Thời gian vừa qua, tình trạng chống người thi hành công vụ diễn ra phức tạp, với mức độ nguy hiểm ngày càng cao gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh, trật tự, tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của người thi hành công vụ. Trước tình hình trên, Chính phủ đã giao Bộ Công an chủ trì soạn thảo Dự thảo Nghị định quy định các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi chống người thi hành công vụ.
Dự thảo Nghị định này đang được dư luận rất quan tâm. Để hiểu thêm về vấn đề này, phóng viên Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Trần Thùy, Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội.
Thiếu tướng Trần Thùy, Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội. (Ảnh: Nguyễn Hưng)
PV: Đồng chí có thể cho biết, tình trạng chống người thi hành công vụ ở TP Hà Nội thời gian qua diễn biến như thế nào?
Thiếu tướng Trần Thùy: Từ tháng 1/2011 đến hết tháng 12/2012, trên địa bàn TP Hà Nội đã xảy ra 382 vụ việc chống người thi hành công vụ, trong đó các đơn vị thuộc Công an Hà Nội đã khởi tố hình sự 291 vụ, xử phạt hành chính 91 vụ. Lực lượng thi hành công vụ bị chống đối gồm: Công an phường, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát 113, Công an xã, lực lượng Công an khác và lực lượng tự quản.
Trên 90% số vụ chống lại lực lượng Công an xảy ra trong lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông, trật tự công cộng, đấu tranh chống tội phạm xâm phạm trật tự an toàn xã hội, tội phạm ma túy và giải quyết các vụ việc về an ninh trật tự ở cơ sở.
Tình trạng chống người thi hành công vụ thể hiện ý thức coi thường pháp luật của những người có hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc duy trì kỷ cương, phép nước, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, tài sản, sức khỏe của người thi hành công vụ, gây hư hỏng nhiều phương tiện, tài sản của Nhà nước và công dân.
PV: Thưa đồng chí, phải chăng do pháp luật chưa có chế tài nghiêm khắc nên nhiều đối tượng đã ngang nhiên chống người thi hành công vụ?
Thiếu tướng Trần Thùy: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình hình chống người thi hành công vụ diễn biến phức tạp, gây dư luận nhức nhối hiện nay. Một trong những nguyên nhân quan trọng là chế tài xử lý hành vi này quá nhẹ nên không đủ sức răn đe.
Việc quy định khung hình phạt khởi điểm của tội chống người thi hành công vụ (Điều 257, BLHS) là cải tạo không giam giữ so với thực trạng của hành vi chống người thi hành công vụ hiện nay là không tương xứng. Cần sửa đổi khung hình phạt tại khoản 1, Điều 257, BLHS theo hướng bỏ hình phạt cải tạo không giam giữ mà áp dụng ngay hình phạt tù giam.
Đối với hành vi thuộc khoản 2, Điều 257, BLHS cần tăng khung hình phạt tù thì mới có tác dụng răn đe, phòng ngừa và trừng phạt đối tượng phạm tội, đặc biệt là các trường hợp phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần, tái phạm nguy hiểm.
Đối với các hành vi chống người thi hành công vụ chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự như: cản trở, không chấp hành yêu cầu của người thi hành công vụ, có lời nói, hành động lăng mạ, xúc phạm danh dự hoặc chống lại người thi hành công vụ… thì cần tăng mức xử phạt hành chính so với quy định tại Điều 7, Nghị định số 73/2010/NĐ - CP.
Đối với các trường hợp đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm nguy hiểm thì phải truy cứu trách nhiệm hình sự.
PV: Trước những nguy hiểm do đối tượng chống người thi hành công vụ gây ra cần phải có những biện pháp gì để ngăn chặn và xử lý nghiêm?
Thiếu tướng Trần Thùy: Bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành pháp luật của công dân, tăng nặng hình phạt đối với người vi phạm để răn đe thì cần phải nâng cao trình độ chính trị, pháp luật, nghiệp vụ và chấn chỉnh tư thế, tác phong, lề lối làm việc cho những người thi hành công vụ.
Thực tế có vụ việc chống người thi hành công vụ xảy ra có một phần lỗi của người thi hành công vụ khi gây căng thẳng, ức chế cho người vi phạm. Người thi hành công vụ phải biết giải thích, vận động quần chúng, có thái độ điềm tĩnh, đúng mực, có kỹ năng giao tiếp, làm việc đúng nguyên tắc nhưng không quá cứng nhắc, phải coi trọng sự an toàn của bản thân và của người khác.
Đặc biệt, cần hạn chế tối đa các hành vi nhũng nhiễu để người vi phạm phải tôn trọng và tâm phục, khẩu phục khi bị xử lý.
Khi có tình huống chống người thi hành công vụ xảy ra, cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ cần bình tĩnh bảo vệ an toàn cho bản thân và những người có mặt ở nơi xảy ra sự việc; tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của quần chúng, đồng thời kiên quyết, mưu trí khống chế, vô hiệu hóa hành vi chống đối của đối tượng vi phạm; liên lạc kịp thời với đơn vị chính quyền nơi xảy ra sự việc để được hỗ trợ và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
PV: Dự thảo Nghị định có nêu vấn đề dư luận đang rất quan tâm, đó là người thi hành công vụ được phép nổ súng vào người vi phạm có hành vi đặc biệt nguy hiểm chống người thi hành công vụ. Đồng chí có thể cho biết quan điểm về vấn đề này?
Thiếu tướng Trần Thùy: Điều 15, BLHS đã quy định về phòng vệ chính đáng để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ của người thi hành công vụ, trong đó có cán bộ, chiến sĩ Công an đang thi hành nhiệm vụ.
Điều 14, Luật Công an nhân dân cũng quy định cán bộ, chiến sĩ được sử dụng vũ khí để chủ động tấn công tội phạm và phòng vệ chính đáng theo quy định của pháp luật.
Điều 22, Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ quy định về các nguyên tắc và các trường hợp được nổ súng, đồng thời quy định rõ người được giao sử dụng súng không phải chịu trách nhiệm về thiệt hại khi việc nổ súng tuân thủ các quy định của pháp luật.
Dự thảo Nghị định quy định các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi chống người thi hành công vụ quy định người thi hành công vụ được nổ súng không trái quy định của Bộ Luật Hình sự, Luật Công an nhân dân cũng như Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
Dự thảo Nghị định quy định người thi hành công vụ được nổ súng nhằm bảo vệ người thi hành công vụ nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc không cho người thi hành công vụ lợi dụng quyền hạn của mình để xâm phạm trái pháp luật quyền lợi hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Trong bối cảnh tội phạm ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp thì việc cho phép cán bộ, chiến sĩ Công an được nổ súng trong trường hợp họ bị tội phạm, đối tượng côn đồ, hung hãn đe dọa đến tính mạng, sức khỏe của mình và nhân dân chẳng những góp phần răn đe tội phạm và quan trọng hơn còn bảo vệ tính mạng của người thi hành công vụ, tính mạng, tài sản của công dân, giữ gìn kỷ cương xã hội và chắc chắn sẽ được quần chúng nhân dân đồng tình, ủng hộ.
PV: Xin cảm ơn đồng chí Thiếu tướng!
