Không có bằng lái vẫn được thuê xe
Một số khu vực như Thanh Xuân, Cổ Nhuế, khu vực gần Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Mỏ, những khu đông học sinh, sinh viên… là nơi có nhiều cửa hàng, cơ sở cho thuê xe máy. Khách thuê xe chủ yếu là học sinh, sinh viên, người nước ngoài đến Hà Nội tham quan.
Theo anh Hoàng, một chủ cửa hàng cho thuê xe máy trên đường Trần Quý Cáp, Đống Đa, cho biết: “Người nước ngoài muốn thuê xe thì chỉ cần ký hợp đồng và đặt hộ chiếu của mình là có thể lấy xe đi bao lâu tùy thích. Nếu không có hộ chiếu thì đặt tiền. Tùy loại xe mà giá thuê khác nhau, xe ga thì 150.000 đồng/ngày, xe số thì 120.000 đồng/ngày, các loại xe sang, xe đắt tiền hơn thì giá cao hơn. Giá trên được áp dụng ở hầu hết các cửa hàng và cho mọi đối tượng”.
Đối với học sinh, sinh viên thủ tục thuê xe còn đơn giản hơn rất nhiều. Chỉ cần có thẻ sinh viên, chứng minh nhân dân (CMND) là đã có thể thuê được xe. Nguyễn Thị Ngọc, cô sinh viên Học viện Tài chính cho biết: “Em cũng đã thuê xe máy ở gần trường, thủ tục khá đơn giản, chỉ cần đặt CMND với thẻ sinh viên là có thể thuê. Giá thuê 15.000 đồng/giờ, thuê cả ngày thì 100.000 đồng, xăng xe họ đổ chỉ đi được 2km, còn mình đi thì phải tự đổ”.
Bên cạnh việc thủ tục cho thuê xe không chặt chẽ, việc lái xe an toàn cũng là điều đáng quan tâm, bởi khách thuê xe là những người không thường xuyên dùng xe gắn máy, và số đông không có giấy phép lái xe.
Mặc dù dịch vụ cho thuê xe máy đang phát triển mạnh, ngày càng có nhiều cửa hàng mở ra nhưng số lượng các cửa hàng có đăng ký kinh doanh rất ít, thủ tục cho thuê đơn giản, hợp đồng quy định trách nhiệm pháp lý của mỗi bên chưa đầy đủ, chưa đảm bảo quyền lợi cho khách hàng. Vì thế dịch vụ này tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, rủi ro cho người sử dụng dịch vụ.
Siết chặt quản lý – ngăn chặn tranh chấp hậu thuê xe
Một chủ cho thuê xe khu vực phường Khương Đình, quận Thanh Xuân cho biết: “Chỉ cần đặt 2 triệu đồng và CMND, sau 24 tiếng trả tiền bằng 2 bát phở, tương đương với 100.000 đồng. Không có bằng lái xe cũng được thuê, nếu không đặt cọc tiền thì chỉ cần có thẻ sinh viên, và có vật thế chấp như điện thoại, laptop, hay vật gì có giá trị. Giá cả thuê xe cũng khác nhau, tùy thuộc từng loại. Xe xịn thì giá “xịn”, như xe SH, LX xuất ngoại thì đặt cọc bằng 50% giá trị xe. Còn loại xe bình thường thì giá bình dân”.
Mặc dù phải đặt cọc với số tiền khá lớn, nhưng vì giữa người cho thuê và khách hàng không có bất cứ cam kết nào về việc lái xe an toàn, vì vậy khi gặp rủi ro trên đường, hay vi phạm Luật Giao thông thì người đi thuê sẽ phải chịu hoàn hoàn trách nhiệm.
Anh Hoàng cho biết, khi thuê xe, khách hàng sẽ phải ký hợp đồng. Tuy nhiên, nội dung của hợp đồng thuê xe chủ yếu là quy định về trách nhiệm của người thuê như nếu xe bị hỏng hóc, để mất xe hay xảy ra tai nạn, rủi ro trên đường thì khách hàng sẽ phải bồi thường, đền bù cho cửa hàng, đồng thời phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về hành vi vi phạm của mình. Trong khi đó, hợp đồng này rất ít đề cập tới quyền lợi của khách hàng. Cửa hàng chỉ chịu trách nhiệm hướng dẫn người thuê lái xe, làm quen với xe, đồng thời cung cấp đủ giấy tờ hợp pháp của xe cho cơ quan chức năng nếu cần.
Lo ngại về việc các cơ sở cho thuê xe sẽ bị lừa, tôi được bạn Trần Thanh, sinh viên Trường Đại học Mỏ cho biết: “Chị có chạy được không khi mà CMND và thẻ sinh viên họ cầm? Nếu không có bằng lái xe mà vi phạm luật thì báo cho họ, mình lo chi phí lấy xe, còn họ lo lấy xe! Muốn thuê bao lâu thì thuê, đến khi tiền thuê xe bằng cả chiếc xe thì họ về thẳng quê gọi bố mẹ lên”.
Trước tình trạng các cơ sở kinh doanh dịch vụ cho thuê xe máy đang phát triển một cách tự phát hiện nay, ông Phùng Trung Tập, Trưởng bộ môn Luật Dân sự Trường Đại học Luật, Hà Nội cho biết: “Các cơ sở cho thuê xe máy hiện nay hoạt động mục đích là thu lợi nhuận nên họ quên đi các yếu tố là luật pháp quy định. Thứ nhất, xe cho thuê đó có còn được lưu hành ở Việt
Thứ hai, người đi thuê có đủ tuổi, đủ điều kiện đi thuê không? Hộ chiếu hay CMND chỉ là bằng chứng chứng minh họ là con người, chứ không chứng minh người đó có biết điều khiển phương tiện. Bên cạnh đó, họ chỉ quan tâm tới lợi nhuận họ thu được mà không quan tâm tới hậu quả bất thường, rủi ro có thể xảy ra khi lưu thông trên đường, gây hại cho người thứ ba thế nào? Nếu người thuê xe gây tai nạn cho người thứ ba thì vấn đề bồi thường thiệt hại, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe ra sao?”.
Ông Phùng Trung Tập cũng đặt ra một vấn đề trong công tác quản lý hiện nay là: “Họ làm dịch vụ, là hộ kinh doanh thì phải đăng ký kinh doanh. Nếu không được cấp giấy phép kinh doanh, không làm nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước thì sẽ không được kinh doanh. Vì vậy, các cấp, ngành có liên quan cần có biện pháp siết chặt và quản lý các cơ sở cho thuê xe hiện đang trôi nổi trên thị trường bằng biện pháp xử lý hành chính, hoặc giao cho cán bộ phường, quận, chịu trách nhiệm về vấn đề này thuộc địa bàn họ quản lý”
