Thang máy trục trặc, hỏng hóc là chuyện thường xảy ra tại các khu nhà tái định cư như khi tái định cư Đồng Tàu, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Cách đây khoảng 1 năm, thang máy của nhà N10 thường xuyên trong tình trạng “nhốt” người, người dân phải nhiều lần đập cửa, bấm chuông để cầu cứu bảo vệ mở cửa từ phía bên ngoài. Quen thuộc đến mức, mỗi khi nghe tiếng chuông là bảo vệ chuẩn bị sẵn chìa khóa mở cửa. Có khi, cánh cửa thang máy thường trực mở, không đóng được, người dân không dám đi thang máy mà phải dùng cầu thang bộ. Còn nữa, thang máy ở đây thường xuyên trong tình trạng liệt phím bấm. Chuyện nực cười là có khi người đi muốn lên tầng 9 thì chỉ bấm được tầng 7 rồi đi bộ tiếp 2 tầng nữa.
Chung cư Nam Đô ở quận Hoàng Mai, Hà Nội mới đi vào hoạt động nhưng cũng gặp sự cố liên quan đến thang máy. Có những thời điểm một thang máy tại tòa nhà CT2A không thể đóng cửa khiến thang máy không di chuyển được. Có thể khẳng định, thang máy ở nhiều khu chung cư gặp sự cố là do không được bảo trì định kỳ theo quy định do thiếu kinh phí. Chỉ khi thang máy hỏng mới gọi người đến sửa. Nhưng cũng có nơi thang máy hỏng để lâu ngày vì không có kinh phí sửa chữa.
Theo ông Vũ Ngọc Dựng, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định kỹ thuật an toàn khu vực 1 (Bộ LĐTB&XH), thang máy hoạt động dựa vào sự ma sát của sợi cáp và puli dẫn động duy trì ma sát, bánh quay kéo cáp lên… Bởi vậy khi sử dụng thang máy lâu ngày không bảo trì sẽ xảy ra tình trạng nguy hiểm do mất dần ma sát, cáp tự sản sinh ra dầu (do được tẩm dầu để bảo quản). Có trường hợp người không biết cách sử dụng đã tra dầu, mỡ vào cáp càng gây nguy hiểm cho thang máy.
Ngoài ra, đối với thang máy kém chất lượng, phần mềm cài đặt kém cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng trôi thang máy do phối hợp giữa các chi tiết không chính xác. Đối với trường hợp này, chỉ cần cài lại phần mềm điều khiển là có thể sử dụng thang máy an toàn. Một yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn cho người sử dụng thang máy chính là phải đảm bảo đường liên lạc thông suốt giữa bên trong thang máy (thể hiện ở nút chuông) với bên ngoài. Nếu không bảo trì thường xuyên hoặc không quan tâm đến chi tiết này thì khi gặp sự cố, người bên trong không thể liên lạc với bên ngoài để cầu cứu.
Sau khi xảy ra sự cố thang máy tối 25-9, phía Lotte Center cho rằng thang máy đang hoạt động thì bị rung lắc nên thang máy tự động bật chế độ an toàn rồi chạy rất chậm từ tầng 62 xuống tầng 29 thì dừng lại. Mặc dù sự việc xảy ra ở tòa nhà Lotte Center không làm ai bị thương, nhưng những người có mặt trong thang máy lúc đó đã bị một phen hoảng loạn. Đó cũng là điều dễ hiểu.
Ông Vũ Ngọc Dựng nêu tâm lý chung: Người bị mắc kẹt thang máy thường rơi vào tình trạng quá lo lắng, sợ hãi, hoảng loạn dẫn đến hành động tiêu cực, phản tác dụng. Có trường hợp cố cạy cửa, hoặc đập phá để bên ngoài nghe thấy tìm cách cứu. Cũng bởi vậy mà người bị kẹt dễ bị sốc, thậm chí là ngất, trong khi thực tế không quá lo ngại như họ tưởng. Người bị kẹt thang máy do hốt hoảng nên cảm thấy thiếu không khí và khó thở, nhưng thực tế thang máy có lỗ thông gió phía dưới và phía trên nên người bị kẹt không nên quá sợ hãi. Khuyến cáo người dân khi đi thang máy luôn mang điện thoại bên người để gọi điện khi cần thiết.
Để giải quyết sự cố thang máy phải tuân thủ nguyên tắc sau: Khi bị mất điện, trong thang máy có đèn cứu hộ sáng mờ để nhận rõ nút chuông trên thang máy. Người bên trong thang máy ấn nút, chuông sẽ truyền tín hiệu ra bộ phận trực (như bảo vệ, lễ tân, trực thang máy…). Những người chuyên trách sẽ lên buồng máy để xác định thang máy mắc ở đâu và dùng điện thoại nối vào cabin để trấn an người bên trong. Tiếp theo, nhân viên kỹ thuật sẽ thực hiện thao tác đưa cabin ra tầng gần nhất. Bên ngoài có ổ khóa mở cửa.
Tại những tòa nhà cao cấp luôn bố trí nhân viên kỹ thuật trực 24/24h, có vấn đề về thang máy sẽ xử lý luôn nên giảm được tối đa sự cố. Khi sử dụng thang máy an toàn phải đảm bảo nguyên tắc, người được huấn luyện và có chức năng, được cấp chứng chỉ vận hành thang máy mới được tiếp cận những bộ phận như bên trong giếng thng, buồng máy.
Để đảm bảo an toàn, đơn vị sử dụng thang máy phải đảm bảo chế độ bảo trì đúng quy định. Còn người đi thang máy phải trang bị cho mình kiến thức cơ bản khi xảy ra sự cố để bình tĩnh xử trí, tránh tác động làm hậu quả xấu hơn
