Xã Quảng Lợi có số lượng trang trại được cấp phép nhiều nhất tại huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Hiện, toàn xã có gần 50 trang trại được UBND huyện cho thuê đất từ 20-30 năm, với diện tích khoảng 300ha. Bên cạnh một số ít trang trại đang chăn nuôi, trồng trọt đúng mục đích được duyệt thì nhiều trang trại trong tình trạng “vườn không, nhà trống” và có dấu hiệu khai thác khoáng sản đất, cát trái phép.
Đơn cử, trang trại rộng 20.000m2 của ông Phan Ngọc Văn và bà Phan Thị Ngọc Tuyết (trú tại thị trấn Sịa, Quảng Điền) được UBND huyện Quảng Điền cho thuê đất từ năm 2016, nhưng đến nay vẫn không sản xuất, gây lãng phí tài nguyên đất của Nhà nước. Có mặt tại trang trại này vào một ngày cuối tháng 10/2021, chúng tôi ghi nhận có nhiều chỗ bị đào xới tạo thành các hố sâu hoắm. Cạnh đó là 1 xe múc và những đống cát trắng mịn, đường vào trang trại chằng chịt dấu xe… Dò hỏi một số người dân địa phương mới biết, chủ trang trại không thường xuyên có mặt tại đây. Đáng nói, tại trang trại này có dấu hiệu đào múc, vận chuyển cát trắng đem đi bán.
Qua trao đổi, ông Phan Đăng Bảo, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Lợi xác nhận, xã cũng đã nhận được phản ánh của người dân về việc xe chở cát trắng từ trang trại của ông Văn, bà Tuyết; nhưng khi lực lượng chức năng vào đến hiện trường thì xe đã rời đi. Trong khi đó, việc yêu cầu dừng xe trên 2 tuyến tỉnh lộ 4 và 9 qua địa bàn thì không thuộc thẩm quyền của Công an xã mà phải có sự phối hợp của lực lượng chức năng cấp trên. Cũng theo ông Bảo, trước đây, trang trại của ông Văn và bà Tuyết có chăn nuôi lợn nhưng đã nghỉ một thời gian dài và hiện nay, vẫn không trồng trọt, chăn nuôi.
Cách trang trại ông Văn, bà Tuyết chừng 500m là một trang trại khác được cấp phép từ tháng 5/2021. Tại đây cũng có nhiều hố sâu được đào dang dở, cát trắng được đào lên tập kết cạnh các hồ và chất thành đống ngay đường vào trang trại. Theo phản ánh của người dân địa phương, gần đây, trang trại này có xe vào chở cát ra ngoài.
Ông Phan Đăng Bảo cho biết, trang trại này được UBND huyện Quảng Điền cho ông Nguyễn Văn Chung (trú xã Quảng Lợi) thuê với diện tích hơn 2,2ha để sử dụng vào mục đích lập trang trại sản xuất nông nghiệp. Trao đổi qua điện thoại về việc người dân phản ánh có tình trạng vận chuyển tài nguyên cát trắng ra khỏi trang trại, ông Nguyễn Văn Chung cho rằng, trang trại của ông đang giai đoạn đào cát lên để đắp các hồ nuôi cá, đắp bờ đê, làm đường…
Tuy nhiên, do dịch bệnh COVID-19 nên đã bị gián đoạn, tạm nghỉ một thời gian. “Sau khi nhận được phản ánh của báo chí, tôi có về kiểm tra trang trại thì phát hiện có khoảng 30m3 cát đã bị lấy trộm. Sự việc này hiện đã được tôi báo cáo với chính quyền và cơ quan Công an”, ông Chung nói.
Cũng theo phản ánh của một số người dân ở xã Quảng Lợi, với đặc thù là địa bàn rú cát với hàng trăm triệu m3 cát trắng mịn có giá trị nên một số trang trại sau khi được Nhà nước cho thuê đất đã có dấu hiệu khai thác tài nguyên khoáng sản cát đem bán. Trong số đó, có nhiều người được cấp trang trại không phải là người đang sinh sống tại địa bàn xã, không thường xuyên theo dõi, quản lý nên có những đối tượng khác lợi dụng vào khai thác trộm cát...
Theo Trung tá Võ Tiến Thảo, Trưởng Công an xã Quảng Lợi, thời gian qua, Công an xã phối hợp với chính quyền địa phương phát hiện nhiều vụ việc liên quan đến khai thác tài nguyên khoáng sản cát trắng trái phép. Gần đây nhất, là vụ khai thác cát trái phép do một người dân trên địa bàn xã thực hiện. Công an xã đã phối hợp với Công an huyện bắt giữ quả tang, tịch thu xe vi phạm và định giá tài sản. Hay mới đây, Công an xã cũng phát hiện nhiều đối tượng vận chuyển cát trắng và đã tham mưu UBND xã xử phạt hành chính.
“Do tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, lực lượng Công an tập trung chống dịch nên một số đối tượng lợi dụng khai thác trộm cát ở các trang trại đem bán. Người dân cũng đã phản ánh đến chính quyền và cơ quan Công an. Hiện, Công an xã đang tăng cường tuần tra để xử lý”, Trung tá Thảo nói thêm.
Tình trạng “bốc hơi” tài nguyên khoáng sản đất, cát ở các trang trại còn xảy ra ở thị xã Hương Thủy (Thừa Thiên-Huế). Điển hình như, lực lượng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Thừa Thiên-Huế đã bắt quả tang nhiều đối tượng đang khai thác đất trái phép ở đồi Khe Cóc ở xã Thủy Phù. Khu đất này từ năm 2005, UBND thị xã Hương Thủy cho ông Nguyễn Dành (trú xã Thủy Phù) thuê làm trang trại với diện tích hơn 19ha trong 20 năm. Đây là trang trại tổng hợp vườn - ao - chuồng - rừng nhưng thời điểm Công an phát hiện, chủ trang trại đã hoạt động không đúng phương án đã phê duyệt…
Cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính ông Dành gần 100 đồng. Mới đây, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế cũng ra quyết định xử phạt 2 chủ trang trại là ông Nguyễn Tất Phước (SN 1972) và bà Nguyễn Thị Tuyết (SN 1975), cùng trú phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, 90 triệu đồng về hành vi khai thác đất trái phép để san lấp mặt bằng; đồng thời phạt bổ sung tịch thu giá trị bằng tiền đối với hơn 6.463m3 đất san lấp do ông Phước khai thác trái phép hơn 136 triệu đồng; phạt bổ sung tịch thu giá trị bằng tiền đối với hơn 21.345m3 đất san lấp do bà Tuyết khai thác trái phép hơn 450 triệu đồng. Ngoài ra, còn buộc các chủ trang trại thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường khu vực khai thác đất trái phép.
Bắt quả tang 4 sà lan khai thác cát trái phép trên sông Lam 
Chọn địa bàn giáp ranh trên sông Đà để khai thác cát trái phép 
