Nhiều người có thu nhập thấp có thêm hy vọng được sở hữu một chốn “an cư” trong thời điểm kinh tế khó khăn hiện nay. Tuy nhiên, để tiếp cận vốn ưu đãi không phải là câu chuyện dễ. Và nếu không có cơ chế linh hoạt, vốn ưu đãi sẽ rơi vào nhóm thu nhập cao, mà không thể đến được với người thu nhập thấp.
Không được vay tiền ưu đãi mua nhà ở xã hội
Theo dự thảo thông tư, cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đối tượng có thu nhập thấp muốn được vay tiền để mua nhà, thì bắt buộc phải mua nhà ở thương mại có diện tích nhỏ hơn 70m2 và giá bán dưới 15 triệu đồng/m2. Còn nếu hướng tới phân khúc nhà ở xã hội, người vay tiền chỉ được xét duyệt khi có hợp đồng thuê, thuê mua. Ở đây, xin nói rõ khái niệm “thuê mua” là một thuật ngữ dùng trong giao dịch bất động sản (BĐS). Trên thị trường BĐS, có những dự án mà doanh nghiệp (DN) đầu tư kinh doanh nhà chỉ thuê đất khoảng 50 năm. Điều này đồng nghĩa với người dân khi giao dịch thực chất là thuê căn nhà đó trong vòng 50 năm mà thôi, khác với việc mua một căn nhà sẽ có quyền sở hữu, có sổ đỏ.
Một số chuyên gia cho rằng NHNN nên cân nhắc lại quy định chỉ ưu đãi lãi suất với người thuê và thuê mua nhà mà không cho phép mua nhà ở xã hội. Hiện nay, Bộ Xây dựng quy định nhiều dự án nhà ở thương mại được chuyển sang nhà ở xã hội với mục đích tháo gỡ khó khăn cho thị trường BĐS. Khi thực hiện chủ trương này, phía các doanh nghiệp BĐS được nhận nhiều lợi ích như không phải nộp tiền sử dụng đất, được giảm thuế TNDN xuống 10%, hay thuế GTGT cũng giảm xuống 5% nên giá nhà được kéo xuống, vì thế, nguồn cung nhà ở xã hội tăng mạnh. Tuy nhiên, khi thông tư quy định không ưu đãi mức 6%/năm và kéo dài trong 10 năm cho người mua nhà ở xã hội, thì các dự án chuyển đổi từ nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội sẽ cực kỳ khó bán, và như thế nó sẽ không tạo sự cân bằng.
Thấp thỏm giấc mơ an cư của người thu nhập thấp
Thu nhập của 2 vợ chồng chị Nguyễn Thị Dậu (trú tại nhà E- khu tập thể Thành Công) 1 tháng được khoảng 7 triệu đồng, phải chi tiêu hết sức tằn tiện mới mới đủ lo chi phí gia đình và 3 đứa con ăn học. Cả gia đình 5 người hiện đang sống trong căn hộ tập thể rộng hơn 20m2. “Nếu Nhà nước cho vay ưu đãi mua nhà với lãi suất 6%/năm thì những người thu nhập thấp như chúng tôi mới dám vay. Bởi vì ngoài việc trả lãi thường xuyên chúng tôi vẫn còn phải chi tiêu trong gia đình”, chị Dậu cho hay.
Không thuộc diện mua nhà thu nhập thấp bởi dù sinh sống ở Hà Nội gần chục năm nay, nhưng chưa có nhà hợp pháp nên chưa có hộ khẩu Hà Nội, vợ chồng anh Nguyễn Thành Chúc (đang thuê nhà tại phường Nhật Tân, Tây Hồ) cũng đang đau đáu với giấc mơ an cư. Chồng làm viên chức trong một Sở ở Hà Nội, vợ làm ngoài nên thu nhập của cả hai vợ chồng cũng không lấy gì làm dư dả. “Lương công chức của tôi mỗi tháng có hơn 5 triệu, cộng với thu nhập bán hàng của vợ, mỗi tháng cũng được khoảng chục triệu. Trừ chi phí sinh hoạt, mỗi tháng gia đình tôi cũng có thể để ra khoảng 5- 6 triệu đồng trả tiền gốc và lãi cho ngân hàng, nếu được vay ưu đãi. Tuy nhiên, cái vướng lớn nhất đó là ngân hàng yêu cầu chứng minh được thu nhập thường xuyên, dựa chủ yếu trên bảng lương, sau khi đã trừ các chi phí sinh hoạt, phải đủ tiền trả nợ cả gốc và lãi, thì bảng lương của tôi không thể đáp ứng được. Đấy là chưa kể nếu ngân hàng đòi có tài sản thế chấp, thì cơ hội vay ưu đãi của chúng tôi càng xa vời”, anh Chúc chia sẻ.
Như vậy, nếu trả nợ trong 10 năm, trung bình mỗi tháng, người vay tiền mua nhà phải trả tiền gốc và lãi từ 5-7 triệu đồng. “Thu nhập 9 triệu đồng trở xuống, trừ chi phí sinh hoạt, ít gia đình có thể có được khoản tích lũy để trả nợ vay. Nếu không có cơ chế linh hoạt, thì chương trình này sẽ chỉ dành cho những người có thu nhập cao, chứ không phải là thu nhập thấp”, một chuyên gia nhận xét. Ngoài ra, một số ý kiến khác cũng cho rằng, trong khi mua nhà xã hội không được vay tiền ưu đãi, mà mua nhà ở thương mại lại được ưu đãi là không hợp lý. Bởi vậy, NHNN cần cân nhắc trước khi ban hành Thông tư chính thức.
| Theo quy định, với mức thu nhập khoảng 9 triệu trở xuống, và chưa có nhà, thì cán bộ công chức có thể vay tiền mua nhà. Về lãi suất cho vay ổn định 6%/năm trong 3 năm. Sau thời điểm này, khách hàng tiếp tục được hưởng chính sách lãi suất hỗ trợ theo công bố của NHNN. Thời hạn cho vay đối với người mua, thuê, thuê mua nhà tối thiểu 10 năm và tối đa là 5 năm đối với DN. Số tiền được vay dành cho khách hàng vay mua, thuê, thuê mua nhà tối thiểu là 80% phương án vay và 70% đối với DN. |
| Theo TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, việc Nhà nước hỗ trợ lãi suất, cho người có thu nhập thấp vay ưu đãi với lãi suất 6%/năm là chính sách đúng hướng và rõ ràng nhất trong bối cảnh hiện nay bởi người có thu nhập thấp chỉ có thể chịu được được mức lãi suất ở khoảng 5%/năm. Việc hỗ trợ lãi suất cho người mua nhà vừa đảm bảo mục tiêu giúp người dân có nhà ở, đồng thời giúp tháo gỡ dần khó khăn cho thị trường BĐS. Chính sách này đáng được ghi nhận, tuy nhiên nó cũng mới chỉ giúp được cho người có thu nhập thấp và công nhân viên chức, lực lượng vũ trang. Để hướng tới mục tiêu giải bài toán nhà ở cho người dân phải hướng tới việc sản sinh ra loại hình nhà giá rẻ, người dân nào cũng có quyền mua mà không phải chịu nhiều ràng buộc như nhà thu nhập thấp. |
