điều tra. Một số trang khác không đóng nhưng người trực đường dây hotline cũng không nghe điện thoại hoặc đã giải nghệ từ lâu. Trong vai một người vừa mua đồng LR cách đây vài hôm, giờ muốn bán, cả buổi chiều, chúng tôi mới liên hệ được với một người chịu nghe điện thoại, tuy nhiên, anh này từ chối mua lại tiền này. Cho rằng đã mua rồi thì phải chịu mất tiền.
Điều đáng nói, trên thế giới và tại Việt Nam đang còn nhiều loại tiền ảo như LR đang giao dịch phổ biến. Có thể kể đến như web money, mỗi đồng tiền này như một đế chế với một loại tiền riêng và một hệ thống thanh toán với hàng triệu tài khoản. Cho đến khi chưa bị sờ đến, khó ai có thể biết, có bao nhiêu tiền đang được thanh toán trong hệ thống này. Ngoài ra, cũng có một vài loại tiền ảo hỗ trợ thanh toán trực tuyến made in Việt Nam như đồng “kim ngân bảo”, zing xu...Tuy nhiên, chúng chỉ được thanh toán trong hệ thống nào đó. Quy mô hơn thì có ví điện tử như nganluong.vn với cách thức tổ chức tương tự trên thế giới.
Theo Tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, thành viên HĐQT độc lập Ocean bank, lượng tiền điện tử đang lưu thông rất lớn, xuyên biên giới, xuyên qua hệ thống ngân hàng. Một số tổ chức tội phạm đã lợi dụng việc kinh doanh tiền điện tử để thực hiện các hành vi phạm tội, trong đó có “rửa tiền”. Hiện “rửa tiền” đang trở thành một tệ trạng trên thế giới, trong đó không loại trừ các nước Đông Nam Á như Việt Nam. Bởi, thực tế cho thấy, ở Việt Nam đã có việc kinh doanh trái phép liên quan đến tiền điện tử LR.
Để quản lý việc kinh doanh tiền điện tử, không để các tổ chức tội phạm lợi dụng để thực hiện việc “rửa tiền” hay các hành vi phạm tội khác, theo Tiến sỹ Hiếu, các phương tiện truyền thông cần tuyên truyền, cảnh báo đến người dân hậu quả của việc tham gia các trang mạng với tổ chức tội phạm. Các Ngân hàng cần ráo riết tổ chức lại hệ thống thanh toán tiền điện tử, bởi phần lớn các tổ chức tội phạm vẫn phải sử dụng hệ thống ngân hàng.
Cụ thể, các ngân hàng nên có các phòng, ban đặc biệt kiểm soát việc “rửa tiền” và thanh toán tiền điện tử. Ngoài ra, các cơ quan chức năng của Chính phủ cần phải nghiên cứu biện pháp quản lý việc kinh doanh tiền điện tử, cần liên kết với các tổ chức chống tội phạm trên thế giới để kịp thời có danh sách những tổ chức “rửa tiền” kiểu như Liberty Reserve để có biện pháp ngăn chặn hành vi của chúng ở Việt Nam cũng như cảnh báo cho người dân…
