Cứ vào mùa vụ tại các huyện ngoại thành Hà Nội, cảnh những đống rơm ven đường, dưới ruộng ghi ngút khói không còn xa lạ. Người dân không còn thói quen mang rơm về nhà phơi để đun dần, cứ gặt lúa tại ruộng, phụt ngay tại ruộng, và rơm rạ ngoài đồng được tận dụng làm phân bón cho mùa vụ sau.
Có mặt tại cánh đồng thôn Ngọc Chi, xã Vĩnh Ngọc, huyện Đông Anh, vào lúc 10h sáng ngày 6/7, trời nắng chang chang nhưng có rất nhiều người dân tranh thủ ra đồng phơi rơm rạ. Cô Nguyễn Thị Liệu đang chất những gốc rạ đã được phơi khô nói: “Nhà tôi có hơn 4 sào, gặt sạch sẽ xong là rơm thóc cũng khô, tôi tranh thủ ra đồng đốt chỗ rạ, rơm này để làm phân bón lúa…”. Khi được hỏi “có biết khói rơm độc hại thế nào không” thì cô Liệu tươi cười trả lời: “Khói nhà máy, khói lò gạch thì mới độc chứ, khói rơm rạ này thì độc hại gì”. Khi chúng tôi rời đi, thì trên hơn 1 sào ruộng sát quốc lộ 6, cây rơm của cô đang cháy đùng đùng, khói bay lan rộng hẳn một vùng.
Cách đó không xa, cô Trần Thị Oánh, thôn Ngọc Chi cũng đang hì hục cào, vớt số rơm ướt dưới ruộng lên phơi khô. Bà Oáng phân trần: “Ruộng nhà tôi là thuộc đất trũng, mà những nhà xung quanh cứ gặt xong là phụt rơm xuống đây, không thể cày được, vớt lên khô rồi mới đốt được…”.
Đa phần người dân ra đốt rơm cho rằng để dọn sạch ruộng và kiếm ít tro rơm để bón lúa, bón hoa màu. Cô Nguyễn Thị Hoa, thông Phương Trạch, xã Vĩnh Ngọc, Đông Anh cho rằng: “Giờ dân người ta lười lắm, chỉ lấy thóc về thôi, chỉ có nhà nào trông màu thì mới cần đến nó, các loại nghề cần đến rơm thì chẳng ai biết làm”.
Tại đầu làng Đồng Nhân, xã Hải Bối tồn tại một “núi” rơm cao ngang đầu người đang cháy dở, làm bao người dân sống xung quanh đây bức xúc, khốn khổ. Chị Xoan, chủ quán nước đầu làng Đồng Nhân cho biết: “Đống rơm này là do rất nhiều nhà kéo về đây để. Họ kéo lúa về rồi, máy phụt lúa phụt ra từng đống, đống này chồng đống kia. Đây phải gọi là núi rơm ý chứ. Khoảng 10h sáng qua, tự nhiên nó bốc cháy. Nhà tôi ra dập cũng không được, lửa cháy to quá. Số rơm tươi, rơm ướt ở dưới thì không thể cháy được, cứ âm ỉ cả ngày. Nhà tôi ở gần đây, mấy ngày này, người ta đốt rơm nóng không chịu được…”.
Theo quan sát của chúng tôi, cứ có gió là các “núi rơm” đang âm ỉ này lại nhả khói, được một chút lại tắt vì rơm chất quá chặt và ướt. Đây chính là nguyên nhân làm “cay mắt” người dân nội đô Hà Nội mấy ngày hôm nay: