PV: Từ Việt Nam ra đi định cư tại Canada và trở về quê hương từ những năm cuối thập niên 90, ông có đánh giá gì về lần sửa đổi hiến pháp năm 1992?
Ông Nguyễn Hoài Bắc: Trên thực tế mà nói chưa bao giờ cộng đồng xã hội trong nước và bà con kiều bào lại đặc biệt quan tâm đến việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 lần này một cách sôi động và nhiệt huyết như vậy.
Trong các cuộc hội thảo và các tham luận trực tiếp hoặc gián tiếp với cơ quan soạn thảo, sửa đổi hiến pháp đã có nhiều ý kiến đồng thuận và cũng không ít ý kiến và quan điểm phản biện trái chiều.
Trong Dự thảo lần này, Ban soạn thảo và các cơ quan có liên quan đã có nhiều thay đổi về cách nhìn, cách đánh giá, cách đặt vấn đề trong các chương, các điều mục làm cho nội dung gần với thực tế cuộc sống của người dân và tiếp cận gần với thế giới hiện đại hơn.
Hiện nay với phương tiện thông tin đa chiều, người dân được tiếp cận nhanh nhất, chính xác nhất và được trình bày quan điểm của mình cũng rộng mở nhất. Từ đó giúp cho Ban soạn thảo cập nhật được nhiều thông tin tốt nhất và các thông tin này vô cùng hữu ích cho Việt Nam có một hiến pháp mới hoàn thiện hơn.
Muốn đạt được kết quả như mong muốn cần phải có thời gian và cân nhắc cẩn trọng về nội dung, câu từ và văn phong. Chúng ta tuyệt đối không cho phép một hiến pháp mang tính tương đối, tính dự án và chạy đua với thời gian tiến độ để hoàn thành. Có như vậy sau khi hiến pháp mới ra đời mới bảo đảm tính xuyên suốt theo chiều dài lịch sử nhiều năm sau.
PV: Trong hiến pháp sửa đổi lần này có nhiều vấn đề liên quan đến kiều bào đang định cư ở nước ngoài đã và đang trở về quê hương để đầu tư phát triển, qua nghiên cứu, ông thấy còn trăn trở điều gì?
Ông Nguyễn Hoài Bắc: Đối với Người Việt Nam đang định cư ở nước ngoài tôi thấy nên bổ sung Điều 19 mục 1: Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Người Việt Nam ở nước ngoài đầu tư trực tiếp tại Việt Nam theo qui định của pháp luật được hưởng quyền lợi và nghĩa vụ như công dân Việt Nam.
Lý do nên bổ sung điều này vào hiến pháp vì: Từ khi mới thành lập nước với lực lượng Việt kiều còn ít nhưng Bác Hồ đã kêu gọi bà con kiều bào trở về góp sức xây dựng Tổ quốc. Đến nay người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã lên đến hơn 4,5 triệu người, có gần 4.000 doanh nghiệp do bà con Việt Kiều đang đầu tư trực tiếp vào Việt Nam với tổng vốn đầu tư khoảng hơn 8.4 tỷ đô la Mỹ.
Ngoài ra họ là đội ngũ trí thức có học hàm và học vị đang tham gia vào các cơ quan tổ chức ở nước sở tại với khoảng hơn 350 nghìn người. Kiều hối mỗi năm một tăng trưởng khoảng 20%, riêng năm 2012 mặc dù kinh tế trong nước và thế giới suy kiệt nhưng Kiều hối đạt 11.2 tỷ đôla Mỹ… đã minh chứng một điều rằng nếu Nhà nước biết khích lệ, kêu gọi và thu hút sức người, sức của từ những bà con Việt kiều thì thành công sẽ lớn hơn.
Về Điều 4, theo tôi nên xem xét bổ sung một vài ý sau: Điều 4 mục 1 nên được sửa: “… Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện cho quyền lợi hợp pháp của nhân dân và cả dân tộc Việt Nam… là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội”.
Lý do thay đổi mục 1 trong Điều 4 vì: Bất cứ một chính thể nào trên thế giới khi được nhân dân giao quyền điều hành đất nước thì tôn chỉ đầu tiên được qui định trong Hiến pháp rằng chính thể đó phải là đại diện cho quyền lợi hợp pháp của nhân dân, nên chỉ cần nói Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện hợp pháp cho quyền lợi của nhân dân và xã hội đã đầy đủ ý nghĩa của nó rồi…
Mặt khác do điều kiện cụ thể về lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam và đất nước Việt Nam, cần phải khẳng định rõ vai trò lãnh đạo của Đảng với Nhà nước và xã hội.
Trên đây là những ý kiến của riêng cá nhân tôi. Xin cảm ơn Báo Công an nhân dân đã cho tôi cơ hội được bày tỏ quan điểm của mình về góp ý vào bản dự thảo sửa đổi hiến pháp quan trọng này
