Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, hiện tại Hà Nội có 3,7 triệu xe gắn máy, 400 nghìn ôtô. Trong những tháng cuối năm 2010, mỗi tháng lượng đăng ký trung bình là 26-30 nghìn xe gắn máy, ô tô là 4-6 nghìn xe. Tốc độ tăng bình quân phương tiện xe cơ giới của Hà Nội khoảng 12 - 15% năm, cùng với một lượng lớn ô tô, xe máy của khách vãng lai, các loại phương tiện giao thông khác... làm cho Hà Nội tăng mức ùn tắc giao thông.
Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông cũng bộc lộ những yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu. Diện tích đường sá, mật độ mạng lưới, chỉ tiêu đất giao thông trên đầu người, chiều dài đường so với dân số và diện tích đô thị còn thấp. Mạng lưới đường chính đô thị hiện nay của Hà Nội có dạng vành đai kết hợp xuyên tâm nhưng các đường hướng tâm, các đường vành đai chưa hoàn thiện đồng bộ, nhiều tuyến đường đang trong quá trình xây dựng dở dang.
Sự giao cắt của tuyến đường sắt quốc gia qua trung tâm thành phố vẫn đang tồn tại; phân cấp mạng lưới trong đô thị chưa thật sự rõ ràng, mặt cắt ngang không tương xứng với chức năng đường mà nó đảm nhiệm. Các tuyến đường chính đô thị ở khu vực nội thành mặt cắt ngang quá hẹp, không đủ số làn xe.
Trong khi đó, vỉa hè dành cho người đi bộ bị lấn chiếm diễn ra phổ biến. Bến bãi đỗ xe còn rất thiếu, mới chỉ đạt khoảng 1 - 1,5% diện tích đất đô thị, trong khi yêu cầu đòi hỏi tối thiểu phải đạt 3,5%. Các nút giao thông quan trọng giao giữa các đường chính thành phố và liên khu vực và giao với đường sắt hầu hết vẫn là nút giao thông bằng, mặt bằng các nút chật hẹp, tầm nhìn không bảo đảm và đang ở tình trạng quá tải trong các giờ cao điểm. Ý thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ của người dân chưa cao. Tất cả những hạn chế trên là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông ở Thủ đô.
Có thể nói việc triển khai 4 nhóm giải pháp chống ùn tắc của thành phố Hà Nội trong thời gian qua, gồm: Tạo các dòng quay đầu hoàn toàn tại nút giao thông; phối hợp phân luồng giao thông và tạo luồng quay đầu, tách dòng giao thông theo phương tiện; lắp đặt dải phân cách mềm tách nút thành hai dòng xe phương tiện riêng biệt; mở rộng lòng đường, bổ sung biển báo, vạch sơn tại các nút giao thông, đã giảm bớt tình trạng ùn tắc giao thông trên địa bàn. Tuy nhiên những giải pháp trên chỉ mang tính tình thế, chưa giải quyết được căn nguyên nạn tắc đường ở Thủ đô.
Mới đây, Thủ tướng Chính Phủ đã phê duyệt Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2030 và tầm nhìn 2050. Theo đó, Hà Nội sẽ xây dựng hoàn chỉnh đồng bộ hệ thống giao thông, tăng cường phát triển hệ thống giao thông vận tải hành khách công cộng như xe buýt nhanh (BRT), đường sắt đô thị; xây dựng một số tuyến đường nhiều tầng từ vành đai 4 trở vào. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống đường cao tốc hướng tâm, bao gồm 7 tuyến: Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hạ Long, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Hòa Bình, Cao tốc Tây Bắc - Quốc lộ 5, Hà Nội - Ninh Bình - Thanh Hóa.
Xây mới các trục giao thông kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh và các trục giao thông nội vùng: Ngọc Hồi - Phú Xuyên, Hà Đông - Xuân Mai, trục Hồ Tây - Ba Vì, Tây Thăng Long, Đỗ Xá - Quan Sơn, trục kinh tế Bắc - Nam, Miếu Môn - Hương Sơn, trục kinh tế phía Nam, Lê Văn Lương kéo dài - Chúc Sơn và các tuyến tỉnh lộ hướng tâm quan trọng. Đồng thời, xây mới 8 cầu và hầm qua sông Hồng, 3 cầu qua sông Đuống, 2 cầu qua sông Đà.
Đây là một tin mừng đối với giao thông Thủ đô, thế nhưng để có được một hệ thống giao thông hoàn chỉnh theo quy hoạch, thành phố Hà Nội cần một nguồn kinh phí rất lớn và triển khai trong một thời gian dài. Do đó, trong khi chờ các giải pháp bền vững, lâu dài, trước mắt, các ngành chức năng của Hà Nội cần tiếp tục nghiên cứu đưa ra các giải pháp tổ chức giao thông linh hoạt, hữu ích hơn nữa, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ cho người dân, góp phần hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông trên địa bàn
